Brahma Purana · Chapter 152

nandītaṭam iti khyātaṃ tīrthaṃ vedavido viduḥ
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi śṛṇu yatnena nārada //

atriputro mahātejāś candramā iti viśrutaḥ
sarvān vedāṃś ca vidhivad dhanurvedaṃ yathāvidhi //

adhītya jīvāt sarvāś ca vidyāś cānyā mahāmate
gurupūjāṃ karomīti jīvam āha sa candramāḥ
bṛhaspatis tadā prāha candraṃ śiṣyaṃ mudānvitaḥ //

mama priyā tu jānīte tārā ratisamaprabhā //

praṣṭuṃ tāṃ ca tadā prāyād antar veśma sa candramāḥ
tārāṃ tārāmukhīṃ dṛṣṭvā jagṛhe tāṃ kareṇa saḥ //

svaveśma prati tāṃ lobhād balād ākarṣayat tadā
tāvad dhairyanidhir jñānī matimān vijitendriyaḥ //

yāvan na kāminīnetra vāgurābhir nibadhyate
viśeṣato rahaḥsaṃsthāṃ kāminīm āyatekṣaṇām //

vilokya na mano yāti kasya kāmeṣu vaśyatām
ata evānyapuruṣa darśanaṃ na kadācana //

kulavadhvā rahaḥ kāryaṃ bhītayā śīlavipluteḥ
vijñāya tat parijanāt sahasotthāya nirgataḥ //

dṛṣṭvā tad duṣkṛtaṃ karma bṛhaspatir udāradhīḥ
śaśāpa kopāc cākṣipya vāgbhir vipriyakāribhiḥ //

parābhibhūtām ālokya kāntāṃ kaḥ soḍhum īśvaraḥ
yuyudhe tena jīvo 'pi devaś candramasā ruṣā //

na śāpair hanyate candro nāyudhaiḥ suramantritaiḥ
bṛhaspatipraṇītaiś ca na mantrair hanyate śaśī //

tadā candras tu tāṃ tārāṃ nītvā saṃsthāpya mandire
bubhuje bahuvarṣāṇi rohiṇīṃ cākutobhayaḥ //

na jīyeta tadā devair na kopaiḥ śāpamantrakaiḥ
na rājabhir na ṛṣibhir na sāmnā bhedadaṇḍanaiḥ //

yadā bhāryāṃ na lebhe 'sau guruḥ sarvaprayatnataḥ
sarvopāyakṣaye jīvas tadā nītim athāsmarat //

apamānaṃ puraskṛtya mānaṃ kṛtvā tu pṛṣṭhataḥ
svārtham uddharate prājñaḥ svārthabhraṃśo hi mūrkhatā //

sādhyaṃ kenāpy upāyena jānadbhiḥ puruṣaiḥ phalam
vṛthābhimāninaḥ śīghraṃ vipadyante vimohitāḥ //

evaṃ niścitya medhāvī śukraṃ gatvā nyavedayat
tam āgataṃ kavir jñātvā saṃmānenābhyanandayat //

upaviṣṭaṃ suviśrāntaṃ pūjitaṃ ca yathāvidhi
paryapṛcchad daityagurus tadāgamanakāraṇam //

gṛhāgatasya vimukhāḥ śatravo 'py uttamā nahi
tasmai sa vistareṇāha bhāryāharaṇam āditaḥ //

bṛhaspates tadā vākyaṃ śrutvā kopānvitaḥ kaviḥ
aparādhaṃ tu candrasya mene śiṣyasya nārada
atikramam imaṃ śrutvā kopāt kavir athābravīt //

tadā bhokṣye tadā pāsye tadā svapsye tadā vade
yadānaye priyāṃ bhrātas tava bhāryāṃ parārditām //

tām ānīya bhavaṃ pūjya candraṃ śaptvā gurudruham
paścād bhokṣye mahābāho śṛṇu vācaṃ graheśvara //

evam uktvā sa jīvena daityācāryo jagāma ha
śivam ārādhya yatnena paraṃ sāmarthyam āptavān //

varān avāpya vividhāñ śaṃkarād bhāvapūjitāt
śivaprasādāt kiṃ nāma dehinām iha durlabham //

jagāma śukro jīvena tārayā yatra candramāḥ
vartate taṃ śaśāpoccaiḥ śṛṇu tvaṃ candra me vacaḥ //

yasmāt pāpataraṃ karma tvayā pāpa madāt kṛtam
kuṣṭhī bhūyās tataś candraṃ śaśāpaivaṃ ruṣā kaviḥ //

kaviśāpapradagdho 'bhūt tadaiva mṛgalāñchanaḥ
prāpuḥ kṣayaṃ na ke nāma gurusvāmisakhidruhaḥ //

tatyāja tāṃ sa candro 'pi tāṃ tārāṃ jagṛhe kaviḥ
śukro 'pi devān āhūya ṛṣīn pitṛgaṇāṃs tathā //

nadīr nadāṃś ca vividhān oṣadhīś ca pativratāḥ
tataḥ saṃpraṣṭum ārebhe tārāvṛttaviniṣkrayam //

tataḥ śrutiḥ surān āha gautamyāṃ bhaktitas tv iyam
snānaṃ karotu jīvena tārā pūtā bhaviṣyati //

rahasyam etat paramaṃ na kathyaṃ yasya kasyacit
sarvāsv api daśāsv eha śaraṇaṃ gautamī nṛṇām //

tathākaroc caiva tārā bhartrā snānaṃ yathāvidhi
puṣpavṛṣṭir abhūt tatra jayaśabdo vyavartata //

punar vai devā adaduḥ punar manuṣyā uta
rājānaḥ satyaṃ kṛṇvānā brahmajāyāṃ punar daduḥ //

punar dattvā brahmajāyāṃ kṛtāṃ devair akalmaṣām
sarvaṃ kṣemam abhūt tatra tasmāt tīrthaṃ mahāmune //

punar dattvā brahmajāyāṃ kṛtāṃ devair akalmaṣām sarvaṃ kṣemam abhūt tatra tasmāt tīrthaṃ mahāmune
tad abhūt sakalāghaughadhvaṃsanaṃ sarvakāmadam ānandaṃ kṣemam abhavat surāṇām asurāriṇām

bṛhaspateś ca śukrasya tārāyāś ca viśeṣataḥ
paramānandam āpanno gurur gaṅgām abhāṣata //

tvaṃ gautami sadā pūjyā sarveṣām api muktidā
viśeṣatas tu siṃhasthe mayi trailokyapāvanī //

bhaviṣyasi saricchreṣṭhe sarvatīrthaiḥ samanvitā
yāni kāni ca tīrthāni svargamṛtyurasātale
tvāṃ snātuṃ tāni yāsyanti mayi siṃhasthite 'mbike //

dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyam ārogyaśrīvivardhanam
saubhāgyaiśvaryajananaṃ tīrtham ānandanāmakam //

tatra pañca sahasrāṇi tīrthāny āha sa gautamaḥ
smaraṇāt paṭhanād vāpi iṣṭaiḥ saṃyujyate sadā //

śivasyātra niviṣṭasya nandī gaṅgātaṭe 'niśam
sākṣāc caraty asau dharmas tasmān nandītaṭaṃ smṛtam
ānandam api tat tīrthaṃ sarvānandavivardhanāt //