Brahma Purana · Chapter 38

praviṣṭe bhavanaṃ deve sūpaviṣṭe varāsane
sa vakro manmathaḥ krūro devaṃ veddhumanā bhavat //

tam anācārasaṃyuktaṃ durātmānaṃ kulādhamam
lokān sarvān pīḍayantaṃ sarvāṅgāvaraṇātmakam //

ṛṣīṇāṃ vighnakartāraṃ niyamānāṃ vrataiḥ saha
cakrāhvayasya rūpeṇa ratyā saha samāgatam //

athātatāyinaṃ viprā veddhukāmaṃ sureśvaraḥ
nayanena tṛtīyena sāvajñaṃ samavaikṣata //

tato 'sya netrajo vahnir jvālāmālāsahasravān
sahasā ratibhartāram adahat saparicchadam //

sa dahyamānaḥ karuṇam ārto 'krośata visvaram
prasādayaṃś ca taṃ devaṃ papāta dharaṇītale //

atha so 'gniparītāṅgo manmatho lokatāpanaḥ
papāta sahasā mūrchāṃ kṣaṇena samapadyata //

patnī tu karuṇaṃ tasya vilalāpa suduḥkhitā
devīṃ devaṃ ca duḥkhārtā ayācat karuṇāvatī //

tasyāś ca karuṇāṃ jñātvā devau tau karuṇātmakau
ūcatus tāṃ samālokya samāśvāsya ca duḥkhitām //

dagdha eva dhruvaṃ bhadre nāsyotpattir iheṣyate
aśarīro 'pi te bhadre kāryaṃ sarvaṃ kariṣyati //

yadā tu viṣṇur bhagavān vasudevasutaḥ śubhe
tadā tasya suto yaś ca patis te saṃbhaviṣyati //

tataḥ sā tu varaṃ labdhvā kāmapatnī śubhānanā
jagāmeṣṭaṃ tadā deśaṃ prītiyuktā gataklamā //

dagdhvā kāmaṃ tato viprāḥ sa tu devo vṛṣadhvajaḥ
reme tatromayā sārdhaṃ prahṛṣṭas tu himācale //

kandareṣu ca ramyeṣu padminīṣu guhāsu ca
nirjhareṣu ca ramyeṣu karṇikāravaneṣu ca //

nadītīreṣu kānteṣu kiṃnarācariteṣu ca
śṛṅgeṣu śailarājasya taḍāgeṣu saraḥsu ca //

vanarājiṣu ramyāsu nānāpakṣiruteṣu ca
tīrtheṣu puṇyatoyeṣu munīnām āśrameṣu ca //

eteṣu puṇyeṣu manohareṣu deśeṣu vidyādharabhūṣiteṣu
gandharvayakṣāmaraseviteṣu reme sa devyā sahitas trinetraḥ

devaiḥ sahendrair muniyakṣasiddhair gandharvavidyādharadaityamukhyaiḥ
anyaiś ca sarvair vividhair vṛto 'sau tasmin nage harṣam avāpa śaṃbhuḥ

nṛtyanti tatrāpsarasaḥ sureśā gāyanti gandharvagaṇāḥ prahṛṣṭāḥ
divyāni vādyāny atha vādayanti kecid drutaṃ devavaraṃ stuvanti

evaṃ sa devaḥ svagaṇair upeto mahābalaiḥ śakrayamāgnitulyaiḥ
devyāḥ priyārthaṃ bhaganetrahantā giriṃ na tatyāja tadā mahātmā

devyāḥ samaṃ tu bhagavāṃs tiṣṭhaṃs tatra sa kāmahā
akarot kiṃ mahādeva etad icchāma veditum //

bhagavān himavacchṛṅge sa hi devyāḥ priyecchayā
gaṇeśair vividhākārair hāsaṃ saṃjanayan muhuḥ //

devīṃ bālendutilako ramayaṃś ca rarāma ca
mahānubhāvaiḥ sarvajñaiḥ kāmarūpadharaiḥ śubhaiḥ //

atha devy āsasādaikā mātaraṃ parameśvarī
āsīnāṃ kāñcane śubhra āsane paramādbhute //

atha dṛṣṭvā satīṃ devīm āgatāṃ surarūpiṇīm
āsanena mahārheṇa śaṃpādayad aninditām
āsīnāṃ tām athovāca menā himavataḥ priyā //

cirasyāgamanaṃ te 'dya vada putri śubhekṣaṇe
daridrā krīḍanais tvaṃ hi bhartrā krīḍasi saṃgatā //

ye daridrā bhavanti sma tathaiva ca nirāśrayāḥ
ume ta evaṃ krīḍanti yathā tava patiḥ śubhe //

saivam uktātha mātrā tu nātihṛṣṭamanā bhavat
mahatyā kṣamayā yuktā na kiṃcit tām uvāca ha
visṛṣṭā ca tadā mātrā gatvā devam uvāca ha //

bhagavan devadeveśa neha vatsyāmi bhūdhare
anyaṃ kuru mamāvāsaṃ bhuvaneṣu mahādyute //

sadā tvam ucyamānā vai mayā vāsārtham īśvari
anyaṃ na rocitavatī vāsaṃ vai devi karhicit //

idānīṃ svayam eva tvaṃ vāsam anyatra śobhane
kasmān mṛgayase devi brūhi tan me śucismite //

gṛhaṃ gatāsmi deveśa pitur adya mahātmanaḥ
dṛṣṭvā ca tatra me mātā vijane lokabhāvane //

āsanādibhir abhyarcya sā mām evam abhāṣata
ume tava sadā bhartā daridraḥ krīḍanaiḥ śubhe //

krīḍate nahi devānāṃ krīḍā bhavati tādṛśī
yat kila tvaṃ mahādeva gaṇaiś ca vividhais tathā
ramase tad aniṣṭaṃ hi mama mātur vṛṣadhvaja //

tato devaḥ prahasyāha devīṃ hāsayituṃ prabhuḥ //

evam eva na saṃdehaḥ kasmān manyur abhūt tava
kṛttivāsā hy avāsāś ca śmaśānanilayaś ca ha //

aniketo hy araṇyeṣu parvatānāṃ guhāsu ca
vicarāmi gaṇair nagnair vṛto 'mbhojavilocane //

mā krudho devi mātre tvaṃ tathyaṃ mātāvadat tava
nahi mātṛsamo bandhur jantūnām asti bhūtale //

na me 'sti bandhubhiḥ kiṃcit kṛtyaṃ suravareśvara
tathā kuru mahādeva yathāhaṃ sukham āpnuyām //

śrutvā sa devyā vacanaṃ sureśas tasyāḥ priyārthe svagiriṃ vihāya
jagāma meruṃ surasiddhasevitaṃ bhāryāsahāyaḥ svagaṇaiś ca yuktaḥ