Brahma Purana · Chapter 168

bhānutīrtham iti khyātaṃ tvāṣṭraṃ māheśvaraṃ tathā
aindraṃ yāmyaṃ tathāgneyaṃ sarvapāpapraṇāśanam //

abhiṣṭuta iti khyāto rājāsīt priyadarśanaḥ
hayamedhena puṇyena yaṣṭum ārabdhavān surān //

tatrartvijaḥ ṣoḍaśa syur vasiṣṭhātripurogamāḥ
kṣatriye yajamāne tu yajñabhūmiḥ kathaṃ bhavet //

brāhmaṇe dīkṣite rājā bhuvaṃ dāsyati yajñiyām
bhūpatau dīkṣite dātā ko bhavet ko nu yācate //

yācñeyam akhilāśarma jananī pāparūpiṇī
kenāpy ato na kāryaiva kṣatriyeṇa viśeṣataḥ //

evaṃ mīmāṃsamāneṣu brāhmaṇeṣu parasparam
tatra prāha mahāprājño vasiṣṭho dharmavittamaḥ //

rājñi dīkṣāyamāṇe tu sūryo yācyo bhuvaṃ prati
dehi me deva savitar yajanaṃ devatocitam //

daivaṃ kṣatram asi brahman bhūtanātha namo 'stu te
yācitaḥ savitā rājñā devānāṃ yajanaṃ śubham //

dadāty eva tato rājan prārthayeśaṃ divākaram //

tathety uktvābhiṣṭuto 'pi devadevaṃ divākaram
śraddhayā prārthayām āsa harīśājātmakaṃ ravim //

devānāṃ yajanaṃ dehi savitas te namo 'stu te //

kṣatraṃ daivaṃ yataḥ sūryo dattā bhūr bhūpates tataḥ
savitā devadeveśo dadāmīty abhyabhāṣata //

evaṃ karoti yo yajñaṃ tasya riṣṭir na kācana
tathā vājimakhe sattre brāhmaṇair vedapāragaiḥ //

prārabdhe 'bhiṣṭutā rājñā yatrāgād bhūpatiṃ raviḥ
devānāṃ yajanaṃ dātuṃ bhānutīrthaṃ tad ucyate //

taṃ devakratum utkṛṣṭaṃ hayamedhaṃ surair yutam
daityāś ca danujāś caiva tathānye yajñaghātakāḥ //

brahmaveṣadharāḥ sarve gāyantaḥ sāmagā iva
te 'pi tatra mahāprājñāḥ prāviśann anivāritāḥ //

camasāni ca pātrāṇi somaṃ caṣālam eva ca
somapānaṃ havis tyāgam ṛtvijo bhūpatiṃ tathā //

nindanti nikṣipanty anye hasanty anye tathāsurāḥ
teṣāṃ ceṣṭāṃ na jānanti viśvarūpaṃ vinā mune //

viśvarūpo 'pi pitaraṃ prāha daityā ime iti
tat putravacanaṃ śrutvā tvaṣṭā prāha surān idam //

gṛhītvā vāridarbhāṃś ca prokṣayadhvaṃ samantataḥ
ye nindanti makhaṃ puṇyaṃ camasaṃ somam eva ca //

mayā tv apahatāḥ sarva ity uktvā pariṣiñcata //

tathā cakruḥ suragaṇās tvaṣṭā cāpi tathākarot
bhasmībhūtās tataḥ sarve kāṃdiśīkās tato 'bhavan //

hatā mayā mahāpāpā ity uktvā vāry avākṣipat
tataḥ kṣīṇāyuṣo daityāḥ prātiṣṭhan kupitās tataḥ //

yatraitat prākṣipad vāri tvaṣṭā lokaprajāpatiḥ
tvāṣṭraṃ tīrthaṃ tad ākhyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam //

tvaṣṭur vākyāc cyutān daityān nijaghāna yamas tadā
kāladaṇḍena cakreṇa kālapāśena manyunā //

yatra te nihatā daityās tat tīrthaṃ yāmyam ucyate
yatrābhavat kratuḥ pūrṇo hutvāgnau cāmṛtaṃ bahu //

dhārābhiḥ śaramānābhir akhaṇḍābhir mahādhvare
yatrābhavad dhavyavāhas tṛptas tasya hy abhiṣṭutaḥ //

agnitīrthaṃ tad ākhyātam aśvamedhaphalapradam
indro marudbhir nṛpatiṃ prāhedaṃ vacanaṃ śubham //

tvaṃ saṃrāḍ bhavitā rājann ubhayor api lokayoḥ
sakhā mama priyo nityaṃ bhavitā nātra saṃśayaḥ //

sa kṛtārtho martyaloka indratīrthe ca tarpaṇam
kuryāt pitṝṇāṃ prītyarthaṃ yamatīrthe viśeṣataḥ //

māheśvaraṃ tu tat tīrthaṃ pūjito 'bhiṣṭutaḥ śivaḥ
bhaktiyuktena vipraiś ca sarvakarmaviśāradaiḥ //

vaidikair laukikaiś caiva mantraiḥ pūjyaṃ maheśvaram
nṛtyair gītais tathā vādyair amṛtaiḥ pañcasaṃbhavaiḥ //

upacāraiś ca bahubhir daṇḍapātapradakṣiṇaiḥ
dhūpair dīpaiś ca naivedyaiḥ puṣpair gandhaiḥ sugandhibhiḥ //

pūjayām āsa deveśaṃ viṣṇuṃ śaṃbhuṃ dhiyaikayā
tataḥ prasannau deveśau varān dadatur ojasā //

abhiṣṭute narendrāya bhuktimuktī ubhe api
māhātmyam asya tīrthasya tathā dadatur uttamam //

tataḥprabhṛti tat tīrthaṃ śaivaṃ vaiṣṇavam ucyate
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakāmapradaṃ viduḥ //

imāni sarvatīrthāni smared api paṭheta vā
vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ śivaviṣṇupuraṃ vrajet //

bhānutīrthe viśeṣeṇa snānaṃ sarvārthasiddhidam
tatra tīrthe mahāpuṇyaṃ tīrthānāṃ śatam atra hi //