Brahma Purana · Chapter 137

lakṣmītīrtham iti khyātaṃ sākṣāl lakṣmīvivardhanam
alakṣmīnāśanaṃ puṇyam ākhyānaṃ śṛṇu nārada //

saṃvādaś ca purā tv āsīl lakṣmyāḥ putra daridrayā
parasparavirodhinyāv ubhe viśvaṃ samīyatuḥ //

tābhyām avyāpṛtaṃ vastu tan nāsti bhuvanatraye
mama jyaiṣṭhyaṃ mama jyaiṣṭhyam ity ūcatur ubhe mithaḥ
ahaṃ pūrvaṃ samudbhūtā ity āha śriyam ojasā //

kulaṃ śīlaṃ jīvitaṃ vā dehinām aham eva tu
mayā vinā dehabhājo jīvanto 'pi mṛtā iva //

daridrayā ca sā proktā sarvebhyo hy adhikā hy aham
muktir madāśritā nityaṃ daridraivaṃ vaco 'bravīt //

kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca mado mātsaryam eva ca
yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana //

na bhayodbhūtir unmāda īrṣyā uddhatavṛttitā
yatrāham asmi tatraite na tiṣṭhanti kadācana //

daridrāyā vacaḥ śrutvā lakṣmīs tāṃ pratyabhāṣata //

alaṃkṛto mayā jantuḥ sarvo bhavati pūjitaḥ
nirdhanaḥ śivatulyo 'pi sarvair apy abhibhūyate //

dehīti vacanadvārā dehasthāḥ pañca devatāḥ
sadyo nirgatya gacchanti dhīśrīhrīśāntikīrtayaḥ //

tāvad guṇā gurutvaṃ ca yāvan nārthayate param
arthī cet puruṣo jātaḥ kva guṇāḥ kva ca gauravam //

tāvat sarvottamo jantus tāvat sarvaguṇālayaḥ
namasyaḥ sarvalokānāṃ yāvan nārthayate param //

kaṣṭam etan mahāpāpaṃ nirdhanatvaṃ śarīriṇām
na mānayati no vakti na spṛśaty adhanaṃ janaḥ //

aham eva tataḥ śreṣṭhā daridre śṛṇu me vacaḥ //

tal lakṣmīvacanaṃ śrutvā daridrā vākyam abravīt //

vaktuṃ na lakṣmīr jyeṣṭhāham iti vai lajjase muhuḥ
pāpeṣu ramase nityaṃ vihāya puruṣottamam //

viśvastavañcakā nityaṃ bhavatī ślāghase katham
sukhaṃ na tādṛk tvatprāptau paścāttāpo yathā guruḥ //

na tathā jāyate puṃsāṃ surayā dāruṇo madaḥ
tvatsaṃnidhānamātreṇa yathā vai viduṣām api //

sadaiva ramase lakṣmīḥ prāyas tvaṃ pāpakāriṣu
ahaṃ vasāmi yogyeṣu dharmaśīleṣu sarvadā //

śivaviṣṇvanurakteṣu kṛtajñeṣu mahatsu ca
sadācāreṣu śānteṣu gurusevodyateṣu ca //

satsu vidvatsu śūreṣu kṛtabuddhiṣu sādhuṣu
nivasāmi sadā lakṣmīs tasmāj jyaiṣṭhyaṃ mayi sthitam //

brāhmaṇeṣu śuciṣmatsu vratacāriṣu bhikṣuṣu
nirbhayeṣu vasiṣyāmi lakṣmīs tvaṃ śṛṇu te sthitim //

rājavartiṣu pāpeṣu niṣṭhureṣu khaleṣu ca
piśuneṣu ca lubdheṣu vikṛteṣu śaṭheṣu ca //

anāryeṣu kṛtaghneṣu dharmaghātiṣu sarvadā
mitradrohiṣv aniṣṭeṣu bhagnacitteṣu vartase //

evaṃ vivadamāne te jagmatur mām ubhe api
tayor vākyam upaśrutya mayokte te ubhe api //

mattaḥ pūrvatarā pṛthvī āpaḥ pūrvatarās tataḥ
strīṇāṃ vivādaṃ tā eva striyo jānanti netare //

viśeṣataḥ punas tābhyaḥ kamaṇḍalubhavāś ca yāḥ
tatrāpi gautamī devī niścayaṃ kathayiṣyati //

saiva sarvārtisaṃhartrī saiva saṃdehakartarī
te madvākyād bhuvaṃ gatvā bhūmyā ca sahite api //

adbhiś ca sahitāḥ sarvā gautamīṃ yayur āpagām
bhūmir āpas tayor vākyaṃ gautamyai kramaśaḥ sphuṭam //

sarvaṃ nivedayām āsur yathāvṛttaṃ praṇamya tām
daridrāyāś ca lakṣmyāś ca vākyaṃ madhyasthavat tadā //

śṛṇvatsu lokapāleṣu śṛṇvatyāṃ bhuvi nārada
śṛṇvatīṣv apsu sā gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt
saṃpraśasya tathā lakṣmīṃ gautamī vākyam abravīt //

brahmaśrīś ca tapaḥśrīś ca yajñaśrīḥ kīrtisaṃjñitā
dhanaśrīś ca yaśaśrīś ca vidyā prajñā sarasvatī //

bhuktiśrīś cātha muktiś ca smṛtir lajjā dhṛtiḥ kṣamā
siddhis tuṣṭis tathā puṣṭiḥ śāntir āpas tathā mahī //

ahaṃśaktir athauṣadhyaḥ śrutiḥ śuddhir vibhāvarī
dyaur jyotsnā āśiṣaḥ svastir vyāptir māyā uṣā śivā //

yat kiṃcid vidyate loke lakṣmyā vyāptaṃ carācaram
brāhmaṇeṣv atha dhīreṣu kṣamāvatsv atha sādhuṣu //

vidyāyukteṣu cānyeṣu bhuktimuktyanusāriṣu
yad yad ramyaṃ sundaraṃ vā tat tal lakṣmīvijṛmbhitam //

kim atra bahunoktena sarvaṃ lakṣmīmayaṃ jagat
yasmin kasmiṃś ca yat kiṃcid utkṛṣṭaṃ paridṛśyate //

lakṣmīmayaṃ tu tat sarvaṃ tayā hīnaṃ na kiṃcana
atremāṃ sundarīṃ devīṃ spardhayantī na lajjase //

gaccha gaccheti tāṃ gaṅgā daridrāṃ vākyam abravīt
tataḥ prabhṛti gaṅgāmbho daridrāvairakāry abhūt //

tāvad daridrābhibhavo gaṅgā yāvan na sevyate
tataḥ prabhṛti tat tīrtham alakṣmīnāśanaṃ śubham //

tatra snānena dānena lakṣmīvān puṇyavān bhavet
tīrthānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi tasmiṃs tīrthe mahāmate
devarṣimunijuṣṭānāṃ sarvasiddhipradāyinām //