Brahma Purana · Chapter 178

tasmin kṣetre muniśreṣṭhāḥ sarvasattvasukhāvahe
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ phalade puruṣottame //

kaṇḍur nāma mahātejā ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ
satyavādī śucir dāntaḥ sarvabhūtahite rataḥ //

jitendriyo jitakrodho vedavedāṅgapāragaḥ
avāpa paramāṃ siddhim ārādhya puruṣottamam //

anye 'pi tatra saṃsiddhā munayaḥ saṃśitavratāḥ
sarvabhūtahitā dāntā jitakrodhā vimatsarāḥ //

ko 'sau kaṇḍuḥ kathaṃ tatra jagāma paramāṃ gatim
śrotum icchāmahe tasya caritaṃ brūhi sattama //

śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ kathāṃ tasya manoharām
pravakṣyāmi samāsena munes tasya viceṣṭitam //

pavitre gomatītīre vijane sumanohare
kandamūlaphalaiḥ pūrṇe samitpuṣpakuśānvitaiḥ //

nānādrumalatākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite
nānāpakṣirute ramye nānāmṛgagaṇānvite //

tatrāśramapadaṃ kaṇḍor babhūva munisattamāḥ
sarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ kadalīkhaṇḍamaṇḍitam //

tapas tepe munis tatra sumahat paramādbhutam
vratopavāsair niyamaiḥ snānamaunasusaṃyamaiḥ //

grīṣme pañcatapā bhūtvā varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ
ārdravāsās tu hemante sa tepe sumahat tapaḥ //

dṛṣṭvā tu tapaso vīryaṃ munes tasya suvismitāḥ
babhūvur devagandharvāḥ siddhavidyādharās tathā //

bhūmiṃ tathāntarikṣaṃ ca divaṃ ca munisattamāḥ
kaṇḍuḥ saṃtāpayām āsa trailokyaṃ tapaso balāt //

aho 'sya paramaṃ dhairyam aho 'sya paramaṃ tapaḥ
ity abruvaṃs tadā dṛṣṭvā devās taṃ tapasi sthitam //

mantrayām āsur avyagrāḥ śakreṇa sahitās tadā
bhayāt tasya samudvignās tapovighnam abhīpsavaḥ //

jñātvā teṣām abhiprāyaṃ śakras tribhuvaneśvaraḥ
pramlocākhyāṃ varārohāṃ rūpayauvanagarvitām //

sumadhyāṃ cārujaṅghāṃ tāṃ pīnaśroṇipayodharām
sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ provāca phalasūdanaḥ //

pramloce gaccha śīghraṃ tvaṃ yadāsau tapyate muniḥ
vighnārthaṃ tasya tapasaḥ kṣobhayasvāṃśu suprabhe //

tava vākyaṃ suraśreṣṭha karomi satataṃ prabho
kiṃtu śaṅkā mamaivātra jīvitasya ca saṃśayaḥ //

bibhemi taṃ munivaraṃ brahmacaryavrate sthitam
atyugraṃ dīptatapasaṃ jvalanārkasamaprabham //

jñātvā māṃ sa muniḥ krodhād vighnārthaṃ samupāgatām
kaṇḍuḥ paramatejasvī śāpaṃ dāsyati duḥsaham //

urvaśī menakā rambhā ghṛtācī puñjikasthalā
viśvācī sahajanyā ca pūrvacittis tilottamā //

alambuṣā miśrakeśī śaśilekhā ca vāmanā
anyāś cāpsarasaḥ santi rūpayauvanagarvitāḥ //

sumadhyāś cāruvadanāḥ pīnonnatapayodharāḥ
kāmapradhānakuśalās tās tatra saṃniyojaya //

tasyās tad vacanaṃ śrutvā punaḥ prāha śacīpatiḥ
tiṣṭhantu nāma cānyās tās tvaṃ cātra kuśalā śubhe //

kāmaṃ vasantaṃ vāyuṃ ca sahāyārthe dadāmi te
taiḥ sārdhaṃ gaccha suśroṇi yatrāste sa mahāmuniḥ //

śakrasya vacanaṃ śrutvā tadā sā cārulocanā
jagāmākāśamārgeṇa taiḥ sārdhaṃ cāśramaṃ muneḥ //

gatvā sā tatra ruciraṃ dadarśa vanam uttamam
muniṃ ca dīptatapasam āśramastham akalmaṣam //

apaśyat sā vanaṃ ramyaṃ taiḥ sārdhaṃ nandanopamam
sarvartuvarapuṣpāḍhyaṃ śākhāmṛgagaṇākulam //

puṇyaṃ padmabalopetaṃ sapallavamahābalam
śrotraramyān sumadhurāñ śabdān khagamukheritān //

sarvartuphalabhārāḍhyān sarvartukusumojjvalān
apaśyat pādapāṃś caiva vihaṃgair anunāditān //

āmrān āmrātakān bhavyān nārikerān satindukān
atha bilvāṃs tathā jīvān dāḍimān bījapūrakān //

panasāṃl lakucān nīpāñ śirīṣān sumanoharān
pārāvatāṃs tathā kolān arimedāmlavetasān //

bhallātakān āmalakāñ śataparṇāṃś ca kiṃśukān
iṅgudān karavīrāṃś ca harītakīvibhītakān //

etān anyāṃś ca sā vṛkṣān dadarśa pṛthulocanā
tathaivāśokapuṃnāga ketakībakulān atha //

pārijātān kovidārān mandārendīvarāṃs tathā
pāṭalāḥ puṣpitā ramyā devadārudrumāṃs tathā //

śālāṃs tālāṃs tamālāṃś ca niculāṃl lomakāṃs tathā
anyāṃś ca pādapaśreṣṭhān apaśyat phalapuṣpitān //

cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ
kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ //

priyaputraiś cātakaiś ca tathānyair vividhaiḥ khagaiḥ
śrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūjadbhiś cāpy adhiṣṭhitam //

sarāṃsi ca manojñāni prasannasalilāni ca
kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ //

kahlāraiḥ kamalaiś caiva ācitāni samantataḥ
kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ //

kāraṇḍavair bakair haṃsaiḥ kūrmair madgubhir eva ca
etaiś cānyaiś ca kīrṇāni samantāj jalacāribhiḥ //

krameṇaiva tathā sā tu vanaṃ babhrāma taiḥ saha
evaṃ dṛṣṭvā vanaṃ ramyaṃ taiḥ sārdhaṃ paramādbhutam //

vismayotphullanayanā sā babhūva varāṅganā
provāca vāyuṃ kāmaṃ ca vasantaṃ ca dvijottamāḥ //

kurudhvaṃ mama sāhāyyaṃ yūyaṃ sarve pṛthak pṛthak //

evam uktvā tadā sā tu tathety uktā surair dvijāḥ
pratyuvācādya yāsyāmi yatrāsau saṃsthito muniḥ //

adya taṃ dehayantāraṃ prayuktendriyavājinam
smaraśastragaladraśmiṃ kariṣyāmi kusārathim //

brahmā janārdano vāpi yadi vā nīlalohitaḥ
tathāpy adya kariṣyāmi kāmabāṇakṣatāntaram //

ity uktvā prayayau sātha yatrāsau tiṣṭhate muniḥ
munes tapaḥprabhāveṇa praśāntaśvāpadāśramam //

sā puṃskokilamādhurye nadītīre vyavasthitā
stokamātraṃ sthitā tasmād agāyata varāpsarāḥ //

tato vasantaḥ sahasā balaṃ samakarot tadā
kokilārāvamadhuram akālikamanoharam //

vavau gandhavahaś caiva malayādriniketanaḥ
puṣpān uccāvacān medhyān pātayaṃś ca śanaiḥ śanaiḥ //

puṣpabāṇadharaś caiva gatvā tasya samīpataḥ
muneś ca kṣobhayām āsa kāmas tasyāpi mānasam //

tato gītadhvaniṃ śrutvā munir vismitamānasaḥ
jagāma yatra sā subhrūḥ kāmabāṇaprapīḍitaḥ //

dṛṣṭvā tām āha saṃdṛṣṭo vismayotphullalocanaḥ
bhraṣṭottarīyo vikalaḥ pulakāñcitavigrahaḥ //

kāsi kasyāsi suśroṇi subhage cāruhāsini
mano harasi me subhru brūhi satyaṃ sumadhyame //

tava karmakarā cāhaṃ puṣpārtham aham āgatā
ādeśaṃ dehi me kṣipraṃ kiṃ karomi tavājñayā //

śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyās tyaktvā dhairyaṃ vimohitaḥ
ādāya haste tāṃ bālāṃ praviveśa svam āśramam //

tataḥ kāmaś ca vāyuś ca vasantaś ca dvijottamāḥ
jagmur yathāgataṃ sarve kṛtakṛtyās triviṣṭapam //

śaśaṃsuś ca hariṃ gatvā tasyās tasya ca ceṣṭitam
śrutvā śakras tadā devāḥ prītāḥ sumanaso 'bhavan //

sa ca kaṇḍus tayā sārdhaṃ praviśann eva cāśramam
ātmanaḥ paramaṃ rūpaṃ cakāra madanākṛti //

rūpayauvanasaṃpannam atīva sumanoharam
divyālaṃkārasaṃyuktaṃ ṣoḍaśavatsarākṛti //

divyavastradharaṃ kāntaṃ divyasraggandhabhūṣitam
sarvopabhogasaṃpannaṃ sahasā tapaso balāt //

dṛṣṭvā sā tasya tad vīryaṃ paraṃ vismayam āgatā
aho 'sya tapaso vīryam ity uktvā muditābhavat //

snānaṃ saṃdhyāṃ japaṃ homaṃ svādhyāyaṃ devatārcanam
vratopavāsaniyamaṃ dhyānaṃ ca munisattamāḥ //

tyaktvā sa reme muditas tayā sārdham aharniśam
manmathāviṣṭahṛdayo na bubodha tapaḥkṣayam //

saṃdhyārātridivāpakṣa māsartvayanahāyanam
na bubodha gataṃ kālaṃ viṣayāsaktamānasaḥ //

sā ca taṃ kāmajair bhāvair vidagdhā rahasi dvijāḥ
varayām āsa suśroṇiḥ pralāpakuśalā tadā //

evaṃ kaṇḍus tayā sārdhaṃ varṣāṇām adhikaṃ śatam
atiṣṭhan mandaradroṇyāṃ grāmyadharmarato muniḥ //

sā taṃ prāha mahābhāgaṃ gantum icchāmy ahaṃ divam
prasādasumukho brahmann anujñātuṃ tvam arhasi //

tayaivam uktaḥ sa munis tasyām āsaktamānasaḥ
dināni katicid bhadre sthīyatām ity abhāṣata //

evam uktā tatas tena sāgraṃ varṣaśataṃ punaḥ
bubhuje viṣayāṃs tanvī tena sārdhaṃ mahātmanā //

anujñāṃ dehi bhagavan vrajāmi tridaśālayam
uktas tayeti sa punaḥ sthīyatām ity abhāṣata //

punar gate varṣaśate sādhike sā śubhānanā
yāmy ahaṃ tridivaṃ brahman praṇayasmitaśobhanam //

uktas tayaivaṃ sa muniḥ punar āhāyatekṣaṇām
ihāsyatāṃ mayā subhru ciraṃ kālaṃ gamiṣyasi //

tacchāpabhītā suśroṇī saha tenarṣiṇā punaḥ
śatadvayaṃ kiṃcid ūnaṃ varṣāṇāṃ samatiṣṭhata //

gamanāya mahābhāgo devarājaniveśanam
proktaḥ proktas tayā tanvyā sthīyatām ity abhāṣata //

tasya śāpabhayād bhīrur dākṣiṇyena ca dakṣiṇā
proktā praṇayabhaṅgārti vedinī na jahau munim //

tayā ca ramatas tasya paramarṣer aharniśam
navaṃ navam abhūt prema manmathāsaktacetasaḥ //

ekadā tu tvarāyukto niścakrāmoṭajān muniḥ
niṣkrāmantaṃ ca kutreti gamyate prāha sā śubhā //

ity uktaḥ sa tayā prāha parivṛttam ahaḥ śubhe
saṃdhyopāstiṃ kariṣyāmi kriyālopo 'nyathā bhavet //

tataḥ prahasya muditā sā taṃ prāha mahāmunim
kim adya sarvadharmajña parivṛttam ahas tava
gatam etan na kurute vismayaṃ kasya kathyate //

prātas tvam āgatā bhadre nadītīram idaṃ śubham
mayā dṛṣṭāsi suśroṇi praviṣṭā ca mamāśramam //

iyaṃ ca vartate saṃdhyā pariṇāmam aho gatam
avahāsaḥ kimartho 'yaṃ sadbhāvaḥ kathyatāṃ mama //

pratyūṣasy āgatā brahman satyam etan na me mṛṣā
kiṃtv adya tasya kālasya gatāny abdaśatāni te //

tataḥ sasādhvaso vipras tāṃ papracchāyatekṣaṇām
kathyatāṃ bhīru kaḥ kālas tvayā me ramataḥ sadā //

saptottarāṇy atītāni navavarṣaśatāni ca
māsāś ca ṣaṭ tathaivānyat samatītaṃ dinatrayam //

satyaṃ bhīru vadasy etat parihāso 'thavā śubhe
dinam ekam ahaṃ manye tvayā sārdham ihoṣitam //

vadiṣyāmy anṛtaṃ brahman katham atra tavāntike
viśeṣād adya bhavatā pṛṣṭā mārgānugāminā //

niśamya tad vacas tasyāḥ sa munir dvijasattamāḥ
dhig dhiṅ mām ity anācāraṃ vinindyātmānam ātmanā //

tapāṃsi mama naṣṭāni hataṃ brahmavidāṃ dhanam
hṛto vivekaḥ kenāpi yoṣin mohāya nirmitā //

ūrmiṣaṭkātigaṃ brahma jñeyam ātmajayena me
gatir eṣā kṛtā yena dhik taṃ kāmamahāgraham //

vratāni sarvavedāś ca kāraṇāny akhilāni ca
narakagrāmamārgeṇa kāmenādya hatāni me //

na tvāṃ karomy ahaṃ bhasma krodhatīvreṇa vahninā
satāṃ sāptapadaṃ maitryam uṣito 'haṃ tvayā saha //

athavā tava doṣaḥ kaḥ kiṃ vā kuryām ahaṃ tava
mamaiva doṣo nitarāṃ yenāham ajitendriyaḥ //

yathā śakrapriyārthinyā kṛto mattapaso vyayaḥ
tvayā dṛṣṭimahāmoha manunāhaṃ jugupsitaḥ //

yāvad itthaṃ sa viprarṣis tāṃ bravīti sumadhyamām
tāvat skhalatsvedajalā sā babhūvātivepathuḥ //

pravepamānāṃ sa ca tāṃ svinnagātralatāṃ satīm
gaccha gaccheti sakrodham uvāca munisattamaḥ //

sā tu nirbhartsitā tena viniṣkramya tadāśramāt
ākāśagāminī svedaṃ mamārja tarupallavaiḥ //

vṛkṣād vṛkṣaṃ yayau bālā udagrāruṇapallavaiḥ
nirmamārja ca gātrāṇi galatsvedajalāni vai //

ṛṣiṇā yas tadā garbhas tasyā dehe samāhitaḥ
nirjagāma saromāñca svedarūpī tadaṅgataḥ //

taṃ vṛkṣā jagṛhur garbham ekaṃ cakre ca mārutaḥ
somenāpyāyito gobhiḥ sa tadā vavṛddhe śanaiḥ //

māriṣā nāma kanyābhūd vṛkṣāṇāṃ cārulocanā
prācetasānāṃ sā bhāryā dakṣasya jananī dvijāḥ //

sa cāpi bhagavān kaṇḍuḥ kṣīṇe tapasi sattamaḥ
puruṣottamākhyaṃ bho viprā viṣṇor āyatanaṃ yayau //

dadarśa paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ bhuvi durlabham
dakṣiṇasyodadhes tīre sarvakāmaphalapradam //

suramyaṃ vālukākīrṇaṃ ketakīvanaśobhitam
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpakṣirutaṃ śivam //

sarvatra sukhasaṃcāraṃ sarvartukusumānvitam
sarvasaukhyapradaṃ nṝṇāṃ dhanyaṃ sarvaguṇākaram //

bhṛgvādyaiḥ sevitaṃ pūrvaṃ munisiddhavarais tathā
gandharvaiḥ kiṃnarair yakṣais tathānyair mokṣakāṅkṣibhiḥ //

dadarśa ca hariṃ tatra devaiḥ sarvair alaṃkṛtam
brāhmaṇādyais tathā varṇair āśramasthair niṣevitam //

dṛṣṭvaiva sa tadā kṣetraṃ devaṃ ca puruṣottamam
kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene sa munisattamaḥ //

tatraikāgramanā bhūtvā cakārārādhanaṃ hareḥ
brahmapāramayaṃ kurvañ japam ekāgramānasaḥ
ūrdhvabāhur mahāyogī sthitvāsau munisattamaḥ //

brahmapāraṃ mune śrotum icchāmaḥ paramaṃ śubham
japatā kaṇḍunā devo yenārādhyata keśavaḥ //

pāraṃ paraṃ viṣṇur apārapāraḥ paraḥ parebhyaḥ paramātmarūpaḥ
sa brahmapāraḥ parapārabhūtaḥ paraḥ parāṇām api pārapāraḥ

sa kāraṇaṃ kāraṇasaṃśrito 'pi tasyāpi hetuḥ parahetuhetuḥ
kāryo 'pi caiṣa saha karmakartṛ rūpair anekair avatīha sarvam

brahma prabhur brahma sa sarvabhūto brahma prajānāṃ patir acyuto 'sau
brahmāvyayaṃ nityam ajaṃ sa viṣṇur apakṣayādyair akhilair asaṅgaḥ

brahmākṣaram ajaṃ nityaṃ yathāsau puruṣottamaḥ
tathā rāgādayo doṣāḥ prayāntu praśamaṃ mama //

śrutvā tasya muner jāpyaṃ brahmapāraṃ dvijottamāḥ
bhaktiṃ ca paramāṃ jñātvā sudṛḍhāṃ puruṣottamaḥ //

prītyā sa parayā devas tadāsau bhaktavatsalaḥ
gatvā tasya samīpaṃ tu provāca madhusūdanaḥ //

meghagambhīrayā vācā diśaḥ saṃnādayann iva
āruhya garuḍaṃ viprā vinatākulanandanam //

mune brūhi paraṃ kāryaṃ yat te manasi vartate
varado 'ham anuprāpto varaṃ varaya suvrata //

śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya devadevasya cakriṇaḥ
cakṣur unmīlya sahasā dadarśa purato harim //

atasīpuṣpasaṃkāśaṃ padmapattrāyatekṣaṇam
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ mukuṭāṅgadadhāriṇam //

caturbāhum udārāṅgaṃ pītavastradharaṃ śubham
śrīvatsalakṣmasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam //

sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvaratnavibhūṣitam
divyacandanaliptāṅgaṃ divyamālyavibhūṣitam //

tataḥ sa vismayāviṣṭo romāñcitatanūruhaḥ
daṇḍavat praṇipatyorvyāṃ praṇāmam akarot tadā //

adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ
ity uktvā muniśārdūlās taṃ stotum upacakrame //

nārāyaṇa hare kṛṣṇa śrīvatsāṅka jagatpate
jagadbīja jagaddhāma jagatsākṣin namo 'stu te //

avyakta jiṣṇo prabhava pradhānapuruṣottama
puṇḍarīkākṣa govinda lokanātha namo 'stu te //

hiraṇyagarbha śrīnātha padmanātha sanātana
bhūgarbha dhruva īśāna hṛṣīkeśa namo 'stu te //

anādyantāmṛtājeya jaya tvaṃ jayatāṃ vara
ajitākhaṇḍa śrīkṛṣṇa śrīnivāsa namo 'stu te //

parjanyadharmakartā ca duṣpāra duradhiṣṭhita
duḥkhārtināśana hare jalaśāyin namo 'stu te //

bhūtapāvyakta bhūteśa bhūtatattvair anākula
bhūtādhivāsa bhūtātman bhūtagarbha namo 'stu te //

yajñayajvan yajñadhara yajñadhātābhayaprada
yajñagarbha hiraṇyāṅga pṛśnigarbha namo 'stu te //

kṣetrajñaḥ kṣetrabhṛt kṣetrī kṣetrahā kṣetrakṛd vaśī
kṣetrātman kṣetrarahita kṣetrasraṣṭre namo 'stu te //

guṇālaya guṇāvāsa guṇāśraya guṇāvaha
guṇabhoktṛ guṇārāma guṇatyāgin namo 'stu te //

tvaṃ viṣṇus tvaṃ hariś cakrī tvaṃ jiṣṇus tvaṃ janārdanaḥ
tvaṃ bhūtas tvaṃ vaṣaṭkāras tvaṃ bhavyas tvaṃ bhavatprabhuḥ //

tvaṃ bhūtakṛt tvam avyaktas tvaṃ bhavo bhūtabhṛd bhavān
tvaṃ bhūtabhāvano devas tvām āhur ajam īśvaram //

tvam anantaḥ kṛtajñas tvaṃ prakṛtis tvaṃ vṛṣākapiḥ
tvaṃ rudras tvaṃ durādharṣas tvam amoghas tvam īśvaraḥ //

tvaṃ viśvakarmā jiṣṇus tvaṃ tvaṃ śaṃbhus tvaṃ vṛṣākṛtiḥ
tvaṃ śaṃkaras tvam uśanā tvaṃ satyaṃ tvaṃ tapo janaḥ //

tvaṃ viśvajetā tvaṃ śarma tvaṃ śaraṇyas tvam akṣaram
tvaṃ śaṃbhus tvaṃ svayaṃbhūś ca tvaṃ jyeṣṭhas tvaṃ parāyaṇaḥ //

tvam ādityas tvam oṃkāras tvaṃ prāṇas tvaṃ tamisrahā
tvaṃ parjanyas tvaṃ prathitas tvaṃ vedhās tvaṃ sureśvaraḥ //

tvam ṛg yajuḥ sāma caiva tvam ātmā saṃmato bhavān
tvam agnis tvaṃ ca pavanas tvam āpo vasudhā bhavān //

tvaṃ sraṣṭā tvaṃ tathā bhoktā hotā tvaṃ ca haviḥ kratuḥ
tvaṃ prabhus tvaṃ vibhuḥ śreṣṭhas tvaṃ lokapatir acyutaḥ //

tvaṃ sarvadarśanaḥ śrīmāṃs tvaṃ sarvadamano 'rihā
tvam ahas tvaṃ tathā rātris tvām āhur vatsaraṃ budhāḥ //

tvaṃ kālas tvaṃ kalā kāṣṭhā tvaṃ muhūrtaḥ kṣaṇā lavāḥ
tvaṃ bālas tvaṃ tathā vṛddhas tvaṃ pumān strī napuṃsakaḥ //

tvaṃ viśvayonis tvaṃ cakṣus tvaṃ sthāṇus tvaṃ śuciśravāḥ
tvaṃ śāśvatas tvam ajitas tvam upendras tvam uttamaḥ //

tvaṃ sarvaviśvasukhadas tvaṃ vedāṅgaṃ tvam avyayaḥ
tvaṃ vedavedas tvaṃ dhātā vidhātā tvaṃ samāhitaḥ //

tvaṃ jalanidhir āmūlaṃ tvaṃ dhātā tvaṃ punar vasuḥ
tvaṃ vaidyas tvaṃ dhṛtātmā ca tvam atīndriyagocaraḥ //

tvam agraṇīr grāmaṇīs tvaṃ tvaṃ suparṇas tvam ādimān
tvaṃ saṃgrahas tvaṃ sumahat tvaṃ dhṛtātmā tvam acyutaḥ //

tvaṃ yamas tvaṃ ca niyamas tvaṃ prāṃśus tvaṃ caturbhujaḥ
tvam evānnāntarātmā tvaṃ paramātmā tvam ucyate //

tvaṃ gurus tvaṃ gurutamas tvaṃ vāmas tvaṃ pradakṣiṇaḥ
tvaṃ pippalas tvam agamas tvaṃ vyaktas tvaṃ prajāpatiḥ //

hiraṇyanābhas tvaṃ devas tvaṃ śaśī tvaṃ prajāpatiḥ
anirdeśyavapus tvaṃ vai tvaṃ yamas tvaṃ surārihā //

tvaṃ ca saṃkarṣaṇo devas tvaṃ kartā tvaṃ sanātanaḥ
tvaṃ vāsudevo 'meyātmā tvam eva guṇavarjitaḥ //

tvaṃ jyeṣṭhas tvaṃ variṣṭhas tvaṃ tvaṃ sahiṣṇuś ca mādhavaḥ
sahasraśīrṣā tvaṃ devas tvam avyaktaḥ sahasradṛk //

sahasrapādas tvaṃ devas tvaṃ virāṭ tvaṃ suraprabhuḥ
tvam eva tiṣṭhase bhūyo devadeva daśāṅgulaḥ //

yad bhūtaṃ tat tvam evoktaḥ puruṣaḥ śakra uttamaḥ
yad bhāvyaṃ tat tvam īśānas tvam ṛtas tvaṃ tathāmṛtaḥ //

tvatto rohaty ayaṃ loko mahīyāṃs tvam anuttamaḥ
tvaṃ jyāyān puruṣas tvaṃ ca tvaṃ deva daśadhā sthitaḥ //

viśvabhūtaś caturbhāgo navabhāgo 'mṛto divi
navabhāgo 'ntarikṣasthaḥ pauruṣeyaḥ sanātanaḥ //

bhāgadvayaṃ ca bhūsaṃsthaṃ caturbhāgo 'py abhūd iha
tvatto yajñāḥ saṃbhavanti jagato vṛṣṭikāraṇam //

tvatto virāṭ samutpanno jagato hṛdi yaḥ pumān
so 'tiricyata bhūtebhyas tejasā yaśasā śriyā //

tvattaḥ surāṇām āhāraḥ pṛṣadājyam ajāyata
grāmyāraṇyāś cauṣadhayas tvattaḥ paśumṛgādayaḥ //

dhyeyadhyānaparas tvaṃ ca kṛtavān asi cauṣadhīḥ
tvaṃ devadeva saptāsya kālākhyo dīptavigrahaḥ //

jaṅgamājaṅgamaṃ sarvaṃ jagad etac carācaram
tvattaḥ sarvam idaṃ jātaṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam //

aniruddhas tvaṃ mādhavas tvaṃ pradyumnaḥ surārihā
deva sarvasuraśreṣṭha sarvalokaparāyaṇa //

trāhi mām aravindākṣa nārāyaṇa namo 'stu te
namas te bhagavan viṣṇo namas te puruṣottama //

namas te sarvalokeśa namas te kamalālaya
guṇālaya namas te 'stu namas te 'stu guṇākara //

vāsudeva namas te 'stu namas te 'stu surottama
janārdana namas te 'stu namas te 'stu sanātana //

namas te yogināṃ gamya yogāvāsa namo 'stu te
gopate śrīpate viṣṇo namas te 'stu marutpate //

jagatpate jagatsūte namas te jñānināṃ pate
divaspate namas te 'stu namas te 'stu mahīpate //

namas te madhuhantre ca namas te puṣkarekṣaṇa
kaiṭabhaghna namas te 'stu subrahmaṇya namo 'stu te //

namo 'stu te mahāmīna śrutipṛṣṭhadharācyuta
samudrasalilakṣobha padmajāhlādakāriṇe //

aśvaśīrṣa mahāghoṇa mahāpuruṣavigraha
madhukaiṭabhahantre ca namas te turagānana //

mahākamaṭhabhogāya pṛthivyuddharaṇāya ca
vidhṛtādrisvarūpāya mahākūrmāya te namaḥ //

namo mahāvarāhāya pṛthivyuddhārakāriṇe
namaś cādivarāhāya viśvarūpāya vedhase //

namo 'nantāya sūkṣmāya mukhyāya ca varāya ca
paramāṇusvarūpāya yogigamyāya te namaḥ //

tasmai namaḥ kāraṇakāraṇāya yogīndravṛttanilayāya sudurvidāya
kṣīrārṇavāśritamahāhisutalpagāya tubhyaṃ namaḥ kanakaratnasukuṇḍalāya

itthaṃ stutas tadā tena prītaḥ provāca mādhavaḥ
kṣipraṃ brūhi muniśreṣṭha matto yad abhivāñchasi //

saṃsāre 'smiñ jagannātha dustare lomaharṣaṇe
anitye duḥkhabahule kadalīdalasaṃnibhe //

nirāśraye nirālambe jalabudbudacañcale
sarvopadravasaṃyukte dustare cātibhairave //

bhramāmi suciraṃ kālaṃ māyayā mohitas tava
na cāntam abhigacchāmi viṣayāsaktamānasaḥ //

tvām ahaṃ cādya deveśa saṃsārabhayapīḍitaḥ
gato 'smi śaraṇaṃ kṛṣṇa mām uddhara bhavārṇavāt //

gantum icchāmi paramaṃ padaṃ yat te sanātanam
prasādāt tava deveśa punarāvṛttidurlabham //

bhakto 'si me muniśreṣṭha mām ārādhaya nityaśaḥ
matprasādād dhruvaṃ mokṣaṃ prāpyasi tvaṃ samīhitam //

madbhaktāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ striyaḥ śūdrāntyajātijāḥ
prāpnuvanti parāṃ siddhiṃ kiṃ punas tvaṃ dvijottama //

śvapāko 'pi ca madbhaktaḥ samyak śraddhāsamanvitaḥ
prāpnoty abhimatāṃ siddhim anyeṣāṃ tatra kā kathā //

evam uktvā tu taṃ viprāḥ sa devo bhaktavatsalaḥ
durvijñeyagatir viṣṇus tatraivāntaradhīyata //

gate tasmin muniśreṣṭhāḥ kaṇḍuḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ
sarvān kāmān parityajya svasthacitto bhavat punaḥ //

sarvendriyāṇi saṃyamya nirmamo nirahaṃkṛtiḥ
ekāgramānasaḥ samyag dhyātvā taṃ puruṣottamam //

nirlepaṃ nirguṇaṃ śāntaṃ sattāmātravyavasthitam
avāpa paramaṃ mokṣaṃ surāṇām api durlabham //

yaḥ paṭhec chṛṇuyād vāpi kathāṃ kaṇḍor mahātmanaḥ
vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ svargalokaṃ sa gacchati //

evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ karmabhūmir udāhṛtā
mokṣakṣetraṃ ca paramaṃ devaṃ ca puruṣottamam //

ye paśyanti vibhuṃ stuvanti varadaṃ dhyāyanti muktipradaṃ
bhaktyā śrīpuruṣottamākhyam ajaraṃ saṃsāraduḥkhāpaham //

te bhuktvā manujendrabhogam amalāḥ svarge ca divyaṃ sukhaṃ
paścād yānti samastadoṣarahitāḥ sthānaṃ harer avyayam //