Brahma Purana · Chapter 83

daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ tac chṛṇuṣva mahāmune
yasya śravaṇamātreṇa hayamedhaphalaṃ labhet //

viśvakarmasutaḥ śrīmān viśvarūpo mahābalaḥ
tasyāpi prathamaḥ putras tatputro bhauvano vibhuḥ //

purodhāḥ kaśyapas tasya sarvajñānaviśāradaḥ
tam apṛcchan mahābāhur bhauvanaḥ sārvabhauvanaḥ //

yakṣye 'haṃ hayamedhaiś ca yugapad daśabhir mune
ity apṛcchad guruṃ vipraṃ kva yakṣyāmi surān iti //

so 'vadad devayajanaṃ tatra tatra nṛpottama
yatra yatra dvijaśreṣṭhāḥ prāvartanta mahākratūn //

tatrābhavann ṛṣigaṇā ārtvijye makhamaṇḍale
yugapad daśamedhāni pravṛttāni purodhasā //

pūrṇatāṃ nāyayus tāni dṛṣṭvā cintāparo nṛpaḥ
vihāya devayajanaṃ punar anyatra tān kratūn //

upākrāmat tathā tatra vighnadoṣās tam āyayuḥ
dṛṣṭvāpūrṇāṃs tato yajñān rājā gurum abhāṣata //

deśadoṣāt kāladoṣān mama doṣāt tavāpi vā
pūrṇatāṃ nāpnuvanti sma daśamedhāni vājinaḥ //

tataś ca duḥkhito rājā kaśyapena purodhasā
gīṣpater bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ gatvā saṃvartam ūcatuḥ //

bhagavan yugapat kāryāṇy aśvamedhāni mānada
daśa saṃpūrṇatāṃ yānti taṃ deśaṃ taṃ guruṃ vada //

tato dhyātvā ṛṣiśreṣṭhaḥ saṃvarto bhauvanaṃ tadā
abravīd gaccha brahmāṇaṃ guruṃ deśaṃ vadiṣyati //

bhauvano 'pi mahāprājñaḥ kaśyapena mahātmanā
āgatya mām abravīc ca guruṃ deśādikaṃ ca yat //

tato 'ham abravaṃ putra bhauvanaṃ kaśyapaṃ tathā
gautamīṃ gaccha rājendra sa deśaḥ kratupuṇyavān //

ayam eva guruḥ śreṣṭhaḥ kaśyapo vedapāragaḥ
guror asya prasādena gautamyāś ca prasādataḥ //

ekena hayamedhena tatra snānena vā punaḥ
setsyanti tatra yajñāś ca daśamedhāni vājinaḥ //

tac chrutvā bhauvano rājā gautamītīram abhyagāt
kaśyapena sahāyena hayamedhāya dīkṣitaḥ //

tataḥ pravṛtte yajñeśe hayamedhe mahākratau
saṃpūrṇe tu tadā rājā pṛthivīṃ dātum udyataḥ //

tato 'ntarikṣe vāg uccair uvāca nṛpasattamam
pūjayitvā sthitaṃ viprān ṛtvijo 'tha sadaspatīn //

purodhase kaśyapāya saśailavanakānanām
pṛthivīṃ dātukāmena dattaṃ sarvaṃ tvayā nṛpa //

bhūmidānaspṛhāṃ tyaktvā annaṃ dehi mahāphalam
nānnadānasamaṃ puṇyaṃ triṣu lokeṣu vidyate //

viśeṣatas tu gaṅgāyāḥ śraddhayā puline mune
tvayā tu hayamedho 'yaṃ kṛtaḥ sabahudakṣiṇaḥ
kṛtakṛtyo 'si bhadraṃ te nātra kāryā vicāraṇā //

tathāpi dātukāmaṃ taṃ mahī provāca bhauvanam //

viśvakarmaja sārvabhauma mā māṃ dehi punaḥ punaḥ
nimajje 'haṃ salilasya madhye tasmān na dīyatām //

tataś ca bhauvano bhītaḥ kiṃ deyam iti cābravīt
punaś covāca sā pṛthvī bhauvanaṃ brāhmaṇair vṛtam //

tilā gāvo dhanaṃ dhānyaṃ yat kiṃcid gautamītaṭe
sarvaṃ tad akṣayaṃ dānaṃ kiṃ māṃ bhauvana dāsyasi //

gaṅgātīraṃ samāśritya grāsam ekaṃ dadāti yaḥ
tenāhaṃ sakalā dattā kiṃ māṃ bhauvana dāsyasi //

tad bhuvo vacanaṃ śrutvā bhauvanaḥ sārvabhauvanaḥ
tatheti matvā viprebhyo hy annaṃ prādāt suvistaram //

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ daśāśvamedhikaṃ viduḥ
daśānām aśvamedhānāṃ phalaṃ snānād avāpyate //