Brahma Purana · Chapter 171

urvaśītīrtham ākhyātam aśvamedhaphalapradam
snānadānamahādeva vāsudevārcanādibhiḥ //

maheśvaro yatra devo yatra śārṅgadharo hariḥ
pramatir nāma rājāsīt sārvabhaumaḥ pratāpavān //

ripūñ jitvā jagāmāśu indralokaṃ surair vṛtam
tatrāpaśyat surapatiṃ marudbhiḥ saha nārada //

jahāsendraṃ pāśahastaṃ pramatiḥ kṣatriyarṣabhaḥ
taṃ hasantam athālakṣya hariḥ pramatim abravīt //

devālaye mahābuddhe marudbhiḥ krīḍitair alam
diśo jitvā divaṃ prāptaḥ kuru krīḍāṃ mayā saha //

sakaṣāyaṃ harivaco niśamya pramatir nṛpaḥ
tathety uvāca devendraṃ niṣkṛtiṃ kāṃ tu manyase
tac chrutvā pramater vākyaṃ surarāṇ nṛpam abravīt //

urvaśy eva paṇo 'smākaṃ prāpyā yā nikhilair makhaiḥ //

etac chrutvendravacanaṃ pramatiḥ prāha garvitaḥ
urvaśīṃ niṣkṛtiṃ manye tvaṃ rājan kiṃ nu manyase //

yad bravīṣi sureśāna tan manye 'haṃ śatakrato
prāhendraṃ pramatis tadvan niṣkṛtyai dakṣiṇaṃ karam
savarma saśaraṃ dharmyaṃ dehi dīvyāmahe vayam //

tāv evaṃ saṃvidaṃ kṛtvā devanāyopatasthatuḥ
pramatir jitavāṃs tatra urvaśīṃ daivatastriyam
tāṃ jitvā pramatiḥ prāha saṃrambhāt taṃ śatakratum //

niṣkṛtyai punar anyan me paścād dīvye tvayā vibho //

devayogyam atho vajraṃ jaitraṃ saratham uttamam
dīvye 'haṃ tena nṛpate kareṇāpy avicārayan //

sa gṛhītvā tadā pāśān anyāṃś ca maṇibhūṣitān
jitam ity abravīc chakraṃ pramatiḥ prahasaṃs tadā //

etasminn antare prāyād akṣajñas tatra nārada
viśvāvasur iti khyāto gandharvāṇāṃ maheśvaraḥ //

gandharvavidyayā rājaṃs tayā dīvyāmahe tvayā
tathety uktvā sa nṛpatir jitam ity abravīt tadā //

tau jitvā nṛpatir maurkhyād devendraṃ prāha kaśmalam //

raṇe vā devane vāpi na tvaṃ jetā kathaṃcana
mahendra satataṃ tasmād asmadārādhako bhava
vada kena prakāreṇa jātā devendratā tava //

tathā prāhorvaśīṃ garvād gaccha karmakarī bhava
urvaśī prāha deveṣu yathā varte tathā tvayi
varteya sarvabhāvena na māṃ dhikkartum arhasi //

tatas tāṃ pramatiḥ prāha tvādṛśyaḥ santi cārikāḥ
tvaṃ kiṃ vilajjase bhadre gaccha karmakarī bhava //

etac chrutvā nṛpeṇoktaṃ gandharvādhipatis tadā
citrasena iti khyātaḥ suto viśvāvasor balī //

dīvye 'haṃ vai tvayā rājan sarveṇānena bhūpate
rājyena jīvitenāpi madīyena tavāpi ca //

tathety uktvā punar ubhau citrasenanṛpottamau
dīvyetām abhisaṃrabdhau citraseno 'jayat tadā //

gāndharvais taṃ mahāpāśair babandha nṛpatiṃ tadā
citraseno 'jayat sarvam urvaśīmukhyataḥ paṇaiḥ //

rājyaṃ kośaṃ balaṃ caiva yad anyad vasu kiṃcana
citrasenasya taj jātaṃ yad āsīt pramater dhanam //

tasya putro bāla eva purodhasam uvāca ha
vaiśvāmitraṃ mahāprājñaṃ madhucchandasam ojasā //

kiṃ me pitrā kṛtaṃ pāpaṃ kva vā baddho mahāmatiḥ
katham eṣyati svaṃ sthānaṃ kathaṃ pāśair vimokṣyate //

sumater vacanaṃ śrutvā dhyātvā sa munisattamaḥ
madhucchandā jagādedaṃ pramater vartanaṃ tadā //

devaloke tava pitā baddha āste mahāmate
kaitavair bahudoṣaiś ca bhraṣṭarājyo babhūva ha //

yo yāti kaitavasabhāṃ sa cāpi kleśabhāg bhavet
dyūtamadyāmiṣādīni vyasanāni nṛpātmaja //

pāpinām eva jāyante sadā pāpātmakāni hi
ekaikam apy anarthāya pāpāya narakāya ca //

yānāsanābhilāpādyaiḥ kṛtaiḥ kaitavavartibhiḥ
kulīnāḥ kaluṣībhūtāḥ kiṃ punaḥ kitavo janaḥ //

kitavasya tu yā jāyā tapyate nityam eva sā
sa cāpi kitavaḥ pāpo yoṣitaṃ vīkṣya tapyate //

tāṃ dṛṣṭvā vigatānando nityaṃ vadati pāpakṛt
aho saṃsāracakre 'smin mayā tulyo na pātakī //

na kiṃcid api yasyāste loke viṣayajaṃ sukham
lokadvaye 'pi na sukhī kitavaḥ kopi dṛśyate //

vibhāti ca tathā nityaṃ lajjayā dagdhamānasaḥ
gatadharmo nirānando grastagarvas tathāṭati //

akaitavī ca yā vṛttiḥ sā praśastā dvijanmanām
kṛṣigorakṣyavāṇijyam api kuryān na kaitavam //

yas tu kaitavavṛttyā hi dhanam āhartum icchati
dharmārthakāmābhijanaiḥ sa vimucyeta pauruṣāt //

vede 'pi dūṣitaṃ karma tava pitrā tadādṛtam
tasmāt kiṃ kurmahe vatsa yad uktaṃ te vidhīyate //

vidhātṛvihitaṃ mārgaṃ ko nu vātyeti paṇḍitaḥ //

etat purodhaso vākyaṃ śrutvā sumatir abravīt //

kiṃ kṛtvā pramatis tātaḥ punā rājyam avāpnuyāt //

punar dhyātvā madhucchandāḥ sumatiṃ cedam abravīt //

gautamīṃ yāhi vatsa tvaṃ tatra pūjaya śaṃkaram
aditiṃ varuṇaṃ viṣṇuṃ tataḥ pāśād vimokṣyate //

tathety uktvā jagāmāśu gaṅgāṃ natvā janārdanam
pūjayām āsa śaṃbhuṃ ca tapas tepe yatavrataḥ //

sahasram ekaṃ varṣāṇāṃ baddhaṃ pitaram ātmanaḥ
mocayām āsa devebhyaḥ punā rājyam avāpa saḥ //

śiveśābhyāṃ muktapāśo rājyaṃ prāpa sutāt svakāt
avāpya vidyāṃ gāndharvīṃ priyaś cāsīc chatakratoḥ //

śāṃbhavaṃ vaiṣṇavaṃ caiva urvaśītīrtham eva ca
tataḥprabhṛti tat tīrthaṃ kaitavaṃ ceti viśrutam //

śivaviṣṇusarinmātu prasādād āpyate na kim
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca bahupuṇyaphalapradam
pāpapāśavimokṣaṃ tu sarvadurgatināśanam //