Brahma Purana · Chapter 35

tatas tām abruvan devās tadā gatvā tu sundarīm
devi śīghreṇa kālena dhūrjaṭir nīlalohitaḥ //

sa bhartā tava deveśo bhavitā mā tapaḥ kṛthāḥ
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya devā viprā gireḥ sutām //

jagmuś cādarśanaṃ tasyāḥ sā cāpi virarāma ha
sā devī sūktam ity evam uktvā svasyāśrame śubhe //

dvāri jātam aśokaṃ ca samupāśritya cāsthitā
athāgāc candratilakas tridaśārtiharo haraḥ //

vikṛtaṃ rūpam āsthāya hrasvo bāhuka eva ca
vibhagnanāsiko bhūtvā kubjaḥ keśāntapiṅgalaḥ //

uvāca vikṛtāsyaś ca devi tvāṃ varayāmy aham
athomā yogasaṃsiddhā jñātvā śaṃkaram āgatam //

antarbhāvaviśuddhātmā kṛpānuṣṭhānalipsayā
tam uvācārghapādyābhyāṃ madhuparkeṇa caiva ha //

saṃpūjya sumanobhis taṃ brāhmaṇaṃ brāhmaṇapriyā //

bhagavan na svatantrāhaṃ pitā me tv agraṇīr gṛhe
sa prabhur mama dāne vai kanyāhaṃ dvijapuṃgava //

gatvā yācasva pitaraṃ mama śailendram avyayam
sa ced dadāti māṃ vipra tubhyaṃ tad ucitaṃ mama //

tataḥ sa bhagavān devas tathaiva vikṛtaḥ prabhuḥ
uvāca śailarājānaṃ sutāṃ me yaccha śailarāṭ //

sa taṃ vikṛtarūpeṇa jñātvā rudram athāvyayam
bhītaḥ śāpāc ca vimanā idaṃ vacanam abravīt //

bhagavan nāvamanye 'haṃ brāhmaṇān bhuvi devatāḥ
manīṣitaṃ tu yat pūrvaṃ tac chṛṇuṣva mahāmate //

svayaṃvaro me duhitur bhavitā viprapūjitaḥ
varayed yaṃ svayaṃ tatra sa bhartāsyā bhaviṣyati //

tac chrutvā śailavacanaṃ bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ
devyāḥ samīpam āgatya idam āha mahāmanāḥ //

devi pitrā tv anujñātaḥ svayaṃvara iti śrutiḥ
tatra tvaṃ varayitrī yaṃ sa te bhartā bhaved iti //

tad āpṛcchya gamiṣyāmi durlabhāṃ tvāṃ varānane
rūpavantaṃ samutsṛjya vṛṇoṣy asadṛśaṃ katham //

tenoktā sā tadā tatra bhāvayantī tadīritam
bhāvaṃ ca rudranihitaṃ prasādaṃ manasas tathā //

saṃprāpyovāca deveśaṃ mā te 'bhūd buddhir anyathā
ahaṃ tvāṃ varayiṣyāmi nādbhutaṃ tu kathaṃcana //

athavā te 'sti saṃdeho mayi vipra kathaṃcana
ihaiva tvāṃ mahābhāga varayāmi manogatam //

gṛhītvā stabakaṃ sā tu hastābhyāṃ tatra saṃsthitā
skandhe śaṃbhoḥ samādhāya devī prāha vṛto 'si me //

tataḥ sa bhagavān devas tayā devyā vṛtas tadā
uvāca tam aśokaṃ vai vācā saṃjīvayann iva //

yasmāt tava supuṇyena stabakena vṛto 'smy aham
tasmāt tvaṃ jarayā tyaktas tv amaraḥ saṃbhaviṣyasi //

kāmarūpī kāmapuṣpaḥ kāmado dayito mama
sarvābharaṇapuṣpāḍhyaḥ sarvapuṣpaphalopagaḥ //

sarvānnabhakṣakaś caiva amṛtasvāda eva ca
sarvagandhaś ca devānāṃ bhaviṣyasi dṛḍhapriyaḥ //

nirbhayaḥ sarvalokeṣu bhaviṣyasi sunirvṛtaḥ
āśramaṃ vedam atyarthaṃ citrakūṭeti viśrutam //

yo hi yāsyati puṇyārthī so 'śvamedham avāpsyati
yas tu tatra mṛtaś cāpi brahmalokaṃ sa gacchati //

yaś cātra niyamair yuktaḥ prāṇān samyak parityajet
sa devyās tapasā yukto mahāgaṇapatir bhavet //

evam uktvā tadā deva āpṛcchya himavatsutām
antardadhe jagatsraṣṭā sarvabhūtapa īśvaraḥ //

sāpi devī gate tasmin bhagavaty amitātmani
tata evonmukhī bhūtvā śilāyāṃ saṃbabhūva ha //

unmukhī sā bhave tasmin maheśe jagatāṃ prabhau
niśeva candrarahitā na babhau vimanās tadā //

atha śuśrāva śabdaṃ ca bālasyārtasya śailajā
sarasy udakasaṃpūrṇe samīpe cāśramasya ca //

sa kṛtvā bālarūpaṃ tu devadevaḥ svayaṃ śivaḥ
krīḍāhetoḥ saromadhye grāhagrasto 'bhavat tadā //

yogamāyāṃ samāsthāya prapañcodbhavakāraṇam
tad rūpaṃ saraso madhye kṛtvaivaṃ samabhāṣata //

trātu māṃ kaścid ity āha grāheṇa hṛtacetasam
dhik kaṣṭaṃ bāla evāham aprāptārthamanorathaḥ //

prayāmi nidhanaṃ vaktre grāhasyāsya durātmanaḥ
śocāmi na svakaṃ dehaṃ grāhagrastaḥ suduḥkhitaḥ //

yathā śocāmi pitaraṃ mātaraṃ ca tapasvinīm
grāhagṛhītaṃ māṃ śrutvā prāptaṃ nidhanam utsukau //

priyaputrāv ekaputrau prāṇān nūnaṃ tyajiṣyataḥ
aho bata sukaṣṭaṃ vai yo 'haṃ bālo 'kṛtāśramaḥ
antargrāheṇa grastas tu yāsyāmi nidhanaṃ kila //

śrutvā tu devī taṃ nādaṃ viprasyārtasya śobhanā
utthāya prasthitā tatra yatra tiṣṭhaty asau dvijaḥ //

sāpaśyad induvadanā bālakaṃ cārurūpiṇam
grāhasya mukham āpannaṃ vepamānam avasthitam //

so 'pi grāhavaraḥ śrīmān dṛṣṭvā devīm upāgatām
taṃ gṛhītvā drutaṃ yāto madhyaṃ sarasa eva hi //

sa kṛṣyamāṇas tejasvī nādam ārtaṃ tadākarot
athāha devī duḥkhārtā bālaṃ dṛṣṭvā grahāvṛtam //

grāharāja mahāsattva bālakaṃ hy ekaputrakam
vimuñcemaṃ mahādaṃṣṭra kṣipraṃ bhīmaparākrama //

yo devi divase ṣaṣṭhe prathamaṃ samupaiti mām
sa āhāro mama purā vihito lokakartṛbhiḥ //

so 'yaṃ mama mahābhāge ṣaṣṭhe 'hani girīndraje
brahmaṇā prerito nūnaṃ nainaṃ mokṣye kathaṃcana //

yan mayā himavacchṛṅge caritaṃ tapa uttamam
tena bālam imaṃ muñca grāharāja namo 'stu te //

mā vyayas tapaso devi bhṛśaṃ bāle śubhānane
yad bravīmi kuru śreṣṭhe tathā mokṣam avāpsyati //

grāhādhipa vadasvāśu yat satām avigarhitam
tat kṛtaṃ nātra saṃdeho yato me brāhmaṇāḥ priyāḥ //

yat kṛtaṃ vai tapaḥ kiṃcid bhavatyā svalpam uttamam
tat sarvaṃ me prayacchāśu tato mokṣam avāpsyati //

janmaprabhṛti yat puṇyaṃ mahāgrāha kṛtaṃ mayā
tat te sarvaṃ mayā dattaṃ bālaṃ muñca mahāgraha //

prajajvāla tato grāhas tapasā tena bhūṣitaḥ
āditya iva madhyāhne durnirīkṣas tadābhavat
uvāca caivaṃ tuṣṭātmā devīṃ lokasya dhāriṇīm //

devi kiṃ kṛtyam etat te suniścitya mahāvrate
tapaso 'py arjanaṃ duḥkhaṃ tasya tyāgo na śasyate //

gṛhāṇa tapa eva tvaṃ bālaṃ cemaṃ sumadhyame
tuṣṭo 'smi te viprabhaktyā varaṃ tasmād dadāmi te
sā tv evam uktā grāheṇa uvācedaṃ mahāvratā //

dehenāpi mayā grāha rakṣyo vipraḥ prayatnataḥ
tapaḥ punar mayā prāpyaṃ na prāpyo brāhmaṇaḥ punaḥ //

suniścitya mahāgrāha kṛtaṃ bālasya mokṣaṇam
na viprebhyas tapaḥ śreṣṭhaṃ śreṣṭhā me brāhmaṇā matāḥ //

dattvā cāhaṃ na gṛhṇāmi grāhendra vihitaṃ hi te
nahi kaścin naro grāha pradattaṃ punar āharet //

dattam etan mayā tubhyaṃ nādadāni hi tat punaḥ
tvayy eva ramatām etad bālaś cāyaṃ vimucyatām //

tathoktas tāṃ praśasyātha muktvā bālaṃ namasya ca
devīm ādityāvabhāsas tatraivāntaradhīyata //

bālo 'pi sarasas tīre mukto grāheṇa vai tadā
svapnalabdha ivārthaughas tatraivāntaradhīyata //

tapaso 'pacayaṃ matvā devī himagirīndrajā
bhūya eva tapaḥ kartum ārebhe niyamasthitā //

kartukāmāṃ tapo bhūyo jñātvā tāṃ śaṃkaraḥ svayam
provāca vacanaṃ viprā mā kṛthās tapa ity uta //

mahyam etat tapo devi tvayā dattaṃ mahāvrate
tat tenaivākṣayaṃ tubhyaṃ bhaviṣyati sahasradhā //

iti labdhvā varaṃ devī tapaso 'kṣayam uttamam
svayaṃvaram udīkṣantī tasthau prītā mudā yutā //

idaṃ paṭhed yo hi naraḥ sadaiva bālānubhāvācaraṇaṃ hi śaṃbhoḥ
sa dehabhedaṃ samavāpya pūto bhaved gaṇeśas tu kumāratulyaḥ