Brahma Purana · Chapter 106

pravarāsaṃgamo nāma śreṣṭhā caiva mahānadī
yatra siddheśvaro devaḥ sarvalokopakārakṛt //

devānāṃ dānavānāṃ ca saṃgamo 'bhūt sudāruṇaḥ
teṣāṃ parasparaṃ vāpi prītiś cābhūn mahāmune //

te 'py evaṃ mantrayām āsur devā vai dānavā mithaḥ
meruparvatam āsādya parasparahitaiṣiṇaḥ //

amṛtenāmaratvaṃ syād utpādyāmṛtam uttamam
pibāmaḥ sarva evaite bhavāmaś cāmarā vayam //

ekībhūtvā vayaṃ lokān pālayāmaḥ sukhāni ca
prāpsyāmaḥ saṃgaraṃ hitvā saṃgaro duḥkhakāraṇam //

prītyā caivārjitān arthān bhokṣyāmo gatamatsarāḥ
yataḥ snehena vṛttir yā sāsmākaṃ sukhadā sadā //

vaiparītyaṃ tu yad vṛttaṃ na smartavyaṃ kadācana
na ca trailokyarājye 'pi kaivalye vā sukhaṃ manāk
tad ūrdhvam api vā yat tu nirvairatvād avāpyate //

evaṃ parasparaṃ prītāḥ santo devāś ca dānavāḥ
ekībhūtāś ca suprītā vimathya varuṇālayam //

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā rajjuṃ kṛtvā tu vāsukim
devāś ca dānavāḥ sarve mamanthur varuṇālayam //

utpannaṃ ca tataḥ puṇyam amṛtaṃ suravallabham
niṣpanne cāmṛte puṇye te ca procuḥ parasparam //

yāmaḥ svaṃ svam adhiṣṭhānaṃ kṛtakāryāḥ śramaṃ gatāḥ
sarve samaṃ ca sarvebhyo yathāyogyaṃ vibhajyatām //

yadā sarvāgamo yatra yasmiṃl lagne śubhāvahe
vibhajyatām idaṃ puṇyam amṛtaṃ surasattamāḥ //

ity uktvā te yayuḥ sarve daityadānavarākṣasāḥ
gateṣu daityasaṃgheṣu devāḥ sarve 'nvamantrayan //

gatās te ripavo 'smākaṃ daivayogād ariṃdamāḥ
ripūṇām amṛtaṃ naiva deyaṃ bhavati sarvathā //

bṛhaspatis tathety āha punar āha surān idam //

na jānanti yathā pāpā pibadhvaṃ ca tathāmṛtam
ayam evocito mantro yac chatrūṇāṃ parābhavaḥ //

dveṣyāḥ sarvātmanā dveṣyā iti nītivido viduḥ
na viśvāsyā na cākhyeyā naiva mantryāś ca śatravaḥ //

tebhyo na deyam amṛtaṃ bhaveyur amarās tataḥ
amareṣu ca jāteṣu teṣu daityeṣu śatruṣu
tāñ jetuṃ naiva śakṣyāmo na deyam amṛtaṃ tataḥ //

iti saṃmantrya te devā vācaspatim athābruvan //

kva yāmaḥ kutra mantraḥ syāt kva pibāmaḥ kva saṃsthitiḥ
kurmas tad eva prathamaṃ vada vācaspate tathā //

yāntu brahmāṇam amarāḥ pṛcchantv atra gatiṃ parām
sa tu jñātā ca vaktā ca dātā caiva pitāmahaḥ //

bṛhaspater vacaḥ śrutvā madantikam athāgaman
namasya māṃ surāḥ sarve yad vṛttaṃ tan nyavedayan //

tad devavacanāt putra taiḥ surair agamaṃ harim
viṣṇave kathitaṃ sarvaṃ śaṃbhave viṣahāriṇe //

ahaṃ viṣṇuś ca śaṃbhuś ca devagandharvakiṃnaraiḥ
merukandaram āgatya na jānanti yathāsurāḥ //

rakṣakaṃ ca hariṃ kṛtvā somapānāya tasthire
ādityas tatra vijñātā somabhojyān athetarān //

somo dātāmṛtaṃ bhāgaṃ cakradhṛg rakṣakas tathā
naiva jānanti tad daityā danujā rākṣasās tathā //

vinā rāhuṃ mahāprājñaṃ saiṃhikeyaṃ ca somapam
kāmarūpadharo rāhur marutāṃ madhyam āviśat //

marudrūpaṃ samāsthāya pānapātradharas tathā
jñātvā divākaro daityaṃ taṃ somāya nyavedayat //

tadā tad amṛtaṃ tasmai daityāyādaityarūpiṇe
dattvā somaṃ tadā somo viṣṇave tan nyavedayat //

viṣṇuḥ pītāmṛtaṃ daityaṃ cakreṇodyamya tacchiraḥ
ciccheda tarasā vatsa tacchiras tv amaraṃ tv abhūt //

śiromātravihīnaṃ yad dehaṃ tad apatad bhuvi
dehaṃ tad amṛtaspṛṣṭaṃ patitaṃ dakṣiṇe taṭe //

gautamyā muniśārdūla kampayad vasudhātalam
dehaṃ cāpy amaraṃ putra tad adbhutam ivābhavat //

dehaṃ ca śiraso 'pekṣi śiro deham apekṣate
ubhayaṃ cāmaraṃ jātaṃ daityaś cāyaṃ mahābalaḥ //

śiraḥ kāye samāviṣṭaṃ sarvān bhakṣayate surān
tasmād deham idaṃ pūrvaṃ nāśayāmo mahīgatam
tatas te śaṃkaraṃ prāhur devāḥ sarve sasaṃbhramāḥ //

mahīgataṃ daityadehaṃ nāśayasva surottama
tvaṃ deva karuṇāsindhuḥ śaraṇāgatarakṣakaḥ //

śirasā naiva yujyeta daityadehaṃ tathā kuru //

preṣayām āsa ceśo 'pi śreṣṭhāṃ śaktiṃ tadātmanaḥ
mātṛbhiḥ sahitāṃ devīṃ mātaraṃ lokapālinīm //

īśāyudhadharā devī īśaśaktisamanvitā
mahīgataṃ yatra dehaṃ tatrāgād bhakṣyakāṅkṣiṇī //

śiromātraṃ surāḥ sarve merau tatraiva sāntvayan
deho devyā punas tatra yuyudhe bahavaḥ samāḥ //

rāhus tatra surān āha bhittvā dehaṃ purā mama
atrāste rasam utkṛṣṭaṃ tad ākṛṣya śarīrataḥ //

pṛthakbhūte rase dehaṃ pravare 'mṛtam uttamam
bhasmībhūyāt kṣaṇenaiva tasmāt kurvantu tat purā //

etad rāhuvacaḥ śrutvā prītāḥ sarve 'surārayaḥ
abhyaṣiñcan grahāṇāṃ tvaṃ graho bhūyā mudānvitaḥ //

taddevavacanāc chaktir īśvarī yā nigadyate
dehaṃ bhittvā daityapateḥ suraśaktisamanvitā //

ākṛṣya śīghram utkṛṣṭaṃ pravaraṃ cāmṛtaṃ bahiḥ
sthāpayitvā tu tad dehaṃ bhakṣayām āsa cāmbikā //

kālarātrir bhadrakālī procyate yā mahābalā
sthāpitaṃ rasam utkṛṣṭaṃ rasānāṃ pravaraṃ rasam //

vyasravat sthāpitaṃ tat tu pravarā sābhavan nadī
ākṛṣṭam amṛtaṃ caiva sthāpitaṃ sāpy abhakṣayat //

tataḥ śreṣṭhā nadī jātā pravarā cāmṛtā śubhā
rāhudehasamudbhūtā rudraśaktisamanvitā //

nadīnāṃ pravarā ramyā cāmṛtā preritā tahā
tatra pañca sahasrāṇi tīrthāni guṇavanti ca //

tatra śaṃbhuḥ svayaṃ tasthau sarvadā surapūjitaḥ
tasyai tuṣṭāḥ surāḥ sarve devyai nadyai pṛthak pṛthak //

varān dadur mudā yuktā yathā pūjām avāpsyati
śaṃbhuḥ surapatir loke tathā pūjām avāpsyasi //

nivāsaṃ kuru devi tvaṃ lokānāṃ hitakāmyayā
sadā tiṣṭha raseśāni sarveṣāṃ sarvasiddhidā //

stavanāt kīrtanād dhyānāt sarvakāmapradāyinī
tvāṃ namasyanti ye bhaktyā kiṃcid āpekṣya sarvadā //

teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi bhaveyur devatājñayā
śivaśaktyor yatas tasmin nivāso 'bhūt sanātanaḥ //

ato vadanti munayo nivāsapuram ity adaḥ
pravarāyāḥ purā devāḥ suprītās te varān daduḥ //

gaṅgāyāḥ saṃgamo yas te vikhyātaḥ suravallabhaḥ
tatrāplutānāṃ sarveṣāṃ bhuktir vā muktir eva ca //

yad vāpi manasaḥ kāmyaṃ devānām api durlabham
syāt teṣāṃ sarvam eveha evaṃ dattvā surā yayuḥ //

tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ pravarāsaṃgamaṃ viduḥ
preritā devadevena śaktir yā preritā tu sā //

amṛtā saiva vikhyātā pravaraivaṃ mahānadī //