Brahma Purana · Chapter 105

somatīrtham iti khyātaṃ pitṝṇāṃ prītivardhanam
tatra vṛttaṃ mahāpuṇyaṃ śṛṇu yatnena nārada //

somo rājāmṛtamayo gandharvāṇāṃ purābhavat
na devānāṃ tadā devā mām abhyetyedam abruvan //

gandharvair āhṛtaḥ somo devānāṃ prāṇadaḥ purā
tam adhyāyan suragaṇā ṛṣayas tv atiduḥkhitāḥ
yathā syāt somo hy asmākaṃ tathā nītir vidhīyatām //

tatra vāg vibudhān āha gandharvāḥ strīṣu kāmukāḥ
tebhyo dattvātha māṃ devāḥ somam āhartum arhatha //

vācaṃ pratyūcur amarās tvāṃ dātuṃ na kṣamā vayam
vinā tenāpi na sthātuṃ śakyaṃ naiva tvayā vinā //

punar vāg abravīd devān punar eṣyāmy ahaṃ tv iha
atra buddhir vidhātavyā kriyatāṃ kratur uttamaḥ //

gautamyā dakṣiṇe tīre bhaved devāgamo yadi
makhaṃ tu viṣayaṃ kṛtvā āyāntu surasattamāḥ //

gandharvāḥ strīpriyā nityaṃ paṇadhvaṃ taṃ mayā saha
tathety uktvā suragaṇāḥ sarasvatyā vacaḥsthitāḥ //

devadūtaiḥ pṛthag devān yakṣān gandharvapannagān
āhvānaṃ cakrire tatra puṇye devagirau tadā //

tato devagirir nāma parvatasyābhavan mune
tatrāgaman suragaṇā gandharvā yakṣakiṃnarāḥ //

devāḥ siddhāś ca ṛṣayas tathāṣṭau devayonayaḥ
ṛṣibhir gautamītīre kriyamāṇe mahādhvare //

tatra devaiḥ parivṛtaḥ sahasrākṣo 'bhyabhāṣata //

gandharvān atha saṃpūjya sarasvatyāḥ samīpataḥ
sarasvatyā paṇadhvaṃ no yuṣmākam amṛtātmanā //

tac chakravacanāt te vai gandharvāḥ strīṣu kāmukāḥ
somaṃ dattvā surebhyas tu jagṛhus tāṃ sarasvatīm //

somo 'bhavac cāmarāṇāṃ gandharvāṇāṃ sarasvatī
avasat tatra vāgīśā tathāpi ca surāntike //

āyāti ca raho nityam upāṃśu kriyatām iti
ata eva hi somasya krayo bhavati nārada //

upāṃśunā vartitavyaṃ somakrayaṇa eva hi
tato 'bhavad devatānāṃ somaś cāpi sarasvatī //

gandharvāṇāṃ naiva somo naivāsīc ca sarasvatī
tatrāgaman sarva eva somārthaṃ gautamītaṭam //

gāvo devāḥ parvatā yakṣarakṣāḥ siddhāḥ sādhyā munayo guhyakāś
gandharvās te marutaḥ pannagāś sarvauṣadhyo mātaro lokapālāḥ

pañcaviṃśatinadyas tu gaṅgāyāṃ saṃgatā mune
pūrṇāhutir yatra dattā pūrṇākhyānaṃ tad ucyate //

gautamyāṃ saṃgatā yās tu sarvāś cāpi yathoditāḥ
tannāmadheyatīrthāni saṃkṣepāc chṛṇu nārada //

somatīrthaṃ ca gāndharvaṃ devatīrtham ataḥ param
pūrṇātīrthaṃ tataḥ śālaṃ śrīparṇāsaṃgamaṃ tathā //

svāgatāsaṃgamaṃ puṇyaṃ kusumāyāś ca saṃgamam
puṣṭisaṃgamam ākhyātaṃ karṇikāsaṃgamaṃ śubham //

vaiṇavīsaṃgamaś caiva kṛśarāsaṃgamas tathā
vāsavīsaṃgamaś caiva śivaśaryā tathā śikhī //

kusumbhikā upārathyā śāntijā devajā tadā
ajo vṛddhaḥ suro bhadro gautamyā saha saṃgatāḥ //

ete cānye ca bahavo nadīnadasahāyagāḥ
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni hy agaman devaparvate //

somārthaṃ vai tathā cānye 'py āgaman makhamaṇḍapam
tāni tīrthāni gaṅgāyāṃ saṃgatāni yathākramam //

nadīrūpeṇa kāny eva nadarūpeṇa kānicit
sarorūpeṇa kāny atra stavarūpeṇa kānicit //

tāny eva sarvatīrthāni vikhyātāni pṛthak pṛthak
teṣu snānaṃ japo homaḥ pitṛtarpaṇam eva ca //

sarvakāmapradaṃ puṃsāṃ bhuktidaṃ muktibhājanam
eteṣāṃ paṭhanaṃ cāpi smaraṇaṃ vā karoti yaḥ
sarvapāpavinirmukto yāti viṣṇupuraṃ janaḥ //