Brahma Purana · Chapter 43

purā kṛtayuge viprāḥ śakratulyaparākramaḥ
babhūva nṛpatiḥ śrīmān indradyumna iti śrutaḥ //

satyavādī śucir dakṣaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
rūpavān subhagaḥ śūro dātā bhoktā priyaṃvadaḥ //

yaṣṭā samastayajñānāṃ brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ
dhanurvede ca vede ca śāstre ca nipuṇaḥ kṛtī //

vallabho naranārīṇāṃ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī
āditya iva duṣprekṣyaḥ śatrusaṃghabhayaṃkaraḥ //

vaiṣṇavaḥ sattvasaṃpanno jitakrodho jitendriyaḥ
adhyetā yogasāṃkhyānāṃ mumukṣur dharmatatparaḥ //

evaṃ sa pālayan pṛthvīṃ rājā sarvaguṇākaraḥ
tasya buddhiḥ samutpannā harer ārādhanaṃ prati //

katham ārādhayiṣyāmi devadevaṃ janārdanam
kasmin kṣetre 'thavā tīrthe nadītīre tathāśrame //

evaṃ cintāparaḥ so 'tha nirīkṣya manasā mahīm
ālokya sarvatīrthāni kṣetrāṇy atha purāṇy api //

tāni sarvāṇi saṃtyajya jagāmāyatanaṃ punaḥ
vikhyātaṃ paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam //

sa gatvā tat kṣetravaraṃ samṛddhabalavāhanaḥ
ayajac cāśvamedhena vidhivad bhūridakṣiṇaḥ //

kārayitvā mahotsedhaṃ prāsādaṃ caiva viśrutam
tatra saṃkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ sthāpya vīryavān //

pañcatīrthaṃ ca vidhivat kṛtvā tatra mahīpatiḥ
snānaṃ dānaṃ tapo homaṃ devatāprekṣaṇaṃ tathā //

bhaktyā cārādhya vidhivat pratyahaṃ puruṣottamam
prasādād devadevasya tato mokṣam avāptavān //

mārkaṇḍeyaṃ ca kṛṣṇaṃ ca dṛṣṭvā rāmaṃ ca bho dvijāḥ
sāgare cendradyumnākhye snātvā mokṣaṃ labhed dhruvam //

kasmāt sa nṛpatiḥ pūrvam indradyumno jagatpatiḥ
jagāma paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ puruṣottamam //

gatvā tatra suraśreṣṭha kathaṃ sa nṛpasattamaḥ
vājimedhena vidhivad iṣṭavān puruṣottamam //

kathaṃ sa sarvaphalade kṣetre paramadurlabhe
prāsādaṃ kārayām āsa ceṣṭaṃ trailokyaviśrutam //

kathaṃ sa kṛṣṇaṃ rāmaṃ ca subhadrāṃ ca prajāpate
nirmame rājaśārdūlaḥ kṣetraṃ rakṣitavān katham //

kathaṃ tatra mahīpālaḥ prāsāde bhuvanottame
sthāpayām āsa matimān kṛṣṇādīṃs tridaśārcitān //

etat sarvaṃ suraśreṣṭha vistareṇa yathātatham
vaktum arhasy aśeṣeṇa caritaṃ tasya dhīmataḥ //

na tṛptim adhigacchāmas tava vākyāmṛtena vai
śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //

sādhu sādhu dvijaśreṣṭhā yat pṛcchadhvaṃ purātanam
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ bhuktimuktipradaṃ śubham //

vakṣyāmi tasya caritaṃ yathāvṛttaṃ kṛte yuge
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ prayatāḥ saṃyatendriyāḥ //

avantī nāma nagarī mālave bhuvi viśrutā
babhūva tasya nṛpateḥ pṛthivī kakudopamā //

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā dṛḍhaprākāratoraṇā
dṛḍhayantrārgaladvārā parikhābhir alaṃkṛtā //

nānāvaṇiksamākīrṇā nānābhāṇḍasuvikriyā
rathyāpaṇavatī ramyā suvibhaktacatuṣpathā //

gṛhagopurasaṃbādhā vīthībhiḥ samalaṃkṛtā
rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiś citragrīvair manoharaiḥ //

anekaśatasāhasraiḥ prāsādaiḥ samalaṃkṛtā
yajñotsavapramuditā gītavāditranisvanā //

nānāvarṇapatākābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtā
hastyaśvarathasaṃkīrṇā padātigaṇasaṃkulā //

nānāyodhasamākīrṇā nānājanapadair yutā
brāhmaṇaiḥ kṣatriyair vaiśyaiḥ śūdraiś caiva dvijātibhiḥ //

samṛddhā sā muniśreṣṭhā vidvadbhiḥ samalaṃkṛtā
na tatra malināḥ santi na mūrkhā nāpi nirdhanāḥ //

na rogiṇo na hīnāṅgā na dyūtavyasanānvitāḥ
sadā hṛṣṭāḥ sumanaso dṛśyante puruṣāḥ striyaḥ //

krīḍanti sma divā rātrau hṛṣṭās tatra pṛthak pṛthak
suveṣāḥ puruṣās tatra dṛśyante mṛṣṭakuṇḍalāḥ //

surūpāḥ suguṇāś caiva divyālaṃkārabhūṣitāḥ
kāmadevapratīkāśāḥ sarvalakṣaṇalakṣitāḥ //

sukeśāḥ sukapolāś ca sumukhāḥ śmaśrudhāriṇaḥ
jñātāraḥ sarvaśāstrāṇāṃ bhettāraḥ śatruvāhinīm //

dātāraḥ sarvaratnānāṃ bhoktāraḥ sarvasaṃpadām
striyas tatra muniśreṣṭhā dṛśyante sumanoharāḥ //

haṃsavāraṇagāminyaḥ praphullāmbhojalocanāḥ
sumadhyamāḥ sujaghanāḥ pīnonnatapayodharāḥ //

sukeśāś cāruvadanāḥ sukapolāḥ sthirālakāḥ
hāvabhāvānatagrīvāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ //

bimbauṣṭhyo rañjitamukhās tāmbūlena virājitāḥ
suvarṇābharaṇopetāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ //

śyāmāvadātāḥ suśroṇyaḥ kāñcīnūpuranāditāḥ
divyamālyāmbaradharā divyagandhānulepanāḥ //

vidagdhāḥ subhagāḥ kāntāś cārvaṅgyaḥ priyadarśanāḥ
rūpalāvaṇyasaṃyuktāḥ sarvāḥ prahasitānanāḥ //

krīḍantyaś ca madonmattāḥ sabhāsu catvareṣu ca
gītavādyakathālāpai ramayantyaś ca tāḥ striyaḥ //

vāramukhyāś ca dṛśyante nṛtyagītaviśāradāḥ
prekṣaṇālāpakuśalāḥ sarvayoṣidguṇānvitāḥ //

anyāś ca tatra dṛśyante guṇācāryāḥ kulastriyaḥ
pativratāś ca subhagā guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtāḥ //

vanaiś copavanaiḥ puṇyair udyānaiś ca manoramaiḥ
devatāyatanair divyair nānākusumaśobhitaiḥ //

śālais tālais tamālaiś ca bakulair nāgakesaraiḥ
pippalaiḥ karṇikāraiś ca candanāgurucampakaiḥ //

puṃnāgair nārikeraiś ca panasaiḥ saraladrumaiḥ
nāraṅgair lakucair lodhraiḥ saptaparṇaiḥ śubhāñjanaiḥ //

cūtabilvakadambaiś ca śiṃśapair dhavakhādiraiḥ
pāṭalāśokatagaraiḥ karavīraiḥ sitetaraiḥ //

pītārjunakabhallātaiḥ siddhair āmrātakais tathā
nyagrodhāśvatthakāśmaryaiḥ palāśair devadārubhiḥ //

mandāraiḥ pārijātaiś ca tintiḍīkavibhītakaiḥ
prācīnāmalakaiḥ plakṣair jambūśirīṣapādapaiḥ //

kāleyaiḥ kāñcanāraiś ca madhujambīratindukaiḥ
kharjūrāgastyabakulaiḥ śākhoṭakaharītakaiḥ //

kaṅkolair mucukundaiś ca hintālair bījapūrakaiḥ
ketakīvanakhaṇḍaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ //

mallikākundabāṇaiś ca kadalīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ
mātuluṅgaiḥ pūgaphalaiḥ karuṇaiḥ sindhuvārakaiḥ //

bahuvāraiḥ kovidārair badaraiḥ sakarañjakaiḥ
anyaiś ca vividhaiḥ puṣpa vṛkṣaiś cānyair manoharaiḥ //

latāgulmair vitānaiś ca udyānair nandanopamaiḥ
sadā kusumagandhāḍhyaiḥ sadā phalabharānataiḥ //

nānāpakṣirutai ramyair nānāmṛgagaṇāvṛtaiḥ
cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgāraiḥ priyaputrakaiḥ //

kalaviṅkair mayūraiś ca śukaiḥ kokilakais tathā
kapotaiḥ khañjarīṭaiś ca śyenaiḥ pārāvatais tathā //

khagaiś cānyair bahuvidhaiḥ śrotraramyair manoramaiḥ
saritaḥ puṣkariṇyaś ca sarāṃsi subahūni ca //

anyair jalāśayaiḥ puṇyaiḥ kumudotpalamaṇḍitaiḥ
padmaiḥ sitetaraiḥ śubhraiḥ kahlāraiś ca sugandhibhiḥ //

anyair bahuvidhaiḥ puṣpair jalajaiḥ sumanoharaiḥ
gandhāmodakarair divyaiḥ sarvartukusumojjvalaiḥ //

haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś cakravākopaśobhitaiḥ
sārasaiś ca balākaiś ca kūrmair matsyaiḥ sanakrakaiḥ //

jalapādaiḥ kadambaiś ca plavaiś ca jalakukkuṭaiḥ
khagair jalacaraiś cānyair nānāravavibhūṣitaiḥ //

nānāvarṇaiḥ sadā hṛṣṭair añcitāni samantataḥ
evaṃ nānāvidhaiḥ puṣpair vividhaiś ca jalāśayaiḥ //

vividhaiḥ pādapaiḥ puṇyair udyānair vividhais tathā
jalasthalacaraiś caiva vihagaiś cārvadhiṣṭhitaiḥ //

devatāyatanair divyaiḥ śobhitā sā mahāpurī
tatrāste bhagavān devas tripurāris trilocanaḥ //

mahākāleti vikhyātaḥ sarvakāmapradaḥ śivaḥ
śivakuṇḍe naraḥ snātvā vidhivat pāpanāśane //

devān pitṝn ṛṣīṃś caiva saṃtarpya vidhivad budhaḥ
gatvā śivālayaṃ paścāt kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam //

praviśya saṃyato bhūtvā dhautavāsā jitendriyaḥ
snānaiḥ puṣpais tathā gandhair dhūpair dīpaiś ca bhaktitaḥ //

naivedyair upahāraiś ca gītavādyaiḥ pradakṣiṇaiḥ
daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyaiḥ stotraiś ca śaṃkaram //

saṃpūjya vidhivad bhaktyā mahākālaṃ sakṛc chivam
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ //

pāpaiḥ sarvair vinirmukto vimānaiḥ sārvakāmikaiḥ
āruhya tridivaṃ yāti yatra śaṃbhor niketanam //

divyarūpadharaḥ śrīmān divyālaṃkārabhūṣitaḥ
bhuṅkte tatra varān bhogān yāvad ābhūtasaṃplavam //

śivaloke muniśreṣṭhā jarāmaraṇavarjitaḥ
puṇyakṣayād ihāyātaḥ pravare brāhmaṇe kule //

caturvedī bhaved vipraḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt //

āste tatra nadī puṇyā śiprā nāmeti viśrutā
tasyāṃ snātas tu vidhivat saṃtarpya pitṛdevatāḥ //

sarvapāpavinirmukto vimānavaram āsthitaḥ
bhuṅkte bahuvidhān bhogān svargaloke narottamaḥ //

āste tatraiva bhagavān devadevo janārdanaḥ
govindasvāmināmāsau bhuktimuktiprado hariḥ //

taṃ dṛṣṭvā muktim āpnoti trisaptakulasaṃyutaḥ
vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā //

sarvakāmasamṛddhena kāmagenāsthireṇa ca
upagīyamāno gandharvair viṣṇuloke mahīyate //

bhuṅkte ca vividhān kāmān nirātaṅko gatajvaraḥ
ābhūtasaṃplavaṃ yāvat surūpaḥ subhagaḥ sukhī //

kālenāgatya matimān brāhmaṇaḥ syān mahītale
pravare yogināṃ gehe vedaśāstrārthatattvavit //

vaiṣṇavaṃ yogam āsthāya tato mokṣam avāpnuyāt
vikramasvāmināmānaṃ viṣṇuṃ tatraiva bho dvijāḥ //

dṛṣṭvā naro vā nārī vā phalaṃ pūrvoditaṃ labhet
anye 'pi tatra tiṣṭhanti devāḥ śakrapurogamāḥ //

mātaraś ca muniśreṣṭhāḥ sarvakāmaphalapradāḥ
dṛṣṭvā tān vidhivad bhaktyā saṃpūjya praṇipatya ca //

sarvapāpavinirmukto naro yāti triviṣṭapam
evaṃ sā nagarī ramyā rājasiṃhena pālitā //

nityotsavapramuditā yathendrasyāmarāvatī
purāṣṭādaśasaṃyuktā suvistīrṇacatuṣpathā //

dhanurjyāghoṣaninadā siddhasaṃgamabhūṣitā
vidyāvadgaṇabhūyiṣṭhā vedanirghoṣanāditā //

itihāsapurāṇāni śāstrāṇi vividhāni ca
kāvyālāpakathāś caiva śrūyante 'harniśaṃ dvijāḥ //

evaṃ mayā guṇāḍhyā sā taduyinī?? samudāhṛtā
yasyāṃ rājābhavat pūrvam indradyumno mahāmatiḥ //