Brahma Purana · Chapter 136

viṣṇutīrtham iti khyātaṃ tatra vṛttam idaṃ śṛṇu
maudgalya iti vikhyāto mudgalasya suto ṛṣiḥ //

tasya bhāryā tu jābālā nāmnā khyātā suputriṇī
pitā ṛṣis tathā vṛddho mudgalo lokaviśrutaḥ //

tasya bhāryā tathā khyātā nāmnā bhāgīrathī śubhā
sa maudgalyaḥ prātar eva gaṅgāṃ snāti yatavrataḥ //

nityam eva tv idaṃ karma tasyāsīn munisattama
gaṅgātīre kuśair mṛdbhiḥ śamīpuṣpair aharniśam //

gurūditena mārgeṇa svamānasasaroruhe
āvāhanaṃ nityam eva viṣṇoś cakre sa maudgaliḥ //

tenāhūtas tvarann eti lakṣmībhartā jagatpatiḥ
vainateyam athāruhya śaṅkhacakragadādharaḥ //

pūjitas tena ṛṣiṇā sa maudgalyena yatnataḥ
prabrūte ca kathāś citrā maudgalyāya jagatprabhuḥ //

tato 'parāhṇasamaye viṣṇuḥ prāha sa maudgalim
yāhi vatsa svabhavanaṃ śrānto 'sīti punaḥ punaḥ //

evam uktaḥ sa devena viṣṇunā yāti sa dvijaḥ
jagatprabhus tato yāti devair yuktaḥ svamandiram //

maudgalyo 'pi tathābhyetya kiṃcid ādāya nityaśaḥ
svam eva bhavanaṃ vidvān bhāryāyai svārjitaṃ dhanam //

dadāti sa mahāviṣṇu caraṇābjaparāyaṇaḥ
maudgalyasya priyā sāpi pativrataparāyaṇā //

śākaṃ mūlaṃ phalaṃ vāpi bhartrānītaṃ tu yatnataḥ
susaṃskṛtyāpy atithīnāṃ bālānāṃ bhartur eva ca //

dattvā tu bhojanaṃ tebhyaḥ paścād bhuṅkte yatavratā
bhuktavatsv atha sarveṣu rātrau nityaṃ sa maudgaliḥ //

viṣṇoḥ śrutāḥ kathāś citrās tebhyo vakty atha harṣitaḥ
evaṃ bahutithe kāle vyatīte cātivismitā
maudgalyasya raho bhāryā bhartāraṃ vākyam abravīt //

yadi te viṣṇur abhyeti samīpaṃ tridaśārcitaḥ
tathāpi kaṣṭam asmākaṃ kasmād iti jagatprabhum //

tat pṛccha tvaṃ mahāprājña yadāsau viṣṇur eti ca
yasmiṃś ca smṛtamātre tu jarājanmarujo mṛtiḥ
nāśaṃ yānti kuto dṛṣṭe tasmāt pṛccha jagatpatim //

tathety uktvā priyāvākyān maudgalyo nityavad dharim
pūjayitvā vinītaś ca papraccha sa kṛtāñjaliḥ //

tvayi smṛte jagannātha śokadāridryaduṣkṛtam
nāśaṃ yāti vipattir me tvayi dṛṣṭe kathaṃ sthitā //

svakṛtaṃ bhujyate bhūtaiḥ sarvaiḥ sarvatra sarvadā
na kopi kasyacit kiṃcit karoty atra hitāhite //

yādṛśaṃ copyate bījaṃ phalaṃ bhavati tādṛśam
rasālaḥ syān na nimbasya bījāj jātv api kutracit //

na kṛtā gautamīsevā nārcitau hariśaṃkarau
na dattaṃ yaiś ca viprebhyas te kathaṃ bhājanaṃ śriyaḥ //

tvayā na dattaṃ kiṃcic ca brāhmaṇebhyo mamāpi ca
yad dīyate tad eveha parasmiṃś copatiṣṭhati //

mṛdbhir vārbhiḥ kuśair mantraiḥ śucikarma sadaiva yat
karoti tasmāt pūtātmā śarīrasya ca śoṣaṇāt //

vinā dānena na kvāpi bhogāvāptir nṛṇāṃ bhavet
satkarmācaraṇāc chuddho viraktaḥ syāt tato naraḥ //

tato 'pratihatajñāno jīvanmuktas tato bhavet
sarveṣāṃ sulabhā muktir madbhaktyā ceha pūrtataḥ //

bhuktir dānādinā sarva bhūtaduḥkhanibarhaṇāt
athavā lapsyase muktiṃ bhaktyā bhuktiṃ na lapsyase //

bhaktyā muktiḥ kathaṃ bhūyād bhukter muktiḥ sudurlabhā
jātā ced dehināṃ muktiḥ kim anyena prayojanam //

bhaktyā muktiḥ sarvapūjyā tām iccheyaṃ jaganmaya //

etad evāntaraṃ brahman dīyate mām anusmaran
brāhmaṇāyāthavārthibhyas tad evākṣayatāṃ vrajet //

mām adhyātvātha yad dadyāt tat tanmātraphalapradam
tat punar dattam eveha na bhogāyātra kalpate //

tasmād dehi mahābuddhe bhojyaṃ kiṃcin mama dhruvam
athavā vipramukhyāya gautamītīram āśritaḥ //

maudgalyaḥ prāha taṃ viṣṇuṃ deyaṃ mama na vidyate
nānyat kiṃcana dehādi yat tat tvayi samarpitam //

tato viṣṇur garutmantaṃ prāha śīghraṃ jagatpatiḥ
ihānayasva kaṇiśaṃ mamāyaṃ cārpayiṣyati //

tato yogyān ayaṃ bhogān prāpsyate manasaḥ priyān
ākarṇya svāminādiṣṭaṃ tathā cakre sa pakṣirāṭ //

viṣṇuhaste kaṇān prādāt sa maudgalyo yatavrataḥ
etasminn antare viṣṇur viśvakarmāṇam abravīt //

yāvac cāsya kule sapta puruṣās tāvad eva tu
bhavitāro mahābuddhe tāvat kāmā manīṣitāḥ
gāvo hiraṇyaṃ dhānyāni vastrāṇy ābharaṇāni ca //

yac ca kiṃcin manaḥprītyai loke bhavati bhūṣaṇam
tat sarvam āpa maudgalyo viṣṇugaṅgāprabhāvataḥ //

gṛhaṃ gaccheti maudgalyo viṣṇunoktas tato yayau
āśrame svasya sarvarddhiṃ dṛṣṭvā ṛṣir abhāṣata //

aho dānaprabhāvo 'yam aho viṣṇor anusmṛtiḥ
aho gaṅgāprabhāvaś ca kair vicāryo mahān ayam //

maudgalyo bhāryayā sārdhaṃ putraiḥ pautraiś ca bandhubhiḥ
pitṛbhyāṃ bubhuje bhogān bhuktiṃ muktim avāpa ca //

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ maudgalyaṃ vaiṣṇavaṃ tathā
tatra snānaṃ ca dānaṃ ca bhuktimuktiphalapradam //

tatra śrutiḥ smṛtir vāpi tīrthasya syāt kathaṃcana
tasya viṣṇur bhavet prītaḥ pāpair muktaḥ sukhī bhavet //

ekādaśa sahasrāṇi tīrthānāṃ tīrayor dvayoḥ
sarvārthadāyināṃ tatra snānadānajapādibhiḥ //