Brahma Purana · Chapter 215

kathaṃ dakṣiṇamārgeṇa viśanti pāpinaḥ puram
śrotum icchāma tad brūhi vistareṇa tapodhana //

sughoraṃ tan mahāghoraṃ dvāraṃ vakṣyāmi bhīṣaṇam
nānāśvāpadasaṃkīrṇaṃ śivāśatanināditam //

phetkāraravasaṃyuktam agamyaṃ lomaharṣaṇam
bhūtapretapiśācaiś ca vṛtaṃ cānyaiś ca rākṣasaiḥ //

evaṃ dṛṣṭvā sudūrānte dvāraṃ duṣkṛtakāriṇaḥ
mohaṃ gacchanti sahasā trāsād vipralapanti ca //

tatas tāñ śṛṅkhalaiḥ pāśair baddhvā karṣanti nirbhayāḥ
tāḍayanti ca daṇḍaiś ca bhartsayanti punaḥ punaḥ //

labdhasaṃjñās tatas te vai rudhireṇa pariplutāḥ
vrajanti dakṣiṇaṃ dvāraṃ praskhalantaḥ pade pade //

tīvrakaṇṭakayuktena śarkarānicitena ca
kṣuradhārānibhais tīkṣṇaiḥ pāṣāṇair nicitena ca //

kvacit paṅkena nicitā niruttāraiś ca khātakaiḥ
lohasūcīnibhair dantaiḥ saṃchannena kvacit kvacit //

taṭaprapātaviṣamaiḥ parvatair vṛkṣasaṃkulaiḥ
prataptāṅgārayuktena yānti mārgeṇa duḥkhitāḥ //

kvacid viṣamagartābhiḥ kvacil loṣṭaiḥ supicchalaiḥ
sutaptavālukābhiś ca tathā tīkṣṇaiś ca śaṅkubhiḥ //

ayaḥśṛṅgāṭakais taptaiḥ kvacid dāvāgninā yutam
kvacit taptaśilābhiś ca kvacid vyāptaṃ himena ca //

kvacid vālukayā vyāptam ākaṇṭhāntaḥpraveśayā
kvacid duṣṭāmbunā vyāptaṃ kvacit karṣāgninā punaḥ //

kvacit siṃhair vṛkair vyāghrair daśakīṭaiś ca dāruṇaiḥ
kvacin mahājalaukābhiḥ kvacid ajagaraiḥ punaḥ //

makṣikābhiś ca raudrābhiḥ kvacit sarpaviṣolbaṇaiḥ
kvacid duṣṭagajaiś caiva balonmattaiḥ pramāthibhiḥ //

panthānam ullikhadbhiś ca tīkṣṇaśṛṅgair mahāvṛṣaiḥ
mahāśṛṅgaiś ca mahiṣair uṣṭrair mattaiś ca khādanaiḥ //

ḍākinībhiś ca raudrābhir vikarālaiś ca rākṣasaiḥ
vyādhibhiś ca mahāraudraiḥ pīḍyamānā vrajanti te //

mahādhūlivimiśreṇa mahācaṇḍena vāyunā
mahāpāṣāṇavarṣeṇa hanyamānā nirāśrayāḥ //

kvacid vidyunnipātena dīryamāṇā vrajanti te
mahatā bāṇavarṣeṇa bhidyamānāś ca sarvaśaḥ //

patadbhir vajranirghātair ulkāpātaiḥ sudāruṇaiḥ
pradīptāṅgāravarṣeṇa dahyamānā viśanti ca //

mahatā pāṃśuvarṣeṇa pūryamāṇā rudanti ca
meghāravaiḥ sughoraiś ca vitrāsyante muhur muhuḥ //

niḥśeṣāḥ śaravarṣeṇa cūrṇyamāṇāś ca sarvataḥ
mahākṣārāmbudhārābhiḥ sicyamānā vrajanti ca //

mahāśītena marutā rūkṣeṇa paruṣeṇa ca
samantād dīryamāṇāś ca śuṣyante saṃkucanti ca //

itthaṃ mārgeṇa puruṣāḥ pātheyarahitena ca
nirālambena durgeṇa nirjalena samantataḥ //

atiśrameṇa mahatā nirgatenāśramāya vai
nīyante dehinaḥ sarve ye mūḍhāḥ pāpakarmiṇaḥ //

yamadūtair mahāghorais tadājñākāribhir balāt
ekākinaḥ parādhīnā mitrabandhuvivarjitāḥ //

śocantaḥ svāni karmāṇi rudanti ca muhur muhuḥ
pretībhūtā niṣiddhās te śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ //

kṛśāṅgā bhītabhītāś ca dahyamānāḥ kṣudhāgninā
baddhāḥ śṛṅkhalayā kecit kecid uttānapādayoḥ //

ākṛṣyante śuṣyamāṇā yamadūtair balotkaṭaiḥ
narā adhomukhāś cānye kṛṣyamāṇāḥ suduḥkhitāḥ //

annapānīyarahitā yācamānāḥ punaḥ punaḥ
dehi dehīti bhāṣantaḥ sāśrugadgadayā girā //

kṛtāñjalipuṭā dīnāḥ kṣuttṛṣṇāparipīḍitāḥ
bhakṣyān uccāvacān dṛṣṭvā bhojyān peyāṃś ca puṣkalān //

sugandhadravyasaṃyuktān yācamānāḥ punaḥ punaḥ
dadhikṣīraghṛtonmiśraṃ dṛṣṭvā śālyodanaṃ tathā //

pānāni ca sugandhīni śītalāny udakāni ca
tān yācamānāṃs te yāmyā bhartsayantas tadābruvan
vacobhiḥ paruṣair bhīmāḥ krodharaktāntalocanāḥ //

na bhavadbhir hutaṃ kāle na dattaṃ brāhmaṇeṣu ca
prasabhaṃ dīyamānaṃ ca vāritaṃ ca dvijātiṣu //

tasya pāpasya ca phalaṃ bhavatāṃ samupāgatam
nāgnau dagdhaṃ jale naṣṭaṃ na hṛtaṃ nṛpataskaraiḥ //

kuto vā sāṃprataṃ vipre yan na dattaṃ purādhamāḥ
yair dattāni tu dānāni sādhubhiḥ sāttvikāni tu //

teṣām ete pradṛśyante kalpitā hy annaparvatāḥ
bhakṣyabhojyāś ca peyāś ca lehyāś coṣyāś ca saṃvṛtāḥ //

na yūyam abhilapsyadhve na dattaṃ ca kathaṃcana
yais tu dattaṃ hutaṃ ceṣṭaṃ brāhmaṇāś caiva pūjitāḥ //

teṣām annaṃ samānīya iha nikṣipyate sadā
parasvaṃ katham asmābhir dātuṃ śakyeta nārakāḥ //

kiṃkarāṇāṃ vacaḥ śrutvā niḥspṛhāḥ kṣuttṛṣārditāḥ
tatas te dāruṇaiś cāstraiḥ pīḍyante yamakiṃkaraiḥ //

mudgarair lohadaṇḍaiś ca śaktitomarapaṭṭiśaiḥ
parighair bhindipālaiś ca gadāparaśubhiḥ śaraiḥ //

pṛṣṭhato hanyamānyāś ca yamadūtaiḥ sunirdayaiḥ
agrataḥ siṃhavyāghrādyair bhakṣyante pāpakāriṇaḥ //

na praveṣṭuṃ na nirgantuṃ labhante duḥkhitā bhṛśam
svakarmopahatāḥ pāpāḥ krandamānāḥ sudāruṇāḥ //

tatra saṃpīḍya subhṛśaṃ praveśaṃ yamakiṃkaraiḥ
nīyante pāpinas tatra yatra tiṣṭhet svayaṃ yamaḥ //

dharmātmā dharmakṛd devaḥ sarvasaṃyamano yamaḥ
evaṃ pathātikaṣṭena prāptāḥ pretapuraṃ narāḥ //

prajñāpitās tadā dūtair niveśyante yamāgrataḥ
tatas te pāpakarmāṇas taṃ paśyanti bhayānakam //

pāpāpaviddhanayanā viparītātmabuddhayaḥ
daṃṣṭrākarālavadanaṃ bhrukūṭīkuṭilekṣaṇam //

ūrdhvakeśaṃ mahāśmaśruṃ prasphuradadharottaram
aṣṭādaśabhujaṃ kruddhaṃ nīlāñjanacayopamam //

sarvāyudhodyatakaraṃ tīvradaṇḍena saṃyutam
mahāmahiṣam ārūḍhaṃ dīptāgnisamalocanam //

raktamālyāmbaradharaṃ mahāmegham ivocchritam
pralayāmbudanirghoṣaṃ pibann iva mahodadhim //

grasantam iva trailokyam udgirantam ivānalam
mṛtyuṃ ca tatsamīpasthaṃ kālānalasamaprabham //

pralayānalasaṃkāśaṃ kṛtāntaṃ ca bhayānakam
mārīcogrā mahāmārī kālarātrī ca dāruṇā //

vividhā vyādhayaḥ kaṣṭā nānārūpā bhayāvahāḥ
śaktiśūlāṅkuśadharāḥ pāśacakrāsidhāriṇaḥ //

vajradaṇḍadharā raudrāḥ kṣuratūṇadhanurdharāḥ
asaṃkhyātā mahāvīryāḥ krūrāś cāñjanasaprabhāḥ //

sarvāyudhodyatakarā yamadūtā bhayānakāḥ
anena parivāreṇa mahāghoreṇa saṃvṛtam //

yamaṃ paśyanti pāpiṣṭhāś citraguptaṃ vibhīṣaṇam
nirbhartsayati cātyarthaṃ yamas tān pāpakāriṇaḥ //

citraguptas tu bhagavān dharmavākyaiḥ prabodhayan //

bho bho duṣkṛtakarmāṇaḥ paradravyāpahāriṇaḥ
garvitā rūpavīryeṇa paradāravimardakāḥ //

yat svayaṃ kriyate karma tat svayaṃ bhujyate punaḥ
tat kim ātmopaghātārthaṃ bhavadbhir duṣkṛtaṃ kṛtam //

idānīṃ kiṃ nu śocadhvaṃ pīḍyamānāḥ svakarmabhiḥ
bhuñjadhvaṃ svāni duḥkhāni nahi doṣo 'sti kasyacit //

ya ete pṛthivīpālāḥ saṃprāptā matsamīpataḥ
svakīyaiḥ karmabhir ghorair duṣprajñā balagarvitāḥ //

bho bho nṛpā durācārāḥ prajāvidhvaṃsakāriṇaḥ
alpakālasya rājyasya kṛte kiṃ duṣkṛtaṃ kṛtam //

rājyalobhena mohena balād anyāyataḥ prajāḥ
yad daṇḍitāḥ phalaṃ tasya bhuñjadhvam adhunā nṛpāḥ //

kuto rājyaṃ kalatraṃ ca yadartham aśubhaṃ kṛtam
tat sarvaṃ saṃparityajya yūyam ekākinaḥ sthitāḥ //

paśyāmo na balaṃ sarvaṃ yena vidhvaṃsitāḥ prajāḥ
yamadūtaiḥ pāṭyamānā adhunā kīdṛśaṃ phalam //

evaṃ bahuvidhair vākyair upālabdhā yamena te
śocantaḥ svāni karmāṇi tūṣṇīṃ tiṣṭhanti pārthivāḥ //

iti karma samādiśya nṛpāṇāṃ dharmarāṭ svayam
tatpātakaviśuddhyartham idaṃ vacanam abravīt //

bho bhoś caṇḍa mahācaṇḍa gṛhītvā nṛpatīn imān
viśodhayadhvaṃ pāpebhyaḥ krameṇa narakāgniṣu //

tataḥ śīghraṃ samutthāya nṛpān saṃgṛhya pādayoḥ
bhrāmayitvā tu vegena kṣiptvā cordhvaṃ pragṛhya ca //

tattatpāpapramāṇena yamadūtāḥ śilātale
āsphoṭayanti tarasā vajreṇeva mahādrumam //

tatas tu raktaṃ srotobhiḥ sravate jarjarīkṛtaḥ
niḥsaṃjñaḥ sa tadā dehī niśceṣṭaś ca prajāyate //

tataḥ sa vāyunā spṛṣṭaḥ śanair ujjīvate punaḥ
tataḥ pāpaviśuddhyarthaṃ kṣipanti narakārṇave //

anyāṃś ca te tadā dūtāḥ pāpakarmaratān narān
nivedayanti viprendrā yamāya bhṛśaduḥkhitān //

eṣa deva tavādeśād asmābhir mohito bhṛśam
ānīto dharmavimukhaḥ sadā pāparataḥ paraḥ //

eṣa lubdho durācāro mahāpātakasaṃyutaḥ
upapātakakartā ca sadā hiṃsārato śuciḥ //

agamyāgāmī duṣṭātmā paradravyāpahārakaḥ
kanyākrayī kūṭasākṣī kṛtaghno mitravañcakaḥ //

anena madamattena sadā dharmo vininditaḥ
pāpam ācaritaṃ karma martyaloke durātmanā //

idānīm asya deveśa nigrahānugrahau vada
prabhur asya kriyāyoge vayaṃ vā paripanthinaḥ //

iti vijñāpya deveśaṃ nyasyāgre pāpakāriṇam
narakāṇāṃ sahasreṣu lakṣakoṭiśateṣu ca //

kiṃkarās te tato yānti grahītum aparān narān
pratipanne kṛte doṣe yamo vai pāpakāriṇām //

samādiśati tān ghorān nigrahāya svakiṃkarān
yathā yasya vinirdiṣṭo vasiṣṭhādyair vinigrahaḥ //

pāpasya tad bhṛśaṃ kruddhāḥ kurvanti yamakiṃkarāḥ
aṅkuśair mudgarair daṇḍaiḥ krakacaiḥ śaktitomaraiḥ //

khaḍgaśūlanipātaiś ca bhidyante pāpakāriṇaḥ
narakāṇāṃ sahasreṣu lakṣakoṭiśateṣu ca //

svakarmopārjitair doṣaiḥ pīḍyante yamakiṃkaraiḥ
śṛṇudhvaṃ narakāṇāṃ ca svarūpaṃ ca bhayaṃkaram //

nāmāni ca pramāṇaṃ ca yena yānti narāś ca tān
mahāvācīti vikhyātaṃ narakaṃ śoṇitaplutam //

vajrakaṇṭakasaṃmiśraṃ yojanāyutavistṛtam
tatra saṃpīḍyate magno bhidyate vajrakaṇṭake //

varṣalakṣaṃ mahāghoraṃ goghātī narake naraḥ
yojanānāṃ śataṃ lakṣaṃ kumbhīpākaṃ sudāruṇam //

tāmrakumbhavatī dīptā vālukāṅgārasaṃvṛtā
brahmahā bhūmihartā ca nikṣepasyāpahārakaḥ //

dahyante tatra saṃkṣiptā yāvad ābhūtasaṃplavam
rauravo vajranārācaiḥ prajvaladbhiḥ samāvṛtaḥ //

yojanānāṃ sahasrāṇi ṣaṣṭir āyāmavistaraiḥ
bhidyante tatra nārācaiḥ sajvālair narake narāḥ //

ikṣuvat tatra pīḍyante ye narāḥ kūṭasākṣiṇaḥ
ayomayaṃ prajvalitaṃ mañjūṣaṃ narakaṃ smṛtam //

nikṣiptās tatra dahyante bandigrāhakṛtāś ca ye
apratiṣṭheti narakaṃ pūyamūtrapurīṣakam //

adhomukhaḥ patet tatra brāhmaṇasyopapīḍakaḥ
lākṣāprajvalitaṃ ghoraṃ narakaṃ tu vilepakam //

nimagnās tatra dahyante madyapāne dvijottamāḥ
mahāprabheti narakaṃ dīptaśūlamahocchrayam //

tatra śūlena bhidyante patibhāryopabhedinaḥ
narakaṃ ca mahāghoraṃ jayantī cāyasī śilā //

tayā cākramyate pāpaḥ paradāropasevakaḥ
narakaṃ śālmalākhyaṃ tu pradīptadṛḍhakaṇṭakam //

tayā liṅgati duḥkhārtā nārī bahunaraṃgamā
ye vadanti sadāsatyaṃ paramarmāvakartanam //

jihvā cocchriyate teṣāṃ sadasyair yamakiṃkaraiḥ
ye tu rāgaiḥ kaṭākṣaiś ca vīkṣante parayoṣitam //

teṣāṃ cakṣūṃṣi nārācair vidhyante yamakiṃkaraiḥ //

mātaraṃ ye 'pi gacchanti bhaginīṃ duhitaraṃ snuṣām
strībālavṛddhahantāro yāvad indrāś caturdaśa
jvālāmālākulaṃ raudraṃ mahārauravasaṃjñitam //

narakaṃ yojanānāṃ ca sahasrāṇi caturdaśa
puraṃ kṣetraṃ gṛhaṃ grāmaṃ yo dīpayati vahninā //

sa tatra dahyate mūḍho yāvat kalpasthitir naraḥ
tāmisram iti vikhyātaṃ lakṣayojanavistṛtam //

nipatadbhiḥ sadā raudraḥ khaḍgapaṭṭiśamudgaraiḥ
tatra caurā narāḥ kṣiptās tāḍyante yamakiṃkaraiḥ //

śūlaśaktigadākhaḍgair yāvat kalpaśatatrayam
tāmisrād dviguṇaṃ proktaṃ mahātāmisrasaṃjñitam //

jalaukāsarpasaṃpūrṇāṃ nirālokaṃ suduḥkhadam
mātṛhā pitṛhā caiva mitravisrambhaghātakaḥ //

tiṣṭhanti takṣyamāṇāś ca yāvat tiṣṭhati medinī
asipattravanaṃ nāma narakaṃ bhūriduḥkhadam //

yojanāyutavistāraṃ jvalatkhaḍgaiḥ samākulam
pātitas tatra taiḥ khaḍgaiḥ śatadhā tu samāhataḥ //

mitraghnaḥ kṛtyate tāvad yāvad ābhūtasaṃplavam
karambhavālukā nāma narakaṃ yojanāyutam //

kūpākāraṃ vṛtaṃ dīptair vālukāṅgārakaṇṭakaiḥ
dahyate bhidyate varṣa lakṣāyutaśatatrayam //

yena dagdho jano nityaṃ mithyopāyaiḥ sudāruṇaiḥ
kākolaṃ nāma narakaṃ kṛmipūyapariplutam //

kṣipyate tatra duṣṭātmā ekākī miṣṭabhuṅ naraḥ
kuḍmalaṃ nāma narakaṃ pūrṇaṃ viṇmūtraśoṇitaiḥ //

pañcayajñakriyāhīnāḥ kṣipyante tatra vai narāḥ
sudurgandhaṃ mahābhīmaṃ māṃsaśoṇitasaṃkulam //

abhakṣyānne ratās te 'tra nipatanti narādhamāḥ
krimikīṭasamākīrṇaṃ śavapūrṇaṃ mahāvaṭam //

adhomukhaḥ patet tatra kanyāvikrayakṛn naraḥ
nāmnā vai tilapāketi narakaṃ dāruṇaṃ smṛtam //

tilavat tatra pīḍyante parapīḍāratāś ca ye
narakaṃ tailapāketi jvalattailamahīplavam //

pacyate tatra mitraghno hantā ca śaraṇāgatam
nāmnā vajrakapāṭeti vajraśṛṅkhalayānvitam //

pīḍyante nirdayaṃ tatra yaiḥ kṛtaḥ kṣīravikrayaḥ
nirucchvāsa iti proktaṃ tamondhaṃ vātavarjitam //

niśceṣṭaṃ kṣipyate tatra vipradānanirodhakṛt
aṅgāropacayaṃ nāma dīptāṅgārasamujjvalam //

dahyate tatra yenoktaṃ dānaṃ viprāya nārpitam
mahāpāyīti narakaṃ lakṣayojanam āyatam //

pātyante 'dhomukhās tatra ye jalpanti sadānṛtam
mahājvāleti narakaṃ jvālābhāsvarabhīṣaṇam //

dahyate tatra suciraṃ yaḥ pāpe buddhikṛn naraḥ
narakaṃ krakacākhyātaṃ pīḍyante tatra vai narāḥ //

krakacair vajradhārograir agamyāgamane ratāḥ
narakaṃ guḍapāketi jvaladguḍahradair vṛtam //

nikṣipto dahyate tasmin varṇasaṃkarakṛn naraḥ
kṣuradhāreti narakaṃ tīkṣṇakṣurasamāvṛtam //

chidyante tatra kalpāntaṃ viprabhūmiharā narāḥ
narakaṃ cāmbarīṣākhyaṃ pralayānaladīpitam //

kalpakoṭiśataṃ tatra dahyate svarṇahārakaḥ
nāmnā vajrakuṭhāreti narakaṃ vajrasaṃkulam //

chidyante tatra chettāro drumāṇāṃ pāpakāriṇaḥ
narakaṃ paritāpākhyaṃ pralayānaladīpitam //

garado madhuhartā ca pacyate tatra pāpakṛt
narakaṃ kālasūtraṃ ca vajrasūtravinirmitam //

bhramantas tatra cchidyante parasasyopaluṇṭhakāḥ
narakaṃ kaśmalaṃ nāma śleṣmaśiṅghāṇakāvṛtam //

tatra saṃkṣipyate kalpaṃ sadā māṃsarucir naraḥ
narakaṃ cogragandheti lālāmūtrapurīṣavat //

kṣipyante tatra narake pitṛpiṇḍāprayacchakāḥ
narakaṃ durdharaṃ nāma jalaukāvṛścikākulam //

utkocabhakṣakas tatra tiṣṭhate varṣakāyutam
yac ca vajramahāpīḍā narakaṃ vajranirmitam //

tatra prakṣipya dahyante pīḍyante yamakiṃkaraiḥ
dhanaṃ dhānyaṃ hiraṇyaṃ vā parakīyaṃ haranti ye //

yamadūtaiś ca caurās te chidyante lavaśaḥ kṣuraiḥ
ye hatvā prāṇinaṃ mūḍhāḥ khādante kākagṛdhravat //

bhojyante ca svamāṃsaṃ te kalpāntaṃ yamakiṃkaraiḥ
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ parakīyaṃ haranti ye //

yamadūtaiś ca te mūḍhā bhidyante śaktitomaraiḥ
phalaṃ pattraṃ nṛṇāṃ vāpi hṛtaṃ yais tu kubuddhibhiḥ //

yamadūtaiś ca te kruddhair dahyante tṛṇavahnibhiḥ
paradravye kalatre ca yaḥ sadā duṣṭadhīr naraḥ //

yamadūtair jvalat tasya hṛdi śūlaṃ nikhanyate
karmaṇā manasā vācā ye dharmavimukhā narāḥ //

yamaloke tu te ghorā labhante pariyātanāḥ
evaṃ śatasahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca //

narakāṇi narais tatra bhujyante pāpakāribhiḥ
iha kṛtvā svalpam api naraḥ karmāśubhātmakam //

prāpnoti narake ghore yamalokeṣu yātanām
na śṛṇvanti narā mūḍhā dharmoktaṃ sādhu bhāṣitam //

dṛṣṭaṃ keneti pratyakṣaṃ pratyuktyaivaṃ vadanti te
divā rātrau prayatnena pāpaṃ kurvanti ye narāḥ //

nācaranti hi te dharmaṃ pramādenāpi mohitāḥ
ihaiva phalabhoktāraḥ paratra vimukhāś ca ye //

te patanti sughoreṣu narakeṣu narādhamāḥ
dāruṇo narake vāsaḥ svargavāsaḥ sukhapradaḥ
naraiḥ saṃprāpyate tatra karma kṛtvā śubhāśubham //