Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 33

33.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre. dvātriṃśo 'dhyāyaḥ.
athatrayastriṃśo 'dhyāyaḥ.
arcāvatāramahattvam.
atha vakṣye viśeṣeṇa devadevasya śārṅgiṇaḥ /
pañcadhāvasthitaṃ rūpaṃ paravyūhādibhedataḥ

33.2

anugrahāya lokānāṃ bhaktānāmanukaṃpayā /
paravyūhādibhedena devadevaḥ pravartate

33.3

ādyena pararūpeṇa vyūhākhyenetareṇa tu /
tathāvibhavarūpeṇa nānābhāvamupeyuṣā

33.4

antaryāmisvarūpeṇa caturthena tathā punaḥ /
arcāvatārarūpeṇa pañcadhāvasthito hariḥ

33.5

anaupama manirdesyaṃ punassa bhajate param /
viśvāpyāyanakaṃ kāntyā pūrṇendvayutulyayā

33.6

parandhāma parañjyotissarvaśaktimayo 'malaḥ /
nirdvandvo nirvikalpo 'cchonityo 'cintyassanātanaḥ

33.7

aprameyo nirādyanto dṛśyo 'dṛśyo hyatīndriyaḥ /
susūkṣmatvādanirdeśyassarvajñassadasadvibhuḥ

33.8

ānādimatparaṃ brahma sarvaheyavivarjitam /
vyāpi yatsarvabhūteṣu sthitaṃ sadasatoḥ param

33.9

śaṅkhacakragadāpadmadivyāyudhapariṣkṛtaḥ /
sahasrādityasaṃkāśe pakame vyomni saṃsthitaḥ

33.10

nityamuktaikasaṃbhāvyaścaturbhujadharohariḥ /
anyūnānatarigtaissvairguṇaiṣṣaḍbhiralaṅkṛtaḥ

33.11

samassamavibhaktāṅgassarvāvayavasundaraḥ /
divyairābharaṇairyuktassudhākallolasaṃkulaiḥ

33.12

śriyā nityānapāyinyā sevyamāno jagatpatiḥ

33.13

pañcadhātu punarvyūhaḥ procyate śrutisammataḥ /
devo viṣṇvādibhedeva pañcadhā vyavatiṣṭhate

33.14

sa vā eṣa puruṣaḥ pañcadhā pañcātmeti ca śrutiḥ /
tathā popūyamānaḥ pañcabhissvaguṇairiti

33.15

ādimūrtistu pañcānāṃ viṣṇurbhedāśca tasyatu /
catasraḥ puruṣādyāssyurmūrtayo bhinnalakṣaṇāḥ

33.16

tadviṣṇośśramāpanudāya caturguṇā''yeti caśrutiḥ /
tasmādbrahma catuṣpādityucyate vedavedibhiḥ

33.17

pādādardhāttripādācca kevalācchaktibhedataḥ /
krameṇa dharmajñānaiśvaryavairāgyākhyairguṇairyutāḥ

33.18

bhavantimūrtayastasmāccatasro viṣayairnijaiḥ /
cāturātmyādādimūrteścatasrastatramūrtayaḥ

33.19

viṣṇuścaiva mahāviṣṇussadāviṣṇuriti kramāt /
vyāpī nārāyaṇa iti tannāmāni tataḥkramāt

33.20

viṣṇoraṃśastu puruṣo mahāviṣṇostu satyakaḥ /
sadāviṣṇoracyutassyādyyāpino 'ṃśo 'niruddhakaḥ

33.21

dharmādibhirbrahmaguṇaiścaturdhābheda īritaḥ /
tṛtīyaṃ vibhavākhyantaṃ viśvamantaramadhyamam?

33.22

nānākārakriyākartṛ rūpaṃ vakṣye mahātmanaḥ /
vibhavā matsyakūrmādyā hayagrīvādayo matāḥ

33.23

antaryāmisvarūpaṃ tu turīyamidamucyate /
nīvāraśūkavattanvī pītābhā syāttanūpamā

33.24

tasyāśśikhāyā madhye paramātmā vyavasthitaḥ /
ityuktaśśrutyabhihito hṛdayāṃbujamadhyame

33.25

jvalanmahāgnau viśvārcirjvālānte viśvato mukhe /
āpādatalacūḍāgraṃ santāpayati santatam

33.26

śikhā tatra ca pītābhā tanvī nīvāraśūkavat /
madhye śikhāyāstasyāśca jyotiḥ prajvalitaṃ mahat

33.27

svasaṃkalpaviśeṣeṇa taptajāṃbūnadaprabhaḥ /
pītāṃbaradharassaumyassuprasannaśśucismitaḥ

33.28

padmākṣo raktanetrāsyapāṇipādaścaturbhujaḥ /
cakraśaṅkhābhayadharaḥ kaṭinyastānyahastakaḥ

33.29

śrīvatsāṃko mahābāhussarvābharaṇabhūṣitaḥ /
hṛdi tiṣṭhati sarvātmā śrībhūmibhyāṃ ca pārṣadaiḥ

33.30

bhrāmayan sarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā /
antaryāmīti vijñeyassarvakāraṇakāraṇaḥ

33.31

anyadarcāsvarūpaṃ tu sarvottaraphalapradam /
nityamuktopabhogyatvātparavyūhātmanohareḥ

33.32

tatkālasannikṛṣṭaikalakṣyatvādvibhavātmanaḥ /
viśuddhairyogasaṃsiddhaiścintyatvādantarātmanaḥ

33.33

arcātmanyeva sarveṣāmadhikāro niraṅkuśaḥ /
viśeṣabhaktihetutvātpratimārādhanaṃ param

33.34

arcāvatārassarveṣāṃ bāndhavo bhaktavatsalaḥ /
arcāvatāraviṣaye mayāpyuddeśatastathā

33.35

uktā guṇā na śakyante vaktuṃ varṣaśatairapi /
vicitrā dehasaṃpattirīśvarāya niveditum

33.36

kalpitā brahmaṇā pūrvaṃ hastapādādisaṃyutā /
mudhaiva jihvā kṛṣṇeti keśaveti na vakṣyati

33.37

mudhā cittaṃ natadgāmi yadanyatkimito 'dhikam /
sā jihvā yā hariṃ stauti taccittaṃ keśavārpitam

33.38

tatkarmacārcanaṃ tasya tadanyattu nirarthakam /
sattāmātraṃ paraṃ brahma viṣṇvākhyamaviśeṣaṇam

33.39

durvicintyaṃ yataḥpūrvaṃ tatprāptyarthamihocyate /
vātormicañcalaṃ cittamanālaṃbanamasthiram

33.40

sūkṣmatvādbrahmaṇo 'jasya nigrāhyaṃ grāhmadharmaṇaḥ /
samyagabhyasyato 'jasramupabṛṃhitaśaktimat

33.41

janmāntaraśatasyāpi brahmagrāhyeva jāyate /
yadyastarāyadoṣeṇa nāpakarṣo vicintyate

33.42

yogino yogarūḍhasya tālāgrātpatanaṃ yathā /
tadāpnoti paraṃ brahmakleśena mahatāpi ca

33.43

janmāntarābhyāsoddhena vijñānena samādhinā /
viṣṇvākhyaṃ brahmaduṣprāpaṃ viṣayākrāntacetasā

33.44

manuṣyeṇālpasāreṇa tatprāptau sādhanaṃ tvidam /
surūpāṃ pratimāṃ viṣṇoḥ prasannavadanekṣaṇām

33.45

kṛtvātmanaḥ prītikarīṃ suvarṇarajatādibhiḥ /
tāmarcayettāṃ vraṇamettāṃ namettāṃ vicintayet

33.46

viśatyapāstadoṣastu tāmeva brahmarūpiṇīm

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc