Brahma Purana · Chapter 12

utpannāḥ pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ
nahuṣasya tu dāyādāḥ ṣaḍ indropamatejasaḥ //

yatir yayātiḥ saṃyātir āyātiḥ pārśvako 'bhavat
yatir jyeṣṭhas tu teṣāṃ vai yayātis tu tataḥ param //

kakutsthakanyāṃ gāṃ nāma lebhe paramadhārmikaḥ
yatis tu mokṣam āsthāya brahmabhūto 'bhavan muniḥ //

teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ vijitya vasudhām imām
devayānīm uśanasaḥ sutāṃ bhāryām avāpa saḥ //

śarmiṣṭhām āsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ
yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata //

druhyaṃ cānuṃ ca puruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
tasmai śakro dadau prīto rathaṃ paramabhāsvaram //

aṅgadaṃ kāñcanaṃ divyaṃ divyaiḥ paramavājibhiḥ
yuktaṃ manojavaiḥ śubhrair yena kāryaṃ samudvahan //

sa tena rathamukhyena ṣaḍrātreṇājayan mahīm
yayātir yudhi durdharṣas tathā devān sadānavān //

sarathaḥ kauravāṇāṃ tu sarveṣām abhavat tadā
saṃvartavasunāmnas tu kauravāj janamejayāt //

kuroḥ putrasya rājendra rājñaḥ pārīkṣitasya ha
jagāma sa ratho nāśaṃ śāpād gargasya dhīmataḥ //

gargasya hi sutaṃ bālaṃ sa rājā janamejayaḥ
kālena hiṃsayām āsa brahmahatyām avāpa saḥ //

sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvann itas tataḥ
paurajānapadais tyakto na lebhe śarma karhicit //

tataḥ sa duḥkhasaṃtapto nālabhat saṃvidaṃ kvacit
viprendraṃ śaunakaṃ rājā śaraṇaṃ pratyapadyata //

yājayām āsa ca jñānī śaunako janamejayam
aśvamedhena rājānaṃ pāvanārthaṃ dvijottamāḥ //

sa lohagandho vyanaśat tasyāvabhṛtham etya ca
sa ca divyaratho rājño vaśaś cedipates tadā //

dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ
bṛhadrathāt krameṇaiva gato bārhadrathaṃ nṛpam //

tato hatvā jarāsaṃdhaṃ bhīmas taṃ ratham uttamam
pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandanaḥ //

saptadvīpāṃ yayātis tu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām
vibhajya pañcadhā rājyaṃ putrāṇāṃ nāhuṣas tadā //

yayātir diśi pūrvasyāṃ yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayat
madhye puruṃ ca rājānam abhyaṣiñcat sa nāhuṣaḥ //

diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ matimān nṛpaḥ
tair iyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā //

yathāpradeśam adyāpi dharmeṇa pratipālyate
prajās teṣāṃ purastāt tu vakṣyāmi munisattamāḥ //

dhanur nyasya pṛṣatkāṃś ca pañcabhiḥ puruṣarṣabhaiḥ
jarāvān abhavad rājā bhāram āveśya bandhuṣu //

nikṣiptaśastraḥ pṛthivīṃ cacāra pṛthivīpatiḥ
prītimān abhavad rājā yayātir aparājitaḥ //

evaṃ vibhajya pṛthivīṃ yayātir yadum abravīt
jarāṃ me pratigṛhṇīṣva putra kṛtyāntareṇa vai //

taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām
jarāṃ tvayi samādhāya taṃ yaduḥ pratyuvāca ha //

anirdiṣṭā mayā bhikṣā brāhmaṇasya pratiśrutā
anapākṛtya tāṃ rājan na grahīṣyāmi te jarām //

jarāyāṃ bahavo doṣāḥ pānabhojanakāritāḥ
tasmāj jarāṃ na te rājan grahītum aham utsahe //

santi te bahavaḥ putrā mattaḥ priyatarā nṛpa
pratigrahītuṃ dharmajña putram anyaṃ vṛṇīṣva vai //

sa evam ukto yadunā rājā kopasamanvitaḥ
uvāca vadatāṃ śreṣṭho yayātir garhayan sutam //

ka āśramas tavānyo 'sti ko vā dharmo vidhīyate
mām anādṛtya durbuddhe yad ahaṃ tava deśikaḥ //

evam uktvā yaduṃ viprāḥ śaśāpainaṃ sa manyumān
arājyā te prajā mūḍha bhavitrīti na saṃśayaḥ //

druhyaṃ ca turvasuṃ caivāpy anuṃ ca dvijasattamāḥ
evam evābravīd rājā pratyākhyātaś ca tair api //

śaśāpa tān atikruddho yayātir aparājitaḥ
yathāvat kathitaṃ sarvaṃ mayāsya dvijasattamāḥ //

evaṃ śaptvā sutān sarvāṃś caturaḥ purupūrvajān
tad eva vacanaṃ rājā purum apy āha bho dvijāḥ //

taruṇas tava rūpeṇa careyaṃ pṛthivīm imām
jarāṃ tvayi samādhāya tvaṃ puro yadi manyase //

sa jarāṃ pratijagrāha pituḥ puruḥ pratāpavān
yayātir api rūpeṇa puroḥ paryacaran mahīm //

sa mārgamāṇaḥ kāmānām antaṃ nṛpatisattamaḥ
viśvācyā sahito reme vane caitrarathe prabhuḥ //

yadā ca tṛptaḥ kāmeṣu bhogeṣu ca narādhipaḥ
tadā puroḥ sakāśād vai svāṃ jarāṃ pratyapadyata //

yatra gāthā muniśreṣṭhā gītāḥ kila yayātinā
yābhiḥ pratyāharet kāmān sarvaśo 'ṅgāni kūrmavat //

na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //

yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ
nālam ekasya tat sarvam iti kṛtvā na muhyati //

yadā bhāvaṃ na kurute sarvabhūteṣu pāpakam
karmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā //

yadā tebhyo na bibheti yadā cāsmān na bibhyati
yadā necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate tadā //

yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ
yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham //

jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ
dhanāśā jīvitāśā ca jīryato 'pi na jīryati //

yac ca kāmasukhaṃ loke yac ca divyaṃ mahat sukham
tṛṣṇākṣayasukhasyaite nārhanti ṣoḍaśīṃ kalām //

evam uktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśad vanam
kālena mahatā cāyaṃ cacāra vipulaṃ tapaḥ //

bhṛgutuṅge gatiṃ prāpa tapaso 'nte mahāyaśāḥ
anaśnan deham utsṛjya sadāraḥ svargam āptavān //

tasya vaṃśe muniśreṣṭhāḥ pañca rājarṣisattamāḥ
yair vyāptā pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ //

yados tu vaṃśaṃ vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ rājasatkṛtam
yatra nārāyaṇo jajñe harir vṛṣṇikulodvahaḥ //

susthaḥ prajāvān āyuṣmān kīrtimāṃś ca bhaven naraḥ
yayāticaritaṃ nityam idaṃ śṛṇvan dvijottamāḥ //