Brahma Purana · Chapter 13

puror vaṃśaṃ vayaṃ sūta śrotum icchāma tattvataḥ
druhyasyānor yadoś caiva turvasoś ca pṛthak pṛthak //

śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ puror vaṃśaṃ mahātmanaḥ
vistareṇānupūrvyā ca prathamaṃ vadato mama //

puroḥ putraḥ suvīro 'bhūn manasyus tasya cātmajaḥ
rājā cābhayado nāma manasyor abhavat sutaḥ //

tathaivābhayadasyāsīt sudhanvā nāma pārthivaḥ
sudhanvanaḥ subāhuś ca raudrāśvas tasya cātmajaḥ //

raudrāśvasya daśārṇeyuḥ kṛkaṇeyus tathaiva ca
kakṣeyusthaṇḍileyuś ca sannateyus tathaiva ca //

ṛceyuś ca jaleyuś ca sthaleyuś ca mahābalaḥ
dhaneyuś ca vaneyuś ca putrakāś ca daśa striyaḥ //

bhadrā śūdrā ca madrā ca śaladā maladā tathā
khaladā ca tato viprā naladā surasāpi ca //

tathā gocapalā ca strī ratnakūṭā ca tā daśa
ṛṣir jāto 'trivaṃśe ca tāsāṃ bhartā prabhākaraḥ //

bhadrāyāṃ janayām āsa sutaṃ somaṃ yaśasvinam
svarbhānunā hate sūrye patamāne divo mahīm //

tamobhibhūte loke ca prabhā yena pravartitā
svasti te 'stv iti coktvā vai patamāno divākaraḥ //

vacanāt tasya viprarṣer na papāta divo mahīm
atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaś cakāra mahātapāḥ //

yajñeṣv atrer balaṃ caiva devair yasya pratiṣṭhitam
sa tāsu janayām āsa putrikāsv ātmakāmajān //

daśa putrān mahāsattvāṃs tapasy ugre ratāṃs tathā
te tu gotrakarā viprā ṛṣayo vedapāragāḥ //

svastyātreyā iti khyātāḥ kiṃca tridhanavarjitāḥ
kakṣeyos tanayās tv āsaṃs traya eva mahārathāḥ //

sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramanyus tathaiva ca
sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ //

kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ
sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā puraṃjayaḥ //

janamejayo muniśreṣṭhāḥ puraṃjayasuto 'bhavat
janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavat sutaḥ //

deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśā bhuvi
mahāmanā nāma suto mahāśālasya viśrutaḥ //

jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sumahāmanāḥ
mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bho dvijāḥ //

uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ ca mahābalam
uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṃśajāḥ //

nṛgā kṛmir navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī
uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ //

tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ
nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāṃ kṛmir ajāyata //

navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat
dṛṣadvatyās tu saṃjajñe śibir auśīnaro nṛpaḥ //

śibes tu śibayo viprā yaudheyās tu nṛgasya ha
navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmes tu kṛmilā purī //

suvratasya tathāmbaṣṭhāḥ śibiputrān nibodhata
śibes tu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ //

vṛṣadarbhaḥ suvīraś ca kekayo madrakas tathā
teṣāṃ janapadāḥ sphītā kekayā madrakās tathā //

vṛṣadarbhāḥ suvīrāś ca titikṣos tu prajās tv imāḥ
titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṃ diśi bho dvijāḥ //

uṣadratho mahāvīryaḥ phenas tasya suto 'bhavat
phenasya sutapā jajñe tataḥ sutapaso baliḥ //

jāto mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ
mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā //

putrān utpādayām āsa pañca vaṃśakarān bhuvi
aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca //

puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṃ kṣatram ucyate
bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṃśakarā bhuvi //

baleś ca brahmaṇā datto varaḥ prītena bho dvijāḥ
mahāyogitvam āyuś ca kalpasya parimāṇataḥ //

bale cāpratimatvaṃ vai dharmatattvārthadarśanam
saṃgrāme cāpy ajeyatvaṃ dharme caiva pradhānatām //

trailokyadarśanaṃ cāpi prādhānyaṃ prasave tathā
caturo niyatān varṇāṃs tvaṃ ca sthāpayiteti ca //

ity ukto vibhunā rājā baliḥ śāntiṃ parāṃ yayau
kālena mahatā viprāḥ svaṃ ca sthānam upāgamat //

teṣāṃ janapadāḥ pañca aṅgā vaṅgāḥ sasuhmakāḥ
kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya sāṃpratam //

aṅgaputro mahān āsīd rājendro dadhivāhanaḥ
dadhivāhanaputras tu rājā diviratho 'bhavat //

putro divirathasyāsīc chakratulyaparākramaḥ
vidvān dharmaratho nāma tasya citrarathaḥ sutaḥ //

tena dharmarathenātha tadā kālañjare girau
yajatā saha śakreṇa somaḥ pīto mahātmanā //

atha citrarathasyāpi putro daśaratho 'bhavat
lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutābhavat //

tasya dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ
ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe vaṃśavivardhanaḥ //

caturaṅgasya putras tu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ
pṛthulākṣasuto rājā campo nāma mahāyaśāḥ //

campasya tu purī campā yā māliny abhavat purā
pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat //

tato vaibhāṇḍakis tasya vāraṇaṃ śakravāraṇam
avatārayām āsa mahīṃ mantrair vāhanam uttamam //

haryaṅgasya sutas tatra rājā bhadrarathaḥ smṛtaḥ
putro bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā prajeśvaraḥ //

bṛhaddarbhaḥ sutas tasya yasmāj jajñe bṛhanmanāḥ
bṛhanmanās tu rājendro janayām āsa vai sutam //

nāmnā jayadrathaṃ nāma yasmād dṛḍharatho nṛpaḥ
āsīd dṛḍharathasyāpi viśvajij janamejayī //

dāyādas tasya vaikarṇo vikarṇas tasya cātmajaḥ
tasya putraśataṃ tv āsīd aṅgānāṃ kulavardhanam //

ete 'ṅgavaṃśajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā
satyavratā mahātmānaḥ prajāvanto mahārathāḥ //

ṛceyos tu muniśreṣṭhā raudrāśvatanayasya vai
śṛṇudhvaṃ saṃpravakṣyāmi vaṃśaṃ rājñas tu bho dvijāḥ //

ṛceyos tanayo rājā matināro mahīpatiḥ
matinārasutās tv āsaṃs trayaḥ paramadhārmikāḥ //

vasurodhaḥ pratirathaḥ subāhuś caiva dhārmikaḥ
sarve vedavidaś caiva brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ //

ilā nāma tu yasyāsīt kanyā vai munisattamāḥ
brahmavādiny adhistrī sā taṃsus tām abhyagacchata //

taṃsoḥ suto 'tha rājarṣir dharmanetraḥ pratāpavān
brahmavādī parākrāntas tasya bhāryopadānavī //

upadānavī tataḥ putrāṃś caturo 'janayac chubān
duṣyantam atha suṣmantaṃ pravīram anaghaṃ tathā //

duṣyantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān
sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān //

cakravartī suto jajñe duṣyantasya mahātmanaḥ
śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā tu bhāratāḥ //

bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ
mātṝṇāṃ tu prakopeṇa mayā tat kathitaṃ purā //

bṛhaspater aṅgirasaḥ putro vipro mahāmuniḥ
ayājayad bharadvājo mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ //

pūrvaṃ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani
tato 'tha vitatho nāma bharadvājāt suto 'bhavat //

tato 'tha vitathe jāte bharatas tu divaṃ yayau
vitathaṃ cābhiṣicyātha bharadvājo vanaṃ yayau //

sa cāpi vitathaḥ putrāñ janayām āsa pañca vai
suhotraṃ ca suhotāraṃ gayaṃ gargaṃ tathaiva ca //

kapilaṃ ca mahātmānaṃ suhotrasya sutadvayam
kāśikaṃ ca mahāsatyaṃ tathā gṛtsamatiṃ nṛpam //

tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ
kāśikasya tu kāśeyaḥ putro dīrghatapās tathā //

babhūva dīrghatapaso vidvān dhanvantariḥ sutaḥ
dhanvantares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ //

tathā ketumataḥ putro vidvān bhīmarathaḥ smṛtaḥ
putro bhīmarathasyāpi vārāṇasyadhipo 'bhavat //

divodāsa iti khyātaḥ sarvakṣatrapraṇāśanaḥ
divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ //

pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca
alarko rājaputras tu rājā sanmatimān bhuvi //

haihayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ
ājahre pitṛdāyādyaṃ divodāsahṛtaṃ balāt //

bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā
divodāsena bāleti ghṛṇayāsau visarjitaḥ //

aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai
tena putreṇa bālasya prahṛtaṃ tasya bho dvijāḥ //

vairasyāntaṃ muniśreṣṭhāḥ kṣatriyeṇa vidhitsatā
alarkaḥ kāśirājas tu brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ //

ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca
yuvā rūpeṇa saṃpanna āsīt kāśikulodvahaḥ //

lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ
vayaso 'nte muniśreṣṭhā hatvā kṣemakarākṣasam //

ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ
alarkasya tu dāyādaḥ kṣemako nāma pārthivaḥ //

kṣemakasya tu putro vai varṣaketus tato 'bhavat
varṣaketoś ca dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ //

ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat
sukumārasya putras tu satyaketur mahārathaḥ //

suto 'bhavan mahātejā rājā paramadhārmikaḥ
vatsasya vatsabhūmis tu bhargabhūmis tu bhārgavāt //

ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgave
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ //

ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ dvijasattamāḥ
suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ //

ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān
ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ //

nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganāḥ
ajamīḍhasya keśinyāṃ jajñe jahnuḥ pratāpavān //

ājahre yo mahāsattraṃ sarvamedhamakhaṃ vibhum
patilobhena yaṃ gaṅgā vinīteva sasāra ha //

necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ
tat tayā plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ //

jahnur apy abravīd gaṅgāṃ kruddho viprās tadā nṛpaḥ
eṣa te triṣu lokeṣu saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham
asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi //

tataḥ pītāṃ mahātmāno dṛṣṭvā gaṅgāṃ maharṣayaḥ
upaninyur mahābhāgā duhitṛtvena jāhnavīm //

yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat
gaṅgāśāpena dehārdhaṃ yasyāḥ paścān nadīkṛtam //

jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān
ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ //

babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ
pahnavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraiḥ saha //

kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ vibhum
labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān //

sa gādhir abhavad rājā maghavā kauśikaḥ svayam
viśvāmitras tu gādheyo viśvāmitrāt tathāṣṭakaḥ //

aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā
ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ munisattamāḥ //

ajamīḍhāt tu nīlyāṃ vai suśāntir udapadyata
purujātiḥ suśānteś ca bāhyāśvaḥ purujātitaḥ //

bāhyāśvatanayāḥ pañca sphītā janapadāvṛtāḥ
mudgalaḥ sṛñjayaś caiva rājā bṛhadiṣus tadā //

yavīnaraś ca vikrāntaḥ kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ
pañcaite rakṣaṇāyālaṃ deśānām iti viśrutāḥ //

pañcānāṃ te tu pañcālāḥ sphītā janapadāvṛtāḥ
alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ pañcālā iti viśrutāḥ //

mudgalasya tu dāyādo maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ
indrasenā yato garbhaṃ vadhnyaṃ ca pratyapadyata //

āsīt pañcajanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ
sutaḥ pañcajanasyāpi somadatto mahīpatiḥ //

somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ
sahadevasutaś cāpi somako nāma viśrutaḥ //

ajamīḍhasuto jātaḥ kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ
somakasya suto jantur yasya putraśataṃ babhau //

teṣāṃ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ
ājamīḍhāḥ smṛtāś caite mahātmānas tu somakāḥ //

mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī
pativratā mahābhāgā kulajā munisattamāḥ //

sā ca putrārthinī devī vratacaryāsamanvitā
tato varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram //

hutvāgniṃ vidhivat sā tu pavitrā mitabhojanā
agnihotrakuśeṣv eva suṣvāpa munisattamāḥ //

dhūminyā sa tayā devyā tv ajamīḍhaḥ samīyivān
ṛkṣaṃ saṃjanayām āsa dhūmravarṇaṃ sudarśanam //

ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tathā
yaḥ prayāgād atikramya kurukṣetraṃ cakāra ha //

puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca puṇyakṛdbhir niṣevitam
tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnātha kauravāḥ //

kuroś ca putrāś catvāraḥ sudhanvā sudhanus tathā
parīkṣic ca mahābāhuḥ pravaraś cārimejayaḥ //

parīkṣitas tu dāyādo dhārmiko janamejayaḥ
śrutaseno 'grasenaś ca bhīmasenaś ca nāmataḥ //

ete sarve mahābhāgā vikrāntā balaśālinaḥ
janamejayasya putras tu suratho matimāṃs tathā //

surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ
vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ //

dvitīyas tu bharadvājān nāmnā tenaiva viśrutaḥ
dvāv ṛkṣau somavaṃśe 'smin dvāv eva ca parīkṣitau //

bhīmasenās trayo viprā dvau cāpi janamejayau
ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno 'bhavat sutaḥ //

pratīpo bhīmasenāt tu pratīpasya tu śāṃtanuḥ
devāpir bāhlikaś caiva traya eva mahārathāḥ //

śāṃtanos tv abhavad bhīṣmas tasmin vaṃśe dvijottamāḥ
bāhlikasya tu rājarṣer vaṃśaṃ śṛṇuta bho dvijāḥ //

bāhlikasya sutaś caiva somadatto mahāyaśāḥ
jajñire somadattāt tu bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ //

upādhyāyas tu devānāṃ devāpir abhavan muniḥ
cyavanaputraḥ kṛtaka iṣṭa āsīn mahātmanaḥ //

śāṃtanus tv abhavad rājā kauravāṇāṃ dhuraṃdharaḥ
śāṃtanoḥ saṃpravakṣyāmi vaṃśaṃ trailokyaviśrutam //

gāṅgaṃ devavrataṃ nāma putraṃ so 'janayat prabhuḥ
sa tu bhīṣma iti khyātaḥ pāṇḍavānāṃ pitāmahaḥ //

kālī vicitravīryaṃ tu janayām āsa bho dvijāḥ
śāṃtanor dayitaṃ putraṃ dharmātmānam akalmaṣam //

kṛṣṇadvaipāyanāc caiva kṣetre vaicitravīryake
dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat //

dhṛtarāṣṭras tu gāndhāryāṃ putrān utpādayac chatam
teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣām api sa prabhuḥ //

pāṇḍor dhanaṃjayaḥ putraḥ saubhadras tasya cātmajaḥ
abhimanyoḥ parīkṣit tu pitā pārīkṣitasya ha //

pārīkṣitasya kāśyāyāṃ dvau putrau saṃbabhūvatuḥ
candrāpīḍas tu nṛpatiḥ sūryāpīḍaś ca mokṣavit //

candrāpīḍasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām
jānamejayam ity evaṃ kṣātraṃ bhuvi pariśrutam //

teṣāṃ jyeṣṭhas tu tatrāsīt pure vāraṇasāhvaye
satyakarṇo mahābāhur yajvā vipuladakṣiṇaḥ //

satyakarṇasya dāyādaḥ śvetakarṇaḥ pratāpavān
aputraḥ sa tu dharmātmā praviveśa tapovanam //

tasmād vanagatā garbhaṃ yādavī pratyapadyata
sucāror duhitā subhrūr mālinī grāhamālinī //

saṃbhūte sa ca garbhe ca śvetakarṇaḥ prajeśvaraḥ
anvagacchat kṛtaṃ pūrvaṃ mahāprasthānam acyutam //

sā tu dṛṣṭvā priyaṃ taṃ tu mālinī pṛṣṭhato 'nvagāt
sucāror duhitā sādhvī vane rājīvalocanā //

pathi sā suṣuve bālā sukumāraṃ kumārakam
tam apāsyātha tatraiva rājānaṃ sānvagacchata //

pativratā mahābhāgā draupadīva purā satī
kumāraḥ sukumāro 'sau giripṛṣṭhe ruroda ha //

dayārthaṃ tasya meghās tu prādurāsan mahātmanaḥ
śraviṣṭhāyās tu putrau dvau paippalādiś ca kauśikaḥ //

dṛṣṭvā kṛpānvitau gṛhya tau prākṣālayatāṃ jale
nighṛṣṭau tasya pārśvau tu śilāyāṃ rudhiraplutau //

ajaśyāmaḥ sa pārśvābhyāṃ ghṛṣṭābhyāṃ susamāhitaḥ
ajaśyāmau tu tatpārśvau devena saṃbabhūvatuḥ //

athājapārśva iti vai cakrāte nāma tasya tau
sa tu remakaśālāyāṃ dvijābhyām abhivardhitaḥ //

remakasya tu bhāryā tam udvahat putrakāraṇāt
rematyāḥ sa tu putro 'bhūd brāhmaṇau sacivau tu tau //

teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca yugapattulyajīvinaḥ
sa eṣa pauravo vaṃśaḥ pāṇḍavānāṃ mahātmanām //

śloko 'pi cātra gīto 'yaṃ nāhuṣeṇa yayātinā
jarāsaṃkramaṇe pūrvaṃ tadā prītena dhīmatā //

acandrārkagrahā bhūmir bhaved iyam asaṃśayam
apauravā mahī naiva bhaviṣyati kadācana //

eṣa vaḥ pauravo vaṃśo vikhyātaḥ kathito mayā
turvasos tu pravakṣyāmi druhyoś cānor yados tathā //

turvasos tu suto vahnir gobhānus tasya cātmajaḥ
gobhānos tu suto rājā aiśānur aparājitaḥ //

karaṃdhamas tu aiśānor maruttas tasya cātmajaḥ
anyas tv āvikṣito rājā maruttaḥ kathito mayā //

anapatyo 'bhavad rājā yajvā vipuladakṣiṇaḥ
duhitā saṃyatā nāma tasyāsīt pṛthivīpateḥ //

dakṣiṇārthaṃ tu sā dattā saṃvartāya mahātmane
duṣyantaṃ pauravaṃ cāpi lebhe putram akalmaṣam //

evaṃ yayātiśāpena jarāsaṃkramaṇe tadā
pauravaṃ turvasor vaṃśaṃ praviveśa dvijottamāḥ //

duṣyantasya tu dāyādaḥ karūromaḥ prajeśvaraḥ
karūromād athāhrīdaś catvāras tasya cātmajāḥ //

pāṇḍyaś ca keralaś caiva kālaś colaś ca pārthivaḥ
druhyoś ca tanayo rājan babhrusetuś ca pārthivaḥ //

aṅgārasetus tatputro marutāṃ patir ucyate
yauvanāśvena samare kṛcchreṇa nihato balī //

yuddhaṃ sumahad apy āsīn māsān paricarad daśa
aṅgārasetor dāyādo gāndhāro nāma pārthivaḥ //

khyāyate yasya nāmnā vai gāndhāraviṣayo mahān
gāndhāradeśajāś caiva turagā vājināṃ varāḥ //

anos tu putro dharmo 'bhūd dyūtas tasyātmajo 'bhavat
dyūtād vanaduho jajñe pracetās tasya cātmajaḥ //

pracetasaḥ sucetās tu kīrtitās tv anavo mayā
babhūvus tu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ //

sahasrādaḥ payodaś ca kroṣṭā nīlo 'ñjikas tathā
sahasrādasya dāyādās trayaḥ paramadhārmikāḥ //

haihayaś ca hayaś caiva rājā veṇuhayas tathā
haihayasyābhavat putro dharmanetra iti śrutaḥ //

dharmanetrasya kārtas tu sāhañjas tasya cātmajaḥ
sāhañjanī nāma purī tena rājñā niveśitā //

āsīn mahiṣmataḥ putro bhadraśreṇyaḥ pratāpavān
bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma viśrutaḥ //

durdamasya suto dhīmān kanako nāma nāmataḥ
kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ //

kṛtavīryaḥ kṛtaujāś ca kṛtadhanvā tathaiva ca
kṛtāgnis tu caturtho 'bhūt kṛtavīryād athārjunaḥ //

yo 'sau bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro 'bhavat
jigāya pṛthivīm eko rathenādityavarcasā //

sa hi varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram
dattam ārādhayām āsa kārtavīryo 'trisaṃbhavam //

tasmai datto varān prādāc caturo bhūritejasaḥ
pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu prārthitaṃ sumahad varam //

adharme 'dhīyamānasya sadbhis tatra nivāraṇam
ugreṇa pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānurañjanam //

saṃgrāmān subahūñ jitvā hatvā cārīn sahasraśaḥ
saṃgrāme vartamānasya vadhaṃ cābhyadhikād raṇe //

tasya bāhusahasraṃ tu yudhyataḥ kila bho dvijāḥ
yogād yogīśvarasyeva prādurbhavati māyayā //

teneyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā sapattanā
sasamudrā sanagarā ugreṇa vidhinā jitā //

tena saptasu dvīpeṣu sapta yajñaśatāni ca
prāptāni vidhinā rājñā śrūyante munisattamāḥ //

sarve yajñā muniśreṣṭhāḥ sahasraśatadakṣiṇāḥ
sarve kāñcanayūpāś ca sarve kāñcanavedayaḥ //

sarve devair muniśreṣṭhā vimānasthair alaṃkṛtaiḥ
gandharvair apsarobhiś ca nityam evopaśobhitāḥ //

yasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradas tathā
varīdāsātmajo vidvān mahimnā tasya vismitaḥ //

na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ
yajñair dānais tapobhiś ca vikrameṇa śrutena ca //

sa hi saptasu dvīpeṣu carmī khaḍgī śarāsanī
rathī dvīpān anucaran yogī saṃdṛśyate nṛbhiḥ //

anaṣṭadravyatā caiva na śoko na ca vibhramaḥ
prabhāveṇa mahārājñaḥ prajā dharmeṇa rakṣataḥ //

sa sarvaratnabhāk samrāṭ cakravartī babhūva ha
sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva ca //

sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvād arjuno 'bhavat
sa vai bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā //

bhāti raśmisahasreṇa śaradīva ca bhāskaraḥ
sa hi nāgān manuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ //

karkoṭakasutāñ jitvā puryāṃ tasyāṃ nyaveśayat
sa vai vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle 'mbujekṣaṇaḥ //

krīḍann iva bhujodbhinnaṃ pratisrotaś cakāra ha
luṇṭhitā krīḍatā tena nadī tadgrāmamālinī //

caladūrmisahasreṇa śaṅkitābhyeti narmadā
tasya bāhusahasreṇa kṣipyamāṇe mahodadhau //

bhayān nilīnā niśceṣṭhāḥ pātālasthā mahīsurāḥ
cūrṇīkṛtamahāvīciṃ calanmīnamahātimim //

mārutāviddhaphenaugham āvartakṣobhasaṃkulam
prāvartayat tadā rājā sahasreṇa ca bāhunā //

devāsurasamākṣiptaḥ kṣīrodam iva mandaraḥ
mandarakṣobhacakitā amṛtotpādaśaṅkitāḥ //

sahasotpatitā bhītā bhīmaṃ dṛṣṭvā nṛpottamam
natā niścalamūrdhāno babhūvus te mahoragāḥ //

sāyāhne kadalīkhaṇḍāḥ kampitā iva vāyunā
sa vai baddhvā dhanur jyābhir utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ //

laṅkeśaṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt
nirjitya vaśam ānīya māhiṣmatyāṃ babandha tam //

śrutvā tu baddhaṃ paulastyaṃ rāvaṇaṃ tv arjunena ca
tato gatvā pulastyas tam arjunaṃ dadṛśe svayam //

mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyenābhiyācitaḥ
yasya bāhusahasrasya babhūva jyātalasvanaḥ //

yugānte toyadasyeva sphuṭato hy aśaner iva
aho bata mṛdhe vīryaṃ bhārgavasya yad acchinat //

rājño bāhusahasrasya haimaṃ tālavanaṃ yathā
tṛṣitena kadācit sa bhikṣitaś citrabhānunā //

sa bhikṣām adadād vīraḥ sapta dvīpān vibhāvasoḥ
purāṇi grāmaghoṣāṃś ca viṣayāṃś caiva sarvaśaḥ //

jajvāla tasya sarvāṇi citrabhānur didhṛkṣayā
sa tasya puruṣendrasya prabhāveṇa mahātmanaḥ //

dadāha kārtavīryasya śailāṃś caiṣa vanāni ca
sa śūnyam āśramaṃ ramyaṃ varuṇasyātmajasya vai //

dadāha balavadbhītaś citrabhānuḥ sa haihayaḥ
yaṃ lebhe varuṇaḥ putraṃ purā bhāsvantam uttamam //

vasiṣṭhaṃ nāma sa muniḥ khyāta āpava ity uta
yatrāpavas tu taṃ krodhāc chaptavān arjunaṃ vibhuḥ //

yasmān na varjitam idaṃ vanaṃ te mama haihaya
tasmāt te duṣkaraṃ karma kṛtam anyo haniṣyati //

rāmo nāma mahābāhur jāmadagnyaḥ pratāpavān
chittvā bāhusahasraṃ te pramathya tarasā balī //

tapasvī brāhmaṇas tvāṃ tu haniṣyati sa bhārgavaḥ
anaṣṭadravyatā yasya babhūvāmitrakarṣiṇaḥ //

pratāpena narendrasya prajā dharmeṇa rakṣataḥ
prāptas tato 'sya mṛtyur vai tasya śāpān mahāmuneḥ //

varas tathaiva bho viprāḥ svayam eva vṛtaḥ purā
tasya putraśataṃ tv āsīt pañca śeṣā mahātmanaḥ //

kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno yaśasvinaḥ
śūrasenaś ca śūraś ca vṛṣaṇo madhupadhvajaḥ //

jayadhvajaś ca nāmnāsīd āvantyo nṛpatir mahān
kārtavīryasya tanayā vīryavanto mahābalāḥ //

jayadhvajasya putras tu tālajaṅgho mahābalaḥ
tasya putraśataṃ khyātās tālajaṅghā iti smṛtāḥ //

teṣāṃ kule muniśreṣṭhā haihayānāṃ mahātmanām
vītihotrāḥ sujātāś ca bhojāś cāvantayaḥ smṛtāḥ //

tauṇḍikerāś ca vikhyātās tālajaṅghās tathaiva ca
bharatāś ca sujātāś ca bahutvān nānukīrtitāḥ //

vṛṣaprabhṛtayo viprā yādavāḥ puṇyakarmiṇaḥ
vṛṣo vaṃśadharas tatra tasya putro 'bhavan madhuḥ //

madhoḥ putraśataṃ tv āsīd vṛṣaṇas tasya vaṃśakṛt
vṛṣaṇād vṛṣṇayaḥ sarve madhos tu mādhavāḥ smṛtāḥ //

yādavā yadunāmnā te nirucyante ca haihayāḥ
na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ prati labhec ca saḥ //

kārtavīryasya yo janma kathayed iha nityaśaḥ
ete yayātiputrāṇāṃ pañca vaṃśā dvijottamāḥ //

kīrtitā lokavīrāṇāṃ ye lokān dhārayanti vai
bhūtānīva muniśreṣṭhāḥ pañca sthāvarajaṅgamān //

śrutvā pañca visargāṃs tu rājā dharmārthakovidaḥ
vaśī bhavati pañcānām ātmajānāṃ tatheśvaraḥ //

labhet pañca varāṃś caiva durlabhān iha laukikān
āyuḥ kīrtiṃ tathā putrān aiśvaryaṃ bhūtim eva ca //

dhāraṇāc chravaṇāc caiva pañcavargasya bho dvijāḥ
kroṣṭor vaṃśaṃ muniśreṣṭhāḥ śṛṇudhvaṃ gadato mama //

yador vaṃśadharasyātha yajvinaḥ puṇyakarmiṇaḥ
kroṣṭor vaṃśaṃ hi śrutvaiva sarvapāpaiḥ pramucyate
yasyānvavāyajo viṣṇur harir vṛṣṇikulodvahaḥ //