Brahma Purana · Chapter 22

tataś cānantaraṃ viprā narakā rauravādayaḥ
pāpino yeṣu pātyante tāñ śṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ //

rauravaḥ śaukaro rodhas tāno viśasanas tathā
mahājvālas taptakuḍyo mahālobho vimohanaḥ //

rudhirāndho vasātaptaḥ kṛmīśaḥ kṛmibhojanaḥ
asipattravanaṃ kṛṣṇo lālābhakṣaś ca dāruṇaḥ //

tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo hy adhaḥśirāḥ
sadaṃśaḥ kṛṣṇasūtraś ca tamaś cāvīcir eva ca //

śvabhojano 'thāpratiṣṭhoma āvīciś ca tathāparaḥ
ity evamādayaś cānye narakā bhṛśadāruṇāḥ //

yamasya viṣaye ghorāḥ śastrāgniviṣadarśinaḥ
patanti yeṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāś ca ye //

kūṭasākṣī tathā samyak pakṣapātena yo vadet
yaś cānyad anṛtaṃ vakti sa naro yāti rauravam //

bhrūṇahā purahantā ca goghnaś ca munisattamāḥ
yānti te rauravaṃ ghoraṃ yaś cocchvāsanirodhakaḥ //

surāpo brahmahā hartā suvarṇasya ca śūkare
prayāti narake yaś ca taiḥ saṃsargam upaiti vai //

rājanyavaiśyahā caiva tathaiva gurutalpagaḥ
taptakumbhe svasṛgāmī hanti rājabhaṭaṃ ca yaḥ //

mādhvīvikrayakṛn vadhya pālaḥ kesaravikrayī
taptalohe patanty ete yaś ca bhaktaṃ parityajet //

sutāṃ snuṣāṃ cāpi gatvā mahājvāle nipātyate
avamantā gurūṇāṃ yo yaś cākroṣṭā narādhamaḥ //

vedadūṣayitā yaś ca vedavikrayakaś ca yaḥ
agamyagāmī yaś ca syāt te yānti śabalaṃ dvijāḥ //

cauro vimohe patati maryādādūṣakas tathā
devadvijapitṛdveṣṭā ratnadūṣayitā ca yaḥ //

sa yāti kṛmibhakṣye vai kṛmīśe tu duriṣṭikṛt
pitṛdevātithīn yas tu paryaśnāti narādhamaḥ //

lālābhakṣye sa yāty ugre śarakartā ca vedhake
karoti karṇino yaś ca yaś ca khaḍgādikṛn naraḥ //

prayānty ete viśasane narake bhṛśadāruṇe
asatpratigrahītā ca narake yāty adhomukhe //

ayājyayājakas tatra tathā nakṣatrasūcakaḥ
kṛmipūye naraś caiko yāti miṣṭānnabhuk sadā //

lākṣāmāṃsarasānāṃ ca tilānāṃ lavaṇasya ca
vikretā brāhmaṇo yāti tam eva narakaṃ dvijāḥ //

mārjārakukkuṭacchāga śvavarāhavihaṃgamān
poṣayan narakaṃ yāti tam eva dvijasattamāḥ //

raṅgopajīvī kaivartaḥ kuṇḍāśī garadas tathā
sūcī māhiṣikaś caiva parvagāmī ca yo dvijaḥ //

agāradāhī mitraghnaḥ śakunigrāmayājakaḥ
rudhirāndhe patanty ete somaṃ vikrīṇate ca ye //

madhuhā grāmahantā ca yāti vaitaraṇīṃ naraḥ
retaḥpānādikartāro maryādābhedinaś ca ye //

te kṛcchre yānty aśaucāś ca kuhakājīvinaś ca ye
asipattravanaṃ yāti vanacchedī vṛthaiva yaḥ //

aurabhrikā mṛgavyādhā vahnijvāle patanti vai
yānti tatraiva te viprā yaś cāpākeṣu vahnidaḥ //

vratopalopako yaś ca svāśramād vicyutaś ca yaḥ
saṃdaṃśayātanāmadhye patatas tāv ubhāv api //

divā svapneṣu syandante ye narā brahmacāriṇaḥ
putrair adhyāpitā ye tu te patanti śvabhojane //

ete cānye ca narakāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ //

tathaiva pāpāny etāni tathānyāni sahasraśaḥ
bhujyante jātipuruṣair narakāntaragocaraiḥ //

varṇāśramaviruddhaṃ ca karma kurvanti ye narāḥ
karmaṇā manasā vācā nirayeṣu patanti te //

adhaḥśirobhir dṛśyante nārakair divi devatāḥ
devāś cādhomukhān sarvān adhaḥ paśyanti nārakān //

sthāvarāḥ kṛmayo 'jvāś ca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ
dhārmikās tridaśās tadvan mokṣiṇaś ca yathākramam //

sahasrabhāgaḥ prathamād dvitīyo 'nukramāt tathā
sarve hy ete mahābhāgā yāvan muktisamāśrayāḥ //

yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ
pāpakṛd yāti narakaṃ prāyaścittaparāṅmukhaḥ //

pāpānām anurūpāṇi prāyaścittāni yad yathā
tathā tathaiva saṃsmṛtya proktāni paramarṣibhiḥ //

pāpe gurūṇi guruṇi svalpāny alpe ca tadvidaḥ
prāyaścittāni viprendrā jaguḥ svāyaṃbhuvādayaḥ //

prāyaścittāny aśeṣāṇi tapaḥkarmātmakāni vai
yāni teṣām aśeṣāṇāṃ kṛṣṇānusmaraṇaṃ param //

kṛte pāpe 'nutāpo vai yasya puṃsaḥ prajāyate
prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ harisaṃsmaraṇaṃ param //

prātar niśi tathā saṃdhyā madhyāhnādiṣu saṃsmaran
nārāyaṇam avāpnoti sadyaḥ pāpakṣayān naraḥ //

viṣṇusaṃsmaraṇāt kṣīṇa samastakleśasaṃcayaḥ
muktiṃ prayāti bho viprā viṣṇos tasyānukīrtanāt //

vāsudeve mano yasya japahomārcanādiṣu
tasyāntarāyo viprendrā devendratvādikaṃ phalam //

kva nākapṛṣṭhagamanaṃ punarāvṛttilakṣaṇam
kva japo vāsudeveti muktibījam anuttamam //

tasmād aharniśaṃ viṣṇuṃ saṃsmaran puruṣo dvijaḥ
na yāti narakaṃ śuddhaḥ saṃkṣīṇākhilapātakaḥ //

manaḥprītikaraḥ svargo narakas tadviparyayaḥ
narakasvargasaṃjñe vai pāpapuṇye dvijottamāḥ //

vastv ekam eva duḥkhāya sukhāyerṣyodayāya ca
kopāya ca yatas tasmād vastu duḥkhātmakaṃ kutaḥ //

tad eva prītaye bhūtvā punar duḥkhāya jāyate
tad eva kopālayataḥ prasādāya ca jāyate //

tasmād duḥkhātmakaṃ nāsti na ca kiṃcit sukhātmakam
manasaḥ pariṇāmo 'yaṃ sukhaduḥkhādilakṣaṇaḥ //

jñānam eva paraṃ brahmā jñānaṃ bandhāya ceṣyate
jñānātmakam idaṃ viśvaṃ na jñānād vidyate param //

vidyāvidye hi bho viprā jñānam evāvadhāryatām
evam etad mayākhyātaṃ bhavatāṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ //

pātālāni ca sarvāṇi tathaiva narakā dvijāḥ
samudrāḥ parvatāś caiva dvīpā varṣāṇi nimnagāḥ
saṃkṣepāt sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchatha //