Brahma Purana · Chapter 41

śrutvaivaṃ vai muniśreṣṭhāḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm
rudrakrodhodbhavāṃ puṇyāṃ vyāsasya vadato dvijāḥ //

pārvatyāś ca tathā roṣaṃ krodhaṃ śaṃbhoś ca duḥsaham
utpattiṃ vīrabhadrasya bhadrakālyāś ca saṃbhavam //

dakṣayajñavināśaṃ ca vīryaṃ śaṃbhos tathādbhutam
punaḥ prasādaṃ devasya dakṣasya sumahātmanaḥ //

yajñabhāgaṃ ca rudrasya dakṣasya ca phalaṃ kratoḥ
hṛṣṭā babhūvuḥ saṃprītā vismitāś ca punaḥ punaḥ //

papracchuś ca punar vyāsaṃ kathāśeṣaṃ tathā dvijāḥ
pṛṣṭaḥ provāca tān vyāsaḥ kṣetram ekāmrakaṃ punaḥ //

brahmaproktāṃ kathāṃ puṇyāṃ śrutvā tu ṛṣipuṃgavāḥ
praśaśaṃsus tadā hṛṣṭā romāñcitatanūruhāḥ //

aho devasya māhātmyaṃ tvayā śaṃbhoḥ prakīrtitam
dakṣasya ca suraśreṣṭha yajñavidhvaṃsanaṃ tathā //

ekāmrakaṃ kṣetravaraṃ vaktum arhasi sāṃpratam
śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā lokanāthaś caturmukhaḥ
provāca śaṃbhos tat kṣetraṃ bhūtale duṣkṛtacchadam //

śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kṣetraṃ paramadurlabham //

liṅgakoṭisamāyuktaṃ vārāṇasīsamaṃ śubham
ekāmraketi vikhyātaṃ tīrthāṣṭakasamanvitam //

ekāmravṛkṣas tatrāsīt purā kalpe dvijottamāḥ
nāmnā tasyaiva tat kṣetram ekāmrakam iti śrutam //

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamanvitam
vidvāṃsagaṇa bhūyiṣṭhaṃ dhanadhānyādisaṃyutam //

gṛhagopurasaṃbādhaṃ trikacādvārabhūṣitam
nānāvaṇiksamākīrṇaṃ nānāratnopaśobhitam //

purāṭṭālakasaṃyuktaṃ rathibhiḥ samalaṃkṛtam
rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiḥ prāsādair upaśobhitam //

mārgagadvārasaṃyuktaṃ sitaprākāraśobhitam
rakṣitaṃ śastrasaṃghaiś ca parikhābhir alaṃkṛtam //

sitaraktais tathā pītaiḥ kṛṣṇaśyāmaiś ca varṇakaiḥ
samīraṇoddhatābhiś ca patākābhir alaṃkṛtam //

nityotsavapramuditaṃ nānāvāditranisvanaiḥ
vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca kṣepaṇībhir alaṃkṛtam //

devatāyatanair divyaiḥ prākārodyānamaṇḍitaiḥ
pūjāvicitraracitaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam //

striyaḥ pramuditās tatra dṛśyante tanumadhyamāḥ
hārair alaṃkṛtagrīvāḥ padmapattrāyatekṣaṇāḥ //

pīnonnatakucāḥ śyāmāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ
sthirālakāḥ sukapolāḥ kāñcīnūpuranāditāḥ //

sukeśyaś cārujaghanāḥ karṇāntāyatalocanāḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //

divyavastradharāḥ śubhrāḥ kāścit kāñcanasaṃnibhāḥ
haṃsavāraṇagāminyaḥ kucabhārāvanāmitāḥ //

divyagandhānuliptāṅgāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ
madālasāś ca suśroṇyo nityaṃ prahasitānanāḥ //

īṣadvispaṣṭadaśanā bimbauṣṭhā madhurasvarāḥ
tāmbūlarañjitamukhā vidagdhāḥ priyadarśanāḥ //

subhagāḥ priyavādinyo nityaṃ yauvanagarvitāḥ
divyavastradharāḥ sarvāḥ sadā cāritramaṇḍitāḥ //

krīḍanti tāḥ sadā tatra striyaś cāpsarasopamāḥ
sve sve gṛhe pramuditā divā rātrau varānanāḥ //

puruṣās tatra dṛśyante rūpayauvanagarvitāḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ //

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ
svadharmaniratās tatra nivasanti sudhārmikāḥ //

anyāś ca tatra tiṣṭhanti vāramukhyāḥ sulocanāḥ
ghṛtācīmenakātulyās tathā samatilottamāḥ //

urvaśīsadṛśāś caiva vipracittinibhās tathā
viśvācīsahajanyābhāḥ pramlocāsadṛśās tathā //

sarvās tāḥ priyavādinyaḥ sarvā vihasitānanāḥ
kalākauśalasaṃyuktāḥ sarvās tā guṇasaṃyutāḥ //

evaṃ paṇyastriyas tatra nṛtyagītaviśāradāḥ
nivasanti muniśreṣṭhāḥ sarvastrīguṇagarvitāḥ //

prekṣaṇālāpakuśalāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ
na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakārikāḥ //

yāsāṃ kaṭākṣapātena mohaṃ gacchanti mānavāḥ
na tatra nirdhanāḥ santi na mūrkhā na paradviṣaḥ //

na rogiṇo na malinā na kadaryā na māyinaḥ
na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakāriṇaḥ //

tiṣṭhanti mānavās tatra kṣetre jagati viśrute
sarvatra sukhasaṃcāraṃ sarvasattvasukhāvaham //

nānājanasamākīrṇaṃ sarvasasyasamanvitam
karṇikāraiś ca panasaiś campakair nāgakesaraiḥ //

pāṭalāśokabakulaiḥ kapitthair bahulair dhavaiḥ
cūtanimbakadambaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ //

nīpakair dhavakhadirair latābhiś ca virājitam
śālais tālais tamālaiś ca nārikelaiḥ śubhāñjanaiḥ //

arjunaiḥ samaparṇaiś ca kovidāraiḥ sapippalaiḥ
lakucaiḥ saralair lodhrair hintālair devadārubhiḥ //

palāśair mucukundaiś ca pārijātaiḥ sakubjakaiḥ
kadalīvanakhaṇḍaiś ca jambūpūgaphalais tathā //

ketakīkaravīraiś ca atimuktaiś ca kiṃśukaiḥ
mandārakundapuṣpaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ //

nānāpakṣirutaiḥ sevyair udyānair nandanopamaiḥ
phalabhārānatair vṛkṣaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ //

cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājaiś ca kokilaiḥ
kalaviṅkair mayūraiś ca priyaputraiḥ śukais tathā //

jīvaṃjīvakahārītaiś cātakair vanaveṣṭitaiḥ
nānāpakṣigaṇaiś cānyaiḥ kūjadbhir madhurasvaraiḥ //

dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ
nānājalāśayaiś cānyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ //

kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ
kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ //

kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsais tathānyair jalacāribhiḥ
evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpair nānāvidhair varaiḥ //

nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ śobhitaṃ tat samantataḥ
āste tatra svayaṃ devaḥ kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ //

hitāya sarvalokasya bhuktimuktipradaḥ śivaḥ
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca //

puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpāś ca sāgarāḥ
tebhyaḥ pūrvaṃ samāhṛtya jalabindūn pṛthak pṛthak //

sarvalokahitārthāya rudraḥ sarvasuraiḥ saha
tīrthaṃ bindusaro nāma tasmin kṣetre dvijottamāḥ //

cakāra ṛṣibhiḥ sārdhaṃ tena bindusaraḥ smṛtam
aṣṭamyāṃ bahule pakṣe mārgaśīrṣe dvijottamāḥ //

yas tatra yātrāṃ kurute viṣuve vijitendriyaḥ
vidhivad bindusarasi snātvā śraddhāsamanvitaḥ //

devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn saṃtarpya vāgyataḥ
tilodakena vidhinā nāmagotravidhānavit //

snātvaivaṃ vidhivat tatra so 'śvamedhaphalaṃ labhet
grahoparāge viṣuve saṃkrāntyām ayane tathā //

yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ tathānyatra śubhe tithau
ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ prayacchanti dhanādikam //

anyatīrthāc chataguṇaṃ phalaṃ te prāpnuvanti vai
piṇḍaṃ ye saṃprayacchanti pitṛbhyaḥ sarasas taṭe //

pitṝṇām akṣayāṃ tṛptiṃ te kurvanti na saṃśayaḥ
tataḥ śaṃbhor gṛhaṃ gatvā vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ //

praviśya pūjayec charvaṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam
ghṛtakṣīrādibhiḥ snānaṃ kārayitvā bhavaṃ śuciḥ //

candanena sugandhena vilipya kuṅkumena ca
tataḥ saṃpūjayed devaṃ candramaulim umāpatim //

puṣpair nānāvidhair medhyair bilvārkakamalādibhiḥ
āgamoktena mantreṇa vedoktena ca śaṃkaram //

adīkṣitas tu nāmnaiva mūlamantreṇa cārcayet
evaṃ saṃpūjya taṃ devaṃ gandhapuṣpānurāgibhiḥ //

dhūpadīpaiś ca naivedyair upahārais tathā stavaiḥ
daṇḍavatpraṇipātaiś ca gītair vādyair manoharaiḥ //

nṛtyajapyanamaskārair jayaśabdaiḥ pradakṣiṇaiḥ
evaṃ saṃpūjya vidhivad devadevam umāpatim //

sarvapāpavinirmukto rūpayauvanagarvitaḥ
kulaikaviṃśam uddhṛtya divyābharaṇabhūṣitāḥ //

sauvarṇena vimānena kiṅkiṇījālamālinā
upagīyamāno gandharvair apsarobhir alaṃkṛtaḥ //

uddyotayan diśaḥ sarvāḥ śivalokaṃ sa gacchati
bhuktvā tatra sukhaṃ viprā manasaḥ prītidāyakam //

tallokavāsibhiḥ sārdhaṃ yāvad ābhūtasaṃplavam
tatas tasmād ihāyātaḥ pṛthivyāṃ puṇyasaṃkṣaye //

jāyate yogināṃ gehe caturvedī dvijottamāḥ
yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt //

śayanotthāpane caiva saṃkrāntyām ayane tathā
aśokākhyāṃ tathāṣṭamyāṃ pavitrāropaṇe tathā //

ye ca paśyanti taṃ devaṃ kṛttivāsasam uttamam
vimānenārkavarṇena śivalokaṃ vrajanti te //

sarvakāle 'pi taṃ devaṃ ye paśyanti sumedhasaḥ
te 'pi pāpavinirmuktāḥ śivalokaṃ vrajanti vai //

devasya paścime pūrve dakṣiṇe cottare tathā
yojanadvitayaṃ sārdhaṃ kṣetraṃ tad bhuktimuktidam //

tasmin kṣetravare liṅgaṃ bhāskareśvarasaṃjñitam
paśyanti ye tu taṃ devaṃ snātvā kuṇḍe maheśvaram //

ādityenārcitaṃ pūrvaṃ devadevaṃ trilocanam
sarvapāpavinirmuktā vimānavaram āsthitāḥ //

upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṃ vrajanti te
tiṣṭhanti tatra muditāḥ kalpam ekaṃ dvijottamāḥ //

bhuktvā tu vipulān bhogāñ śivaloke manoramān
puṇyakṣayād ihāyātā jāyante pravare kule //

athavā yogināṃ gehe vedavedāṅgapāragāḥ
utpadyante dvijavarāḥ sarvabhūtahite ratāḥ //

mokṣaśāstrārthakuśalāḥ sarvatra samabuddhayaḥ
yogaṃ śaṃbhor varaṃ prāpya tato mokṣaṃ vrajanti te //

tasmin kṣetravare puṇye liṅgaṃ yad dṛśyate dvijāḥ
pūjyāpūjyaṃ ca sarvatra vane rathyāntare 'pi vā //

catuṣpathe śmaśāne vā yatra kutra ca tiṣṭhati
dṛṣṭvā tal liṅgam avyagraḥ śraddhayā susamāhitaḥ //

snāpayitvā tu taṃ bhaktyā gandhaiḥ puṣpair manoharaiḥ
dhūpair dīpaiḥ sanaivedyair namaskārais tathā stavaiḥ //

daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyagītādibhis tathā
saṃpūjyaivaṃ vidhānena śivalokaṃ vrajen naraḥ //

nārī vā dvijaśārdūlāḥ saṃpūjya śraddhayānvitā
pūrvoktaṃ phalam āpnoti nātra kāryā vicāraṇā //

kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ samagrān munisattamāḥ
tasya kṣetravarasyātha ṛte devān maheśvarāt //

tasmin kṣetrottame gatvā śraddhayāśraddhayāpi vā
mādhavādiṣu māseṣu naro vā yadi vāṅganā //

yasmin yasmiṃs tithau viprāḥ snātvā bindusarombhasi
paśyed devaṃ virūpākṣaṃ devīṃ ca varadāṃ śivām //

gaṇaṃ caṇḍaṃ kārttikeyaṃ gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ tathā
kalpadrumaṃ ca sāvitrīṃ śivalokaṃ sa gacchati //

snātvā ca kāpile tīrthe vidhivat pāpanāśane
prāpnoty abhimatān kāmāñ śivalokaṃ sa gacchati //

yaḥ stambhyaṃ tatra vidhivat karoti niyatendriyaḥ
kulaikaviṃśam uddhṛtya śivalokaṃ sa gacchati //

ekāmrake śivakṣetre vārāṇasīsame śubhe
snānaṃ karoti yas tatra mokṣaṃ sa labhate dhruvam //