Brahma Purana · Chapter 25
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca
vaktum arhasi dharmajña śrotuṃ no vartate manaḥ //
yasya hastau ca pādau ca manaś caiva susaṃyatam
vidyā tapaś ca kīrtiś ca sa tīrthaphalam aśnute //
mano viśuddhaṃ puruṣasya tīrthaṃ vācāṃ tathā cendriyanigrahaś ca
etāni tīrthāni śarīrajāni svargasya mārgaṃ pratibodhayanti
cittam antargataṃ duṣṭaṃ tīrthasnānair na śudhyati
śataśo 'pi jalair dhautaṃ surābhāṇḍam ivāśuci //
na tīrthāni na dānāni na vratāni na cāśramāḥ
duṣṭāśayaṃ dambharuciṃ punanti vyutthitendriyam //
indriyāṇi vaśe kṛtvā yatra yatra vasen naraḥ
tatra tatra kurukṣetraṃ prayāgaṃ puṣkaraṃ tathā //
tasmāc chṛṇudhvaṃ vakṣyāmi tīrthāny āyatanāni ca
saṃkṣepeṇa muniśreṣṭhāḥ pṛthivyāṃ yāni kāni vai //
vistareṇa na śakyante vaktuṃ varṣaśatair api
prathamaṃ puṣkaraṃ tīrthaṃ naimiṣāraṇyam eva ca //
prayāgaṃ ca pravakṣyāmi dharmāraṇyaṃ dvijottamāḥ
dhenukaṃ campakāraṇyaṃ saindhavāraṇyam eva ca //
puṇyaṃ ca magadhāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyam eva ca
gayā prabhāsaṃ śrītīrthaṃ divyaṃ kanakhalaṃ tathā //
bhṛgutuṅgaṃ hiraṇyākṣaṃ bhīmāraṇyaṃ kuśasthalīm
lohākulaṃ sakedāraṃ mandarāraṇyam eva ca //
mahābalaṃ koṭitīrthaṃ sarvapāpaharaṃ tathā
rūpatīrthaṃ śūkaravaṃ cakratīrthaṃ mahāphalam //
yogatīrthaṃ somatīrthaṃ tīrthaṃ sāhoṭakaṃ tathā
tīrthaṃ kokāmukhaṃ puṇyaṃ badarīśailam eva ca //
somatīrthaṃ tuṅgakūṭaṃ tīrthaṃ skandāśramaṃ tathā
koṭitīrthaṃ cāgnipadaṃ tīrthaṃ pañcaśikhaṃ tathā //
dharmodbhavaṃ koṭitīrthaṃ tīrthaṃ bādhapramocanam
gaṅgādvāraṃ pañcakūṭaṃ madhyakesaram eva ca //
cakraprabhaṃ mataṅgaṃ ca kruśadaṇḍaṃ ca viśrutam
daṃṣṭrākuṇḍaṃ viṣṇutīrthaṃ sārvakāmikam eva ca //
tīrthaṃ matsyatilaṃ caiva badarī suprabhaṃ tathā
brahmakuṇḍaṃ vahnikuṇḍaṃ tīrthaṃ satyapadaṃ tathā //
catuḥsrotaś catuḥśṛṅgaṃ śailaṃ dvādaśadhārakam
mānasaṃ sthūlaśṛṅgaṃ ca sthūladaṇḍaṃ tathorvaśī //
lokapālaṃ manuvaraṃ somāhvaśailam eva ca
sadāprabhaṃ merukuṇḍaṃ tīrthaṃ somābhiṣecanam //
mahāsrotaṃ koṭarakaṃ pañcadhāraṃ tridhārakam
saptadhāraikadhāraṃ ca tīrthaṃ cāmarakaṇṭakam //
śālagrāmaṃ cakratīrthaṃ koṭidrumam anuttamam
bilvaprabhaṃ devahradaṃ tīrthaṃ viṣṇuhradaṃ tathā //
śaṅkhaprabhaṃ devakuṇḍaṃ tīrthaṃ vajrāyudhaṃ tathā
agniprabhaṃ ca puṃnāgaṃ devaprabham anuttamam //
vidyādharaṃ sagāndharvaṃ śrītīrthaṃ brahmaṇo hradam
sātīrthaṃ lokapālākhyaṃ maṇipuragiriṃ tathā //
tīrthaṃ pañcahradaṃ caiva puṇyaṃ piṇḍārakaṃ tathā
malavyaṃ goprabhāvaṃ ca govaraṃ vaṭamūlakam //
snānadaṇḍaṃ prayāgaṃ ca guhyaṃ viṣṇupadaṃ tathā
kanyāśramaṃ vāyukuṇḍaṃ jambūmārgaṃ tathottamam //
gabhastitīrthaṃ ca tathā yayātipatanaṃ śuci
koṭitīrthaṃ bhadravaṭaṃ mahākālavanaṃ tathā //
narmadātīrtham aparaṃ tīrthavajraṃ tathārbudam
piṅgutīrthaṃ savāsiṣṭhaṃ tīrthaṃ ca pṛthasaṃgamam //
tīrthaṃ daurvāsikaṃ nāma tathā piñjarakaṃ śubham
ṛṣitīrthaṃ brahmatuṅgaṃ vasutīrthaṃ kumārikam //
śakratīrthaṃ pañcanadaṃ reṇukātīrtham eva ca
paitāmahaṃ ca vimalaṃ rudrapādaṃ tathottamam //
maṇimattaṃ ca kāmākhyaṃ kṛṣṇatīrthaṃ kuśāvilam
yajanaṃ yājanaṃ caiva tathaiva brahmavālukam //
puṣpanyāsaṃ puṇḍarīkaṃ maṇipūraṃ tathottaram
dīrghasattraṃ hayapadaṃ tīrthaṃ cānaśanaṃ tathā //
gaṅgodbhedaṃ śivodbhedaṃ narmadodbhedam eva ca
vastrāpadaṃ dāruvalaṃ chāyārohaṇam eva ca //
siddheśvaraṃ mitravalaṃ kālikāśramam eva ca
vaṭāvaṭaṃ bhadravaṭaṃ kauśāmbī ca divākaram //
dvīpaṃ sārasvataṃ caiva vijayaṃ kāmadaṃ tathā
rudrakoṭiṃ sumanasaṃ tīrthaṃ sadrāvanāmitam //
syamantapañcakaṃ tīrthaṃ brahmatīrthaṃ sudarśanam
satataṃ pṛthivīsarvaṃ pāriplavapṛthūdakau //
daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ sarpijaṃ viṣayāntikam
koṭitīrthaṃ pañcanadaṃ vārāhaṃ yakṣiṇīhradam //
puṇḍarīkaṃ somatīrthaṃ muñjavaṭaṃ tathottamam
badarīvanam āsīnaṃ ratnamūlakam eva ca //
lokadvāraṃ pañcatīrthaṃ kapilātīrtham eva ca
sūryatīrthaṃ śaṅkhinī ca gavāṃ bhavanam eva ca //
tīrthaṃ ca yakṣarājasya brahmāvartaṃ sutīrthakam
kāmeśvaraṃ mātritīrthaṃ tīrthaṃ śītavanaṃ tathā //
snānalomāpahaṃ caiva māsasaṃsarakaṃ tathā
daśāśvamedhaṃ kedāraṃ brahmodumbaram eva ca //
saptarṣikuṇḍaṃ ca tathā tīrthaṃ devyāḥ sujambukam
īṭāspadaṃ koṭikūṭaṃ kiṃdānaṃ kiṃjapaṃ tathā //
kāraṇḍavaṃ cāvedhyaṃ ca triviṣṭapam athāparam
pāṇiṣātaṃ miśrakaṃ ca madhūvaṭamanojavau //
kauśikī devatīrthaṃ ca tīrthaṃ ca ṛṇamocanam
divyaṃ ca nṛgadhūmākhyaṃ tīrthaṃ viṣṇupadaṃ tathā //
amarāṇāṃ hradaṃ puṇyaṃ koṭitīrthaṃ tathāparam
śrīkuñjaṃ śālitīrthaṃ ca naimiṣeyaṃ ca viśrutam //
brahmasthānaṃ somatīrthaṃ kanyātīrthaṃ tathaiva ca
brahmatīrthaṃ manastīrthaṃ tīrthaṃ vai kārupāvanam //
saugandhikavanaṃ caiva maṇitīrthaṃ sarasvatī
īśānatīrthaṃ pravaraṃ pāvanaṃ pāñcayajñikam //
triśūladhāraṃ māhendraṃ devasthānaṃ kṛtālayam
śākaṃbharī devatīrthaṃ suvarṇākhyaṃ kilaṃ hradam //
kṣīraśravaṃ virūpākṣaṃ bhṛgutīrthaṃ kuśodbhavam
brahmatīrthaṃ brahmayoniṃ nīlaparvatam eva ca //
kubjāmbakaṃ bhadravaṭaṃ vasiṣṭhapadam eva ca
svargadvāraṃ prajādvāraṃ kālikāśramam eva ca //
rudrāvartaṃ sugandhāśvaṃ kapilāvanam eva ca
bhadrakarṇahradaṃ caiva śaṅkukarṇahradaṃ tathā //
saptasārasvataṃ caiva tīrtham auśanasaṃ tathā
kapālamocanaṃ caiva avakīrṇaṃ ca kāmyakam //
catuḥsāmudrikaṃ caiva śatakiṃ ca sahasrikam
reṇukaṃ pañcavaṭakaṃ vimocanam athaujasam //
sthāṇutīrthaṃ kuros tīrthaṃ svargadvāraṃ kuśadhvajam
viśveśvaraṃ mānavakaṃ kūpaṃ nārāyaṇāśrayam //
gaṅgāhradaṃ vaṭaṃ caiva badarīpāṭanaṃ tathā
indramārgam ekarātraṃ kṣīrakāvāsam eva ca //
somatīrthaṃ dadhīcaṃ ca śrutatīrthaṃ ca bho dvijāḥ
koṭitīrthasthalīṃ caiva bhadrakālīhradaṃ tathā //
arundhatīvanaṃ caiva brahmāvartaṃ tathottamam
aśvavedī kubjāvanaṃ yamunāprabhavaṃ tathā //
vīraṃ pramokṣaṃ sindhūttham ṛṣa kulyā sakṛttikam
urvīsaṃkramaṇaṃ caiva māyāvidyodbhavaṃ tathā //
mahāśramo vaitasikā rūpaṃ sundarikāśramam
bāhutīrthaṃ cārunadīṃ vimalāśokam eva ca //
tīrthaṃ pañcanadaṃ caiva mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ
somatīrthaṃ sitodaṃ ca tīrthaṃ matsyodarīṃ tathā //
sūryaprabhaṃ sūryatīrtham aśokavanam eva ca
aruṇāspadaṃ kāmadaṃ ca śukratīrthaṃ savālukam //
piśācamocanaṃ caiva subhadrāhradam eva ca
kuṇḍaṃ vimaladaṇḍasya tīrthaṃ caṇḍeśvarasya ca //
jyeṣṭhasthānahradaṃ caiva puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā
jaigīṣavyaguhā caiva harikeśavanaṃ tathā //
ajāmukhasaraṃ caiva ghaṇṭākarṇahradaṃ tathā
puṇḍarīkahradaṃ caiva vāpī karkoṭakasya ca //
suvarṇasyodapānaṃ ca śvetatīrthahradaṃ tathā
kuṇḍaṃ ghargharikāyāś ca śyāmakūpaṃ ca candrikā //
śmaśānastambhakūpaṃ ca vināyakahradaṃ tathā
kūpaṃ sindhūdbhavaṃ caiva puṇyaṃ brahmasaraṃ tathā //
rudrāvāsaṃ tathā tīrthaṃ nāgatīrthaṃ pulomakam
bhaktahradaṃ kṣīrasaraḥ pretādhāraṃ kumārakam //
brahmāvartaṃ kuśāvartaṃ dadhikarṇodapānakam
śṛṅgatīrthaṃ mahātīrthaṃ tīrthaśreṣṭhā mahānadī //
divyaṃ brahmasaraṃ puṇyaṃ gayāśīrṣākṣayaṃ vaṭam
dakṣiṇaṃ cottaraṃ caiva gomayaṃ rūpaśītikam //
kapilāhradaṃ gṛdhravaṭaṃ sāvitrīhradam eva ca
prabhāsanaṃ sītavanaṃ yonidvāraṃ ca dhenukam //
dhanyakaṃ kokilākhyaṃ ca mataṅgahradam eva ca
pitṛkūpaṃ rudratīrthaṃ śakratīrthaṃ sumālinam //
brahmasthānaṃ saptakuṇḍaṃ maṇiratnahradaṃ tathā
kauśikyaṃ bharataṃ caiva tīrthaṃ jyeṣṭhālikā tathā //
viśveśvaraṃ kalpasaraḥ kanyāsaṃvetyam eva ca
niścīvā prabhavaś caiva vasiṣṭhāśramam eva ca //
devakūṭaṃ ca kūpaṃ ca vasiṣṭhāśramam eva ca
vīrāśramaṃ brahmasaro brahmavīrāvakāpilī //
kumāradhārā śrīdhārā gaurīśikharam eva ca
śunaḥ kuṇḍo 'tha tīrthaṃ ca nanditīrthaṃ tathaiva ca //
kumāravāsaṃ śrīvāsam aurvīśītārtham eva ca
kumbhakarṇahradaṃ caiva kauśikīhradam eva ca //
dharmatīrthaṃ kāmatīrthaṃ tīrtham uddālakaṃ tathā
saṃdhyātīrthaṃ kāratoyaṃ kapilaṃ lohitārṇavam //
śoṇodbhavaṃ vaṃśagulmam ṛṣabhaṃ kalatīrthakam
puṇyāvatīhradaṃ tīrthaṃ tīrthaṃ badarikāśramam //
rāmatīrthaṃ pitṛvanaṃ virajātīrtham eva ca
mārkaṇḍeyavanaṃ caiva kṛṣṇatīrthaṃ tathā vaṭam //
rohiṇīkūpapravaram indradyumnasaraṃ ca yat
sānugartaṃ samāhendraṃ śrītīrthaṃ śrīnadaṃ tathā //
iṣutīrthaṃ vārṣabhaṃ ca kāverīhradam eva ca
kanyātīrthaṃ ca gokarṇaṃ gāyatrīsthānam eva ca //
badarīhradam anyac ca madhyasthānaṃ vikarṇakam
jātīhradaṃ devakūpaṃ kuśapravaṇam eva ca //
sarvadevavrataṃ caiva kanyāśramahradaṃ tathā
tathānyad vālakhilyānāṃ sapūrvāṇāṃ tathāparam //
tathānyac ca maharṣīṇām akhaṇḍitahradaṃ tathā
tīrtheṣv eteṣu vidhivat samyak śraddhāsamanvitaḥ //
snānaṃ karoti yo martyaḥ sopavāso jitendriyaḥ
devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn saṃtarpya ca kramāt //
abhyarcya devatās tatra sthitvā ca rajanītrayam
pṛthak pṛthak phalaṃ teṣu pratitīrtheṣu bho dvijāḥ //
prāpnoti hayamedhasya naro nāsty atra saṃśayaḥ
yas tv idaṃ śṛṇuyān nityaṃ tīrthamāhātmyam uttamam
paṭhec ca śrāvayed vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate //
Original text: Brahmapurāṇa 1-246 · Data entry Peter Schreiner Renate Söhnen-Thieme · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0