Brahma Purana · Chapter 5

manvantarāṇi sarvāṇi vistareṇa mahāmate
teṣāṃ pūrvavisṛṣṭiṃ ca lomaharṣaṇa kīrtaya //

yāvanto manavaś caiva yāvantaṃ kālam eva ca
manvantarāṇi bhoḥ sūta śrotum icchāma tattvataḥ //

na śakyo vistaro viprā vaktuṃ varṣaśatair api
manvantarāṇāṃ sarveṣāṃ saṃkṣepāc chṛṇuta dvijāḥ //

svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣas tathā
uttamas tāmasaś caiva raivataś cākṣuṣas tathā //

vaivasvataś ca bho viprāḥ sāṃprataṃ manur ucyate
sāvarṇiś ca manus tadvad raibhyo raucyas tathaiva ca //

tathaiva merusāvarṇyaś catvāro manavaḥ smṛtāḥ
atītā vartamānāś ca tathaivānāgatā dvijāḥ //

kīrtitā manavas tubhyaṃ mayaivaite yathā śrutāḥ
ṛṣīṃs tv eṣāṃ pravakṣyāmi putrān devagaṇāṃs tathā //

marīcir atrir bhagavān aṅgirāḥ pulahaḥ kratuḥ
pulastyaś ca vasiṣṭhaś ca saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ //

uttarasyāṃ diśi tathā dvijāḥ saptarṣayas tathā
āgniidhraś cāgnibāhuś ca medhyo medhātithir vasuḥ //

jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savalaḥ putrasaṃjñakaḥ
manoḥ svāyaṃbhuvasyaite daśa putrā mahaujasaḥ //

etad vai prathamaṃ viprā manvantaram udāhṛtam
aurvo vasiṣṭhaputraś ca stambaḥ kaśyapa eva ca //

prāṇo bṛhaspatiś caiva datto 'triccyavanas tathā
ete maharṣayo viprā vāyuproktā mahāvratāḥ //

devāś ca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe 'ntare
havighnaḥ sukṛtir jyotir āpo mūrtir api smṛtaḥ //

pratītaś ca nabhasyaś ca nabha ūrjas tathaiva ca
svārociṣasya putrās te manor viprā mahātmanaḥ //

kīrtitāḥ pṛthivīpālā mahāvīryaparākramāḥ
dvitīyam etat kathitaṃ viprā manvantaraṃ mayā //

idaṃ tṛtīyaṃ vakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ
vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ //

hiraṇyagarbhasya sutā ūrjā jātāḥ sutejasaḥ
ṛṣayo 'tra mayā proktāḥ kīrtyamānān nibodhata //

auttameyān muniśreṣṭhā daśa putrān manor imān
iṣa ūrjas tanūrjas tu madhur mādhava eva ca //

śuciḥ śukraḥ sahaś caiva nabhasyo nabha eva ca
bhānavas tatra devāś ca manvantaram udāhṛtam //

manvantaraṃ caturthaṃ vaḥ kathayiṣyāmi sāṃpratam
kāvyaḥ pṛthus tathaivāgnir jahnur dhātā dvijottamāḥ //

kapīvān akapīvāṃś ca tatra saptarṣayo dvijāḥ
purāṇe kīrtitā viprāḥ putrāḥ pautrāś ca bho dvijāḥ //

tathā devagaṇāś caiva tāmasasyāntare manoḥ
dyutis tapasyaḥ sutapās tapobhūtaḥ sanātanaḥ //

taporatir akalmāṣas tanvī dhanvī paraṃtapaḥ
tāmasasya manor ete daśa putrāḥ prakīrtitāḥ //

vāyuproktā muniśreṣṭhāś caturthaṃ caitad antaram
devabāhur yadudhraś ca munir vedaśirās tathā //

hiraṇyaromā parjanya ūrdhvabāhuś ca somajaḥ
satyanetras tathātreya ete saptarṣayo 'pare //

devāś cābhūtarajasas tathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ
vāriplavaś ca raibhyaś ca manor antaram ucyate //

atha putrān imāṃs tasya budhyadhvaṃ gadato mama
dhṛtimān avyayo yuktas tattvadarśī nirutsukaḥ //

āraṇyaś ca prakāśaś ca nirmohaḥ satyavāk kṛtī
raivatasya manoḥ putrāḥ pañcamaṃ caitad antaram //

ṣaṣṭhaṃ tu saṃpravakṣyāmi tad budhyadhvaṃ dvijottamāḥ
bhṛgur nabho vivasvāṃś ca sudhāmā virajās tathā //

atināmā sahiṣṇuś ca saptaite ca maharṣayaḥ
cākṣuṣasyāntare viprā manor devās tv ime smṛtāḥ //

ābālaprathitās te vai pṛthaktvena divaukasaḥ
lekhāś ca nāmato viprāḥ pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ //

ṛṣer aṅgirasaḥ putrā mahātmāno mahaujasaḥ
nāḍvaleyā muniśreṣṭhā daśa putrās tu viśrutāḥ //

ruruprabhṛtayo viprāś cākṣuṣasyāntare manoḥ
ṣaṣṭhaṃ manvantaraṃ proktaṃ saptamaṃ tu nibodhata //

atrir vasiṣṭho bhagavān kaśyapaś ca mahān ṛṣiḥ
gautamo 'tha bharadvājo viśvāmitras tathaiva ca //

tathaiva putro bhagavān ṛcīkasya mahātmanaḥ
saptamo jamadagniś ca ṛṣayaḥ sāṃprataṃ divi //

sādhyā rudrāś ca viśve ca vasavo marutas tathā
ādityāś cāśvinau cāpi devau vaivasvatau smṛtau //

manor vaivasvatasyaite vartante sāṃprate 'ntare
ikṣvākupramukhāś caiva daśa putrā mahātmanaḥ //

eteṣāṃ kīrtitānāṃ tu maharṣīṇāṃ mahaujasām
teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca dikṣu sarvāsu bho dvijāḥ //

manvantareṣu sarveṣu prāg āsan sapta saptakāḥ
loke dharmavyavasthārthaṃ lokasaṃrakṣaṇāya ca //

manvantare vyatikrānte catvāraḥ saptakā gaṇāḥ
kṛtvā karma divaṃ yānti brahmalokam anāmayam //

tato 'nye tapasā yuktāḥ sthānaṃ tat pūrayanty uta
atītā vartamānāś ca krameṇaitena bho dvijāḥ //

anāgatāś ca saptaite smṛtā divi maharṣayaḥ
manor antaram āsādya sāvarṇasyeha bho dvijāḥ //

rāmo vyāsas tathātreyo dīptimanto bahuśrutāḥ
bhāradvājas tathā drauṇir aśvatthāmā mahādyutiḥ //

gautamaś cājaraś caiva śaradvān nāma gautamaḥ
kauśiko gālavaś caiva aurvaḥ kāśyapa eva ca //

ete sapta mahātmāno bhaviṣyā munisattamāḥ
vairī caivādhvarīvāṃś ca śamano dhṛtimān vasuḥ //

ariṣṭaś cāpy adhṛṣṭaś ca vājī sumatir eva ca
sāvarṇasya manoḥ putrā bhaviṣyā munisattamāḥ //

eteṣāṃ kalyam utthāya kīrtanāt sukham edhate
yaśaś cāpnoti sumahad āyuṣmāṃś ca bhaven naraḥ //

etāny uktāni bho viprāḥ sapta sapta ca tattvataḥ
manvantarāṇi saṃkṣepāc chṛṇutānāgatāny api //

sāvarṇā manavo viprāḥ pañca tāṃś ca nibodhata
eko vaivasvatas teṣāṃ catvāras tu prajāpateḥ //

parameṣṭhisutā viprā merusāvarṇyatāṃ gatāḥ
dakṣasyaite hi dauhitrāḥ priyāyās tanayā nṛpāḥ //

mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahaujasaḥ
ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma manuḥ smṛtaḥ //

bhūtyāṃ cotpādito devyāṃ bhautyo nāma ruceḥ sutaḥ
anāgatāś ca saptaite kalpe 'smin manavaḥ smṛtāḥ //

tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā
pūrṇaṃ yugasahasraṃ tu paripālyā dvijottamāḥ //

prajāpatiś ca tapasā saṃhāraṃ teṣu nityaśaḥ
yugāni saptatis tāni sāgrāṇi kathitāni ca //

kṛtatretādiyuktāni manor antaram ucyate
caturdaśaite manavaḥ kathitāḥ kīrtivardhanāḥ //

vedeṣu sapurāṇeṣu sarveṣu prabhaviṣṇavaḥ
prajānāṃ patayo viprā dhanyam eṣāṃ prakīrtanam //

manvantareṣu saṃhārāḥ saṃhārānteṣu saṃbhavāḥ
na śakyate 'ntas teṣāṃ vai vaktuṃ varṣaśatair api //

visargasya prajānāṃ vai saṃhārasya ca bho dvijāḥ
manvantareṣu saṃhārāḥ śrūyante dvijasattamāḥ //

saśeṣās tatra tiṣṭhanti devāḥ saptarṣibhiḥ saha
tapasā brahmacaryeṇa śrutena ca samanvitāḥ //

pūrṇe yugasahasre tu kalpo niḥśeṣa ucyate
tatra bhūtāni sarvāṇi dagdhāny ādityaraśmibhiḥ //

brahmāṇam agrataḥ kṛtvā sahādityagaṇair dvijāḥ
praviśanti suraśreṣṭhaṃ harinārāyaṇaṃ prabhum //

sraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ kalpānteṣu punaḥ punaḥ
avyaktaḥ śāśvato devas tasya sarvam idaṃ jagat //

atra vaḥ kīrtayiṣyāmi manor vaivasvatasya vai
visargaṃ muniśārdūlāḥ sāṃpratasya mahādyuteḥ //

atra vaṃśaprasaṅgena kathyamānaṃ purātanam
yatrotpanno mahātmā sa harir vṛṣṇikule prabhuḥ //