Brahma Purana · Chapter 187

tasmin rāsabhadaiteye sānuje vinipātite
sarvagopālagopīnāṃ ramyaṃ tālavanaṃ babhau //

tatas tau jātaharṣau tu vasudevasutāv ubhau
śuśubhāte mahātmānau bālaśṛṅgāv ivarṣabhau //

cārayantau ca gā dūre vyāharantau ca nāmabhiḥ
niyogapāśaskandhau tau vanamālāvibhūṣitau //

suvarṇāñjanacūrṇābhyāṃ tadā tau bhūṣitāmbarau
mahendrāyudhasaṃkāśau śvetakṛṣṇāv ivāmbudau //

ceratur lokasiddhābhiḥ krīḍābhir itaretaram
samastalokanāthānāṃ nāthabhūtau bhuvaṃ gatau //

manuṣyadharmābhiratau mānayantau manuṣyatām
tajjātiguṇayuktābhiḥ krīḍābhiś ceratur vanam //

tatas tv āndolikābhiś ca niyuddhaiś ca mahābalau
vyāyāmaṃ cakratus tatra kṣepaṇīyais tathāśmabhiḥ //

tallipsur asuras tatra ubhayo ramamāṇayoḥ
ājagāma pralambākhyo gopaveṣatirohitaḥ //

so 'vagāhata niḥśaṅkaṃ teṣāṃ madhyamamānuṣaḥ
mānuṣaṃ rūpam āsthāya pralambo dānavottamaḥ //

tayoś chidrāntaraprepsur atiśīghram amanyata
kṛṣṇaṃ tato rauhiṇeyaṃ hantuṃ cakre manoratham //

hariṇā krīḍanaṃ nāma bālakrīḍanakaṃ tataḥ
prakrīḍitās tu te sarve dvau dvau yugapad utpatan //

śrīdāmnā saha govindaḥ pralambena tathā balaḥ
gopālair aparaiś cānye gopālāḥ saha pupluvuḥ //

śrīdāmānaṃ tataḥ kṛṣṇaḥ pralambaṃ rohiṇīsutaḥ
jitavān kṛṣṇapakṣīyair gopair anyaiḥ parājitāḥ //

te vāhayantas tv anyonyaṃ bhāṇḍīraskandham etya vai
punar nivṛttās te sarve ye ye tatra parājitāḥ //

saṃkarṣaṇaṃ tu skandhena śīghram utkṣipya dānavaḥ
na tasthau prajagāmaiva sacandra iva vāridaḥ //

aśakto vahane tasya saṃrambhād dānavottamaḥ
vavṛdhe sumahākāyaḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ //

saṃkarṣaṇas tu taṃ dṛṣṭvā dagdhaśailopamākṛtim
sragdāmalambābharaṇaṃ mukuṭāṭopamastakam //

raudraṃ śakaṭacakrākṣaṃ pādanyāsacalatkṣitim
hriyamāṇas tataḥ kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt //

kṛṣṇa kṛṣṇa hriye tv eṣa parvatodagramūrtinā
kenāpi paśya daityena gopālacchadmarūpiṇā //

yad atra sāṃprataṃ kāryaṃ mayā madhuniṣūdana
tat kathyatāṃ prayāty eṣa durātmātitvarānvitaḥ //

tam āha rāmaṃ govindaḥ smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ
mahātmā rauhiṇeyasya balavīryapramāṇavit //

kim ayaṃ mānuṣo bhāvo vyaktam evāvalambyate
sarvātman sarvaguhyānāṃ guhyād guhyātmanā tvayā //

smarāśeṣajagadīśa kāraṇaṃ kāraṇāgraja
ātmānam ekaṃ tadvac ca jagaty ekārṇave ca yaḥ //

bhavān ahaṃ ca viśvātmann ekam eva hi kāraṇam
jagato 'sya jagaty arthe bhedenāvāṃ vyavasthitau //

tat smaryatām ameyātmaṃs tvayātmā jahi dānavam
mānuṣyam evam ālambya bandhūnāṃ kriyatāṃ hitam //

iti saṃsmārito viprāḥ kṛṣṇena sumahātmanā
vihasya pīḍayām āsa pralambaṃ balavān balaḥ //

muṣṭinā cāhan mūrdhni kopasaṃraktalocanaḥ
tena cāsya prahāreṇa bahir yāte vilocane //

sa niṣkāsitamastiṣko mukhāc choṇitam udvaman
nipapāta mahīpṛṣṭhe daityavaryo mamāra ca //

pralambaṃ nihataṃ dṛṣṭvā balenādbhutakarmaṇā
prahṛṣṭās tuṣṭuvur gopāḥ sādhu sādhv iti cābruvan //

saṃstūyamāno rāmas tu gopair daitye nipātite
pralambe saha kṛṣṇena punar gokulam āyayau //

tayor viharator evaṃ rāmakeśavayor vraje
prāvṛḍvyatītā vikasat sarojā cābhavac charat //

vimalāmbaranakṣatre kāle cābhyāgate vrajam
dadarśendrotsavārambha pravṛttān vrajavāsinaḥ //

kṛṣṇas tān utsukān dṛṣṭvā gopān utsavalālasān
kautūhalād idaṃ vākyaṃ prāha vṛddhān mahāmatiḥ //

ko 'yaṃ śakramaho nāma yena vo harṣa āgataḥ
prāha taṃ nandagopaś ca pṛcchantam atisādaram //

meghānāṃ payasām īśo devarājaḥ śatakratuḥ
yena saṃcoditā meghā varṣanty ambumayaṃ rasam //

tadvṛṣṭijanitaṃ sasyaṃ vayam anye ca dehinaḥ
vartayāmopabhuñjānās tarpayāmaś ca devatāḥ //

kṣīravatya imā gāvo vatsavatyaś ca nirvṛtāḥ
tena saṃvardhitaiḥ sasyaiḥ puṣṭās tuṣṭā bhavanti vai //

nāsasyā nānṛṇā bhūmir na bubhukṣārdito janaḥ
dṛśyate yatra dṛśyante vṛṣṭimanto balāhakāḥ //

bhaumam etat payo gobhir dhatte sūryasya vāridaḥ
parjanyaḥ sarvalokasya bhavāya bhuvi varṣati //

tasmāt prāvṛṣi rājānaḥ śakraṃ sarve mudānvitāḥ
mahe sureśam arghanti vayam anye ca dehinaḥ //

nandagopasya vacanaṃ śrutvetthaṃ śakrapūjane
kopāya tridaśendrasya prāha dāmodaras tadā //

na vayaṃ kṛṣikartāro vaṇijyājīvino na ca
gāvo 'smaddaivataṃ tāta vayaṃ vanacarā yataḥ //

ānvīkṣikī trayī vārttā daṇḍanītis tathāparā
vidyācatuṣṭayaṃ tv etad vārttām atra śṛṇuṣva me //

kṛṣir vaṇijyā tadvac ca tṛtīyaṃ paśupālanam
vidyā hy etā mahābhāgā vārttā vṛttitrayāśrayā //

karṣakāṇāṃ kṛṣir vṛttiḥ paṇyaṃ tu paṇajīvinām
asmākaṃ gāḥ parā vṛttir vārttā bhedair iyaṃ tribhiḥ //

vidyayā yo yayā yuktas tasya sā daivataṃ mahat
saiva pūjyārcanīyā ca saiva tasyopakārikā //

yo 'nyasyāḥ phalam aśnan vai pūjayaty aparāṃ naraḥ
iha ca pretya caivāsau tāta nāpnoti śobhanam //

pūjyantāṃ prathitāḥ sīmāḥ sīmāntaṃ ca punar vanam
vanāntā girayaḥ sarve sā cāsmākaṃ parā gatiḥ //

giriyajñas tv ayaṃ tasmād goyajñaś ca pravartyatām
kim asmākaṃ mahendreṇa gāvaḥ śailāś ca devatāḥ //

mantrayajñaparā viprāḥ sīrayajñāś ca karṣakāḥ
girigoyajñaśīlāś ca vayam adrivanāśrayāḥ //

tasmād govardhanaḥ śailo bhavadbhir vividhārhaṇaiḥ
arcyatāṃ pūjyatāṃ medhyaṃ paśuṃ hatvā vidhānataḥ //

sarvaghoṣasya saṃdohā gṛhyantāṃ mā vicāryatām
bhojyantāṃ tena vai viprās tathānye cāpi vāñchakāḥ //

tam arcitaṃ kṛte home bhojiteṣu dvijātiṣu
śaratpuṣpakṛtāpīḍāḥ parigacchantu gogaṇāḥ //

etan mama mataṃ gopāḥ saṃprītyā kriyate yadi
tataḥ kṛtā bhavet prītir gavām adres tathā mama //

iti tasya vacaḥ śrutvā nandādyās te vrajaukasaḥ
prītyutphullamukhā viprāḥ sādhu sādhv ity athābruvan //

śobhanaṃ te mataṃ vatsa yad etad bhavatoditam
tat kariṣyāmy ahaṃ sarvaṃ giriyajñaḥ pravartyatām //

tathā ca kṛtavantas te giriyajñaṃ vrajaukasaḥ
dadhipāyasamāṃsādyair daduḥ śailabaliṃ tataḥ //

dvijāṃś ca bhojayām āsuḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
gāvaḥ śailaṃ tataś cakrur arcitās taṃ pradakṣiṇam //

vṛṣabhāś cābhinardantaḥ satoyā jaladā iva
girimūrdhani govindaḥ śailo 'ham iti mūrtimān //

bubhuje 'nnaṃ bahuvidhaṃ gopavaryāhṛtaṃ dvijāḥ
kṛṣṇas tenaiva rūpeṇa gopaiḥ saha gireḥ śiraḥ //

adhiruhyārcayām āsa dvitīyām ātmanas tanum
antardhānaṃ gate tasmin gopā labdhvā tato varān
kṛtvā girimahaṃ goṣṭhaṃ nijam abhyāyayuḥ punaḥ //