Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 28

28.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre saptaviṃśo 'dhyāyaḥ.
athāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ.
athāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ.
prāyaścittam
athāspṛśyasparśanetuprāyaścittaṃ pravakṣyate /
sarpamūṣakamaṇḍūkamārjāranakulādiṣu

28.2

garbhāgāraṃ praviṣṭeṣu viṇmūtrādivisarjane /
vyapohya tatpañcagavyaistathābliṅgābhireva ca

28.3

vaiṣṇavaṃ viṣṇugāyatrīṃ śatamaṣṭottaraṃ japet /
dhruvaṃ cai vādhitiṣṭhatsu viṇmūtrādivisarjane

28.4

kṣipraṃ vastreṇa saṃśodya mārjayitvā kuśena ca /
"āpo hiraṇyavarṇā'bhiḥ "pāpamānī'bhireva ca

28.5

saṃsrokṣya cārcayeddevamanyatā viparītakṛt /
sparśetaireva biṃbānāṃ śuddhodaissnāpayedvidhiḥ

28.6

udakyayā sūtikayā rajakenāntyajātibhiḥ /
prathamāvaraṇe viṣṭe cārcāsthāne ca parṣadām

28.7

praviṣṭe cātha saṃspṛṣṭe dārbheṇoddīpya vahninā /
hutvā ca vāstu yajñeva pañcagavyaissamukṣya ca

28.8

kṛtvā puṇyāhamante tu nityāgnau juhuyāttataḥ /
dauvārikamanuṃ caiva dvārapālaṃ ca vaiṣṇavam

28.9

bāṅyāvaraṇapakṣe tu mārjanenopalepanaiḥ /
prokṣaṇairvāstuyajñeva śuddhirbhavati sarvataḥ

28.10

arcākāne tu dṛṣṭeṣu caiteṣu vidhinā harim /
saṃsnāpya pañcagavyaintu śuddhodaissnāpya cātvaraḥ

28.11

prokṣaṇaiḥ prokṣya hutvā tu pūrvavacchārcayettataḥ /
eteṣu saṃpraviṣṭeṣu cālayābhyantare tathā

28.12

tatspṛṣṭahaviṣāṃ caiva pramādāttu nivedane /
śodhayitvātha taddravyaṃ yathāvidhi viśeṣataḥ

28.13

vāstuhomaṃ ca hutvātha paryagnikaraṇaṃ caret /
pañcagavyaissamabhyukṣya puṇyāhamapi vācayet

28.14

saṃsnāpya kalaśairdevaṃ hutvā nityānale tataḥ /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca nṛsūktaṃ raudrameva ca

28.15

brāhmaṃ ca śrīmahīsūkte brāhmaṇān bhojayettataḥ /
spṛṣṭetu caitairbiṃbeṣu dhruvādiṣu viśeṣataḥ

28.16

kṛtvātu pūrvavacchuddhiṃ vāstuhomaṃ ca kārayet /
paryagnipañcagavyābhyāṃ śodhayitvā tataḥparam

28.17

saṃsnāpya kalaśairdevamabjāgnau vidhivattadā /
mahāśāntiṃ ca hutvaiva pratiṣṭhāṃ punarācaret

28.18

śūdrādyairanulomaiśca spṛṣṭaṃ datvā havistataḥ /
pañca gavyaiśca śuddhodairdevaṃ saṃsnāpya cādarāt

28.19

puṇyāhaṃ kārayetpaśchāddviguṇaṃ tu nivedayet /
mahāpātakibhiścaiva caṇḍālai pulkasādibhiḥ

28.20

ālaye saṃpraviṣṭe tu tatspṛṣṭhe vinivedite /
saptāhaṃ mahatīṃ śāntiṃ hutvābjāgnau vidhānataḥ

28.21

saṃsnāpya kalaśairdevaṃ pratiṣṭhāṃ punarācaret /
punaścadhruvabere vā biṃbeṣyanyeṣu mandire

28.22

spṛṣṭeṣu pūrvavacchuddhiṃ kṛtvā dviguṇameva ca /
hutvā tu mahatīṃ śāntiṃ saṃsnāpya kalaśairvibhum

28.23

pratiṣṭhoktakrameṇaiva pratiṣṭhāṃ punarācaret /
patite caiva pāṣaṇḍe cānyatantreṇa dīkṣite

28.24

praviṣṭe garbhagehe tu vāstuśuddhiṃ vidhāya ca /
hutvā tu mahatīṃ śāntiṃ pratiṣṭhāṃ punarācaret

28.25

ukteṣveteṣu satataṃ prathamāvaraṇe tathā /
dvitīye vā saṃcaratsu māse 'tīte viśeṣataḥ

28.26

māsamekaṃ mahāśāntiṃ hutvā kṛtvā vidhānataḥ /
karṣaṇādi punaḥkṛtvā pratiṣṭhāṃ punarācaret

28.27

tathā saṃvatsare 'tīte tyaktvā cāvāhanādikam /
kautukādīntsusaṃrakṣya garbhāgārādi sarvataḥ

28.28

vāsayedgā viśeṣeṇa māse 'tīte viśeṣataḥ /
sarvatra śuddhiṃ kṛtvātu hutvā māsatrayaṃ tataḥ

28.29

mahāśāntiṃ tathā kṛtvā karṣaṇādi punaḥkriyāḥ /
bālālayaṃ ca saṃkalpya biṃbaśuddhimāthācaret

28.30

jalādhivāsanādyaiśca tathā vittānusārataḥ /
aśītyadhikasāhasraissaṃsnāpya kalaśairharivim

28.31

brāhmaṇān bhojayitvaiva saṃpūjyāpi ca vaiṣṇavān /
bālālaye pratiṣṭhāpya deveśaṃ vidhivattataḥ

28.32

ālayaṃ caiva sarvatra navīkṛtya viśeṣataḥ /
mahāpratiṣṭhāṃ kṛtvaiva devadevaṃ samarcayet

28.33

etaissaṃsargiṇāṃ sparśe sūtikāktaiva niṣkṛtiḥ /
sparśe tatsaṃsargiṇāṃ ca śuddhissyātsnapanādinā

28.34

tatassaṃsargiṇāṃ caiva na doṣaḥ parikathyate /
aśaumavaddvijaspṛṣṭahaviṣāṃ ca nivedane

28.35

ekāhaṃ tu mahāśāntiṃ hutvā saṃsnāpya caudakaiḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvaiva pūrvavacca samarcayet

28.36

spṛṣṭeṣu cātha biṃbeṣu kautukādiṣu vā dhruve /
pūrvavanmahatīṃ śāntiṃ hutvā saṃsthāpayetpunaḥ

28.37

praviṣṭe cālayādbāṅye sarvatra ca yathārhakam /
gauravaṃ lāghavaṃ jñātvā sarvamūhyaiva kārayet

28.38

khadyaitapakṣijātādipraveśe cālayāntare /
sparśane caiva biṃbānāṃ kṛtvā paryagni pūrvavat

28.39

saṃśodya pañcagavyaistu śuddhodairabhiṣicya ca /
prokṣaṇaiḥ prokṣyanityāgnau chullyāṃ vā vaiṣṇavaṃ hunet

28.40

biṃbādīn tatsamīpasthān saṃśodhyaiva ca pūrvavat /
śuddhodaissnāpya puṇyāhaṃ kṛtvoktaṃ homamācaret

28.41

pūrvamukteṣu deśeṣu śvādīnāṃ vā nṛṇāmapi /
chedane tāḍane caiva raktasrāve mṛtau tathā

28.42

tadvyapauhya ca taddeśaśuddhiṃ kṛtvā vidhānataḥ /
vāstuhomaṃ ca hutvaiva kalaśaissnāpya saptabhiḥ

28.43

taddoṣaśamanārthaṃ ca mahāśāntiṃ hunettataḥ /
abhyarcya pūrvavaddevaṃ havissamyaṅni vedayet

28.44

saṃbhūte tvālayādbāhye kṛtvā paryagni pūrvavat /
devaṃ śuddhodakaissnāpya śāntiṃ hutvā vidhānataḥ

28.45

saṃpūjya vaiṣṇavāṃścaiva pūrvavatsamyagarcayet /
deveśasya śave dṛṣṭe saṃsnāpya kalaśairharim

28.46

vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ juhuyāttataḥ /
gajāśvapaśumukheṣu prathamāvaraṇe punaḥ,

28.47

mṛteṣu tadvyapohyaiva khanitvā tādṛśaṃ sthalam /
vāstuhomaṃ ca hutvā tu śaddhodairabhiṣicya ca

28.48

vaiṣṇapaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ juhuyādvidhiḥ /
prasvede rudhirasrāve rodane jalpane tathā

28.49

hāse dṛṣṭe mahābere satsu dhūmādiṣu svataḥ /
ālayābhimukhe 'bjāgniṃ sādhayitvātha vaiṣṇavam

28.50

viṣṇusūktaṃ nṛsūktaṃ car iṅkārān pāramātmikam /
hutvā saṃsnāpya deveśaṃ kalaśaissaptabhiḥ kramāt

28.51

samabhyarcya havirdatvā brāhmaṇān bhojya sādaram /
vaiṣṇavāṃśca susaṃpūjya dadyādāyāryadakṣiṇām

28.52

tṛṇavalmīkakīṭādāvutpanne tatra pūrvavat /
śāntiṃ pūrvoditāṃ hutvābhojayitvāpi brāhmaṇān

28.53

devaṃ bālālaye sthāpya navīkaraṇamācaret /
vimāne tu haṭhādbhinne patite vā vidhānataḥ

28.54

śāntiṃ māsatrayaṃ hutvā karṣaṇādi vidhāya ca /
bālālayaṃ ca saṃkalpya kṛtvā cāpsvadhivāsanam

28.55

biṃbaśuddhiṃ tu kṛtvaiva saṃsnāpya kalaśairharim /
aśītyadhikasrāhasrairyathāvibhavavistaram

28.56

brāhmaṇān bhojayitvaiva saṃpūjyaiva tu vaiṣṇavān /
devaṃ bālālaye sthāpya navīkṛtyālayādikam

28.57

sarvatra cāviśeṣeṇa pratiṣṭhāṃ punarācaret /
tatrāśanihate caiva makṣikādiphirāvṛte

28.58

saṃsnāpya kalaśairdevaṃ pūjāṃ kṛtvā viśeṣataḥ /
prabhūtaṃ tu nivedyaiva hutvā śāntiṃ vidhānataḥ

28.59

brāhmaṇān bhaujayitvaiva punassaṃdhānamācaret /
sthūpikīle vinaṣṭe tu vimānopari saṃsthite

28.60

vimānakalpavatkṛtvā punassaṃdhānamācaret /
akāśe pratisūryasya darśane vaiṣṇavaṃ tathā

28.61

sauraṃ ca daśakṛtvantu hutvābhyarcya viśeṣataḥ /
digdāhe vaiṣṇavaṃ digdaivatyamāgneyameva ca

28.62

śilāvarṣe vāruṇaṃ ca vaiṣṇavaṃ triścatriṃśatā /
akāle śaśinaḥ pūrtaukṣaye vā pratidarśane

28.63

mahotpāte ca mahatīṃ hutvā śāntiṃ vidhānataḥ /
devaṃ viśeṣato 'bhyarca brāhmaṇān bhojayettataḥ

28.64

ālayābhyantare bāhyaprākāre vā viśeṣataḥ /
raktastrīdarśanecaivaṃ taṃ deśaṃ pariśodhya ca

28.65

devaṃ viśeṣato 'bhyarcya havissamyaṅnivedayet /
dhruvabere kautukādau spṛṣṭe caiva dhruvoditām

28.66

śuddhiṃ jalādhivāsaṃ ca kṛtvā saṃsthāpayetpunaḥ /
garbhālaye tu sarpādidarśane tadvyapohya ca

28.67

gomayenopalipyaiva gavyairabhyukṣya pañcabhiḥ /
aupāsanāgnimādhāya vaiṣṇavaṃ śāntimācaret

28.68

puṇyāhaṃ vācayitvaiva brāhmaṇān bhojayettataḥ /
sarpādau tu mṛte tatra tadvyapauhyopalipya ca

28.69

pañcagavyaintu saṃprokṣya vāstuśuddhiṃ vidhāya ca /
saṃsnāpya kalaśair devaṃ caturviṃśatibhistadā

28.70

ekāhaṃ paiṇḍarīkāgnau mahāśāntiṃ vidhāya ca /
dhruvādiṣu tu biṃbeṣu muhusspṛṣṭeṣu taistathā

28.71

devaṃ śuddhodakaissnāpya mahāśāntiṃ vidhāya ca /
puṇyāhaṃ vācayitvaiva viśeṣārcanamācaret

28.72

mṛte prāsādabāhye tu tadvyapohya ca pūrvavat /
prokṣaṇaiḥ prokṣya ca huneddigdaivatyaṃ ca vaiṣṇadam

28.73

pākasthāne gopurādau mṛte sarpe vyapohya ca /
upalipya ca nityāgnau vaiṣṇavaṃ ca viśeṣataḥ

28.74

tatthsānādhipadaivatyaṃ daśaśo juhuyādvidhiḥ /
ālayābhyantare caiva sarpatrāvaraṇe 'pi vā

28.75

mahāvāte 'vivṛṣṭau vā śatrucorādyupaplave /
saṃsmāpya kalaśairdevaṃ vāstuhomaṃ vidhāya ca

28.76

paryagni pañcagavyābhyāṃ śodhayitvā vidhānataḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvaiva vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

28.77

nṛsūktaṃ śrīmahīmantrān brāhmaṃ raudraṃ viśeṣataḥ /
prājāpatyaṃ ca hutvaiva brāhmaṇān bhojayedvidhiḥ

28.78

atha vakṣye viśeṣeṇa bhayarakṣārthaniṣkṛtim /
corairamitrairatha vā paracakreṇa saṃkule

28.79

lohajapratimānāṃ ca tirodhānaṃ prakalpayet /
śucau deśe sugupte tu khanitvā cāvaṭaṃ ghanam

28.80

sikatābhiḥ prapūryaiva kuśānāstīrya copari /
avaṭe 'bhyarcya bhūdevī "mapo hi'ṣṭheti prokṣya ca

28.81

devāgāraṃ praviśyaiva yajamānayuto guruḥ /
devadevaṃ praṇamyaiva samabhyarcyānumānya ca

28.82

"yāvatkālaṃ bhayaṃ bhūyāttāvadīśa janārdana /
hariśyā sahita statra śayīdhā' iti sanmanum

28.83

vījñāpya śaktiṃ biṃbasthāṃ dhruvabere 'varopayet /
berābhāve tu hṛdaye samāropya vidhānataḥ

28.84

"paraṃ raṃha' iti procya pīṭhādādāya cātvaraḥ /
"pratadviṣṇu stavata' ityavaṭe nyasya rakṣitam

28.85

"yadvaiṣṇava'miti procya prākchiraśśāyayettataḥ /
avaṭaṃ sikatābhirvā mṛdā vā pūrva yatnataḥ

28.86

acchidraṃ sudṛḍhaṃ kuryādavaṭaṃ parirakṣitam /
paścādabhyantaraṃ gatvā devadevaṃ praṇamya ca

28.87

grathitaṃ pañcadaśabhirdarbhaiḥ kūrcaṃ pragahya ca /
dvādaśāṃguladīrghantu jīvasthāne nidhāya ca

28.88

dhruvaberātsamādāya tatkūrcer'canamācaret /
bālālayaṃ bhavecchettu arcāpīṭhe viśeṣataḥ

28.89

kūrcaṃ sannyasya hṛdayātpraṇidhyāṃ viniveśyaca /
kūrcaṃ tu biṃbavatsmṛtvā manasaivākṣarāṇi tu

28.90

tattatthsāne tu saṃskṛtya sannyasyāvāhya cārcayet /
snapanādau tu saṃprāpte kuryādabhyukṣaṇaṃ budhaḥ

28.91

māsādūrdhvaṃ tu tatkūrcaṃ vyapohyānyaṃ nidhāpayet /
kāle tu biṃbamuddhṛtya saṃśodhyāmlādibhistadā

28.92

puṇyāhāntekṛte 'spṛśya sparśane tvavilaṃbitam /
kṛtvā jalādhivāsādīnaṅkurārpaṇapūrvakam

28.93

ālayābhimukhe vāpi dakṣiṇe vā manorame /
prapāyāṃ maṇḍapekūṭe yatvābjāgniṃ vidhāyaca

28.94

taduttare vāstahomaṃ hutvābiṃbasamīpataḥ /
paryagnikaraṇaṃ kṛtvā gavyaissaṃśodhya pañcabhiḥ

28.95

abjāgnau paścime bhāge biṃbārdhādhikavistṛtām /
bhāgonnatāṃ yathālobhonna tāṃ dhānyairvidhāya ca

28.96

vediṃ manoharāṃ caiva vāsāṃsyāstīrya pañca ca /
saṃsnāpya kalaśairdivyaiścaturdaśabhireva ca

28.97

puṇyāhānte pratisaraṃ baddhvā kautukapūrvakam /
berāṇi devīsahitaṃ śāyayecchayane śubhe

28.98

avatārāṇāṃ tu śayanaṃ pṛthageva vidhīyate /
pariṣicya ca padmāgnau hautraśaṃsanamācaret

28.99

deveśasya ca devyāśca avatāragaṇasya ca /
dakṣiṇapraṇidhau caiva pārṣadānāmathottare

28.100

āvāhya kṛtvā nirvāpaṃ hunedājyāhutīḥkramāt /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca puruṣasūktaṃ tathaiva ca

28.101

gāyatrī vaiṣṇavī caiva dvādaśākṣarameva ca /
prājāpatyaṃ mindāhutī vicchinnaṃ juhuyādayam

28.102

śāntihoma iti proktā mahāśāntiṃ jaguḥpare /
ṣaṇmāne samatīte tu hutvā śāntiṃ viśeṣataḥ

28.103

saktulājatilāpūpairājyamiśraistu vaiṣṇavam /
viṣṇusūktaṃ ca pratyekaṃ śataśo juhuyādvidhiḥ

28.104

śvetaṃ raktaṃ sarojātamalābhe bilvakacchadam /
ghṛtāplutaṃ tu vaiṣṇavyā gāyatṣājuhuyāttathā

28.105

sarvadaivatyamante ca juhuyātpāramātmikam /
enameke mahāśāntihomamācakṣate budhāḥ

28.106

paścādapyavatārāṇāṃ tattanmantraṃ viśeṣataḥ /
pṛthagaṣṭottaraśataṃ hutvā rātriṃ nayettataḥ

28.107

snātvā prabhāte deveśaṃ praṇamya praṇavena tu /
bodhayitvābhivandyaiva "karuṇābdhe kṣamasya me

28.108

śataṃ sahasramayutamasaṃkhyeyaṃ muhurmuhuḥ /
kṛtānāmaparādhānā'miti saṃprārthya bhaktitaḥ

28.109

prācīna vastramālyādīn dyapohyanyairvibhūṣya ca /
sarvavādya samāyuktaṃ śākunaṃ sūktamuccaran

28.110

toyadhārāṃ puraskṛtya gacchettu purato guruḥ /
sthāpakā devamuddhṛta kṛtvā dhāmapradakṣiṇam

28.111

abhyantaraṃ praviśyaiva sthāpayeyuśca pūrvavat /
devapādau gurusspaṣṭvā vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

28.112

pauruṣaṃ cātmasūktaṃ ca japtvā dhyātvā vidhānataḥ /
dhruvādvā hṛdayācchaktiṃ praṇidhyāṃ tu niveśya ca

28.113

kṛtvākṣarāṇāṃ vinyāsamāvāhanamathācaret /
tadālayagatāṃś caiva devānanyāṃ tsamāhvayet

28.114

puṇyāhaṃ vācayetpaścādyathoktaṃ pūrvamācaret /
yajamānopi śuddhātmā dadyādācāryadakṣiṇām

28.115

paścādagniṃ paristīrya śāntihomaṃ samācaret /
yathāvibhavavistāramutsavaṃ snapanaṃ caret

28.116

aśaktassnapanaṃ kuryādanyatsarvaṃ ca pūrvavat /
kūrcādāvarcane hīne tanniṣkṛtimathācaret

28.117

evaṃ caidvatsa re 'tīte punasthsāpanamācaret /
avatāraviśeṣasya pṛthakkuryāditītare

28.118

teṣāṃ punaḥpratiṣṭhā cettattaddhomaṃ tu ke cana /
idthaṃ syādbhayarakṣārthaniṣkṛtissarvasiddhitā

28.119

atha vakṣye viśeṣeṇa punarbālālayaṃ budhāḥ /
mahābere vimāne ca patite jarite tathā

28.120

bhinneṃgahīne nihate vātyayāśaninātha vā /
varṇakṣaye sthalabhraṃśe garbhagehasya cānyathā

28.121

pīṭhagarbhādināśe vā aspṛśyairvā praveśane /
unnatasthāpanecchāyāṃ kuryādbālālayaṃ hareḥ

28.122

bālālaye 'bhyarcyamāne saṃbhūte sthānasaṃkaṭe /
caṇḍālādhiṣṭhite caiva sthānanāśe hradādibhiḥ

28.123

anyatra tūcite deśe kṛtvā pūrvoktamārgataḥ /
karṣaṇādikriyāssarvā biṃbamānīya cādarāt

28.124

pratiṣṭhāpya tu tatraiva kuryānmūlālayaṃ tataḥ /
bāhye caiva vimānasya cāṅgopāṅgakṣatau tathā

28.125

makṣikātṛṇavalmīkapādapādyairvibhedane /
vinā bālālayasthānaṃ śaktiṃ gṛhya vimānagām

28.126

tadaṅgadevatānāṃ ca samāropya dhruve punaḥ /
navīkṛtya vimānoktapratiṣṭhāṃ punarācaret

28.127

akṛtvā devatāropaṃ mahābere viśeṣataḥ /
vimānaṃ nādhitiṣṭheta sarvatrāyaṃ vidhissmṛtaḥ

28.128

vimānadhruvayornāśe yugapattatraniṣkṛtiḥ /
kautukādīn pratiṣṭhāpya vihāya prārthanāmanum

28.129

bālālayaṃ prakalpyaiva vidhinā tatra cārcayet /
tasya kāle 'pyatīte tu tadā tatra na doṣakṛt

28.130

yasyāṅgasya bhaveddhānistatra bālālayaṃ bhavet /
kṛtvā tasya tu saṃskāraṃ yathoktaṃ tatpunaścaret

28.131

kautukādivināśe ca doṣayukte dhruve tathā /
vimāne ca tathā duṣṭe kṛtvā bālālayaṃ punaḥ

28.132

yathālābhena mānena biṃbamāhṛtya dāravam /
pratiṣṭhāpyādyataruṇālayoktavidhinā tataḥ

28.133

kautukādīṃśca saṃkalpya pratiṣṭhāpyārcayetkramāt /
alābhe kautukādīnāṃ doṣayukte tu dārave

28.134

biṃbamasyaṃ samāhṛtya pratiṣṭhāpyaiva dāravam /
tadberaṃ vidhivattyaktvā kṛtvā mūlālaye punaḥ

28.135

vidhinā mūlaberaṃ tu pratiṣṭhāpya samarcayet /
bālālayasya saṃsthānaṃ vakṣye mūlālayasya tu

28.136

madhyasūtrāddakṣiṇe ca prathamāvaraṇe tathā /
dvitīyāvaraṇe vātha maṇṭapādau manorame

28.137

yatrāvakāśastatraivaṃ bālāgāraṃ prakalpayet /
dvitīyāvaraṇādūrdhvaṃ na bālāgārakalpanam

28.138

ekādi tu trihastāntaṃ vistāraṃ tu vidhīyate /
adhyardhaṃ caiva pādonamutsedhaṃ dviguṇaṃ tu vā

28.139

utsedhaṃ pañcadhā kṛtvādhiṣṭhānaṃ caikamaṃśakam /
bhittyuccaṃ dvyaṃśamatha ca dvyaṃśaṃ tu śikharaṃ matam

28.140

lupopare tṛṇācchannaṃ mṛṇmayaṃ kārayetsudhīḥ /
bhittiviṣkaṃbhamānaṃ syānmūlālayasamaṃ tathā

28.141

dviguṇaṃ caturguṇaṃ kṛtvā yacchiṣṭaṃ vidhinā kṛtam /
nālīgṛhaṃ bhavedvindyāttameva taruṇālayam

28.142

maṇḍapādiṣu cedbhittyā saha tasya yathārhakam /
nālīgṛhaṃ maṇḍapena pramukhe rahitaṃ tu vā

28.143

sahite tu samaṃ kuryāttripādaṃ cārdhameva vā /
pūrvāparayutaṃ vātha dakṣiṇottaramāyatam

28.144

samaṃ vā taruṇāgāraṃ śilpaśāstroktavaccaret /
pañcaviṃśatibhāgaṃ tu kṛtvā garbhālayaṃ tataḥ

28.145

madhye brāhmaṃ padaṃ caikaṃ parito 'ṣṭau tu daivikam /
mānuṣaṃ tasya paritaḥ padānyanyāni ṣoḍaśa

28.146

kautukaṃ brahmaṇasthsāne sthāpayeduttamaṃ bhavet /
daivike mānuṣe sthāpya madhyamaṃ cādhamaṃ bhavet

28.147

trīṇi tu snapanādīni berāṇi sthāpayetsadā /
antyayoreva nānyatra sthānabhedaḥ praśasyate

28.148

prāṇasthānetu pīṭhaṃ syādramyamekatrimekhalam /
yathālābhāyataṃ tadvadvistāro tsedhasaṃyutam

28.149

ratnanyāsavihīnaṃ vā kṛtvā vibhavavistarāt /
ālayāgre 'tha vā bālāgārāgre pūrvavadbudhaḥ

28.150

yāgaśālāṃ tu kṛtvaiva toraṇādīnvidhāya ca /
subhṛtyaiva ca saṃbhārānṛtvijovarayetkramāt

28.151

śālāmadhye prakalpyaiva śayyāvediṃ manoharam /
caturaśrāṃ pādahīnāmardhahīnāṃ viśeṣataḥ

28.152

tadbhittyātu samāṃ tatturīyāṃśotsedhasammittām /
pañcatrīnathavai kāgniṃ saṃkalpyaiva ca pūrvavat.

28.153

paryagni pañcagavyābhyāṃ saṃśodhya vidhinā tataḥ /
bālāgāraṃ yajñaśālāṃ puṇyāhamapi vācayet

28.154

hutvāgnikuṇḍeṣvāghāraṃ pradhānāgniṃ samindhya ca /
gāyatrīṃ vaiṣṇavīṃ caiva vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

28.155

pauruṣaṃ caikākṣarādi śrībhūsūktaṃ ca vāruṇam /
pañcamantrān jayānabhyātānān rāṣṭrabhṛtastathā

28.156

midāhutī ca vicchinnamṛddhiṃ vaiṣṇavasaṃyutam /
pratyekaṃ pratimantraṃ ca hutvāṃ ca samanantaram

28.157

śvetābjaṃ viṣṇugāyatṣāghṛtāktaṃ bilvapatrakam /
hunedaṣṭottaraśataṃ sarvadoṣavināśanam

28.158

rātripūjāvasāne tu devamabhyarcya yatnataḥ /
havirnivedya tāṃ śaktiṃ kautukādiṣu saṃgatām

28.159

mahābere samāropya kuṃbhamāhṛtya pūrvavat /
tantunā pariveṣṭyaiva "śucī vo havya'mantrataḥ

28.160

prakṣālyotpavanaṃ kṛtvā "dhārāsvi'ti ca mantrataḥ /
adbhirāpūryābhimṛśya "idamāpaśśivā' iti

28.161

vastrayugmena cāveṣṭya navaratnādi vinyaset /
uccāryaviṣṇugāyatrīṃ tatra kāryaṃ samācaret

28.162

tato 'bhyantaramāviśya devāgre dhānyamaṇḍale /
sannyasya kuṃbhamāsitvā devāgre tūttarāmukhaḥ

28.163

samāhito hariṃ dhyāyan prārthayenmantramuccaran /
"anarhametattvadgehaṃ jīrṇaṃ tūrṇaṃ vyapohya ca

28.164

kiñcitkālaṃ ca deveśa tvayātra sthīyatāṃ vibho /
yāvadvayaṃ navaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ kārayāmahe

28.165

prasādaṃ kuru tāvattvamasmin gehe jagatpate' /
ityuktvābdamatha dvautrīn saṃkalpyāvadhimādarāt

28.166

devyādisahitaṃ devamāvāhyāṃbhasi kuṃbhake /
ācāryaśśirasā kuṃbhaṃ dhārayannagratastviyāt

28.167

tadanu sthāpakābiṃbanyādāya snapanāvaṭe /
yajñālaye pratiṣṭhāpya caturdaśabhireva ca

28.168

kalaśaissnāpya vastrādyairalaṅkṛtya samarcyaca /
śayyāvedyāṃ dhānyapīṭhe śayanāni tu pañcavai

28.169

āstīrya cātha vāsāṃsi baddhvā pratisaraṃ tataḥ /
tathaiva śāyayetkuryāduttarācchādanaṃ punaḥ

28.170

pariṣicya pradhānāgniṃ hautraśaṃsanamācaret /
kṛtvā cāvāhanādīni hunedagniṣu pūrvavat

28.171

pradhānāgnau sruveṇājyamādāyaiva tu vaiṣṇavam /
gāyatrīṃ vaiṣṇapaṃ viṣṇusūktaṃ pauruṣameva ca

28.172

ekākṣarādisūktaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca /
trirhutvā sarvadaivatyaparṣadāṃ mantrameva ca

28.173

hutvā vyapohya vidhinā rātriśeṣaṃ samāhitaḥ /
snātvā prabhāte deveśaṃ praṇamya pramavena tu

28.174

vibodhya dakṣiṇāṃ dadyādyajamāno mudānvitaḥ /
tato 'gniṃ sādhayitvā tu gurussviṣṭakṛtaṃ tathā

28.175

pūrṇāhutiṃ ca hutvaiva visṛjyāgniṃ vidhānataḥ /
dhārayan śirasā kuṃbhaṃ śākunaṃ sū"ktamuccaran

28.176

ācāryaḥ purategacchetthsāpakāstadanastaram /
hastābhyāṃ devamādāya sarvavādyasamāyutam

28.177

sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ to yadhārāpurassaram /
ālayaṃ parito gatvā praviśyābhyantaraṃ punaḥ

28.178

vihāya sthirarāśiṃ tu sumuhūrteviśeṣataḥ /
"pratadviṣṇu'riti procya prāṇapīṭhe hariṃsmaran

28.179

pratiṣṭhāpya tu deveśaṃ tasya dakṣiṇavāmayoḥ /
śriyaṃ bhuvaṃ ca mantrābhyāṃ tayossaṃsthāpayetkramāt

28.180

devapādau spṛśan paścādviṣṇusūktaṃ japan guruḥ /
kṛtvākṣarāṇāṃ nyāsādī "nidaṃ viṣṇuṃ'ti bruvan

28.181

kūrcenādāya kuṃbhasthāṃ śakti"māyātu' mantrataḥ /
"viṣṇumāvāhayā'mīti kautukasya tu mūrdhavi

28.182

"śriyaṃca "hariṇīṃ'ceti devyau dakṣiṇavāmayoḥ /
saṃsrāvyāvāhayeddevāṃstataḥ pāriṣadānapi

28.183

kautukāddakṣiṇe vāme snapanādīni kautukāt /
saṃsthāpya tu samāvāhya tāvatkālaṃ samarcayet

28.184

sthāpakaissaha puṇyāhaṃ kṛtvābhyarcyāsanādibhiḥ /
havirnivedya deveśaṃ hutvā homaṃ ca naityikam

28.185

baliṃ nirvāpya kurvīta balibhramaṇameva ca /
snapanaṃ cotsavādīni pūrvavatkārayetkramāt

28.186

bālālayārcane kuryādarcanaṃ tu dhruvārcayoḥ /
āvāhanaṃ visargaṃ ca hitvā sarvaṃ samācaret

28.187

mahānasādinirmāṇaṃ bālālayavidhau punaḥ /
sūlālayoktavatkuryādviparītaṃ na kārayet

28.188

ajñānādarthalobhādvā kālasyātikrame sati /
devaṃ viśeṣato 'bhyarcyaśāntiṃ vaiṣṇavasaṃyutam

28.189

hutvā saṃpūjya pūjyāṃśca yajamāno gurustathā /
saṃprārthya devaṃ kālasya cāvadhiṃ jñāpayetpunaḥ

28.190

bhaktinamra stataḥkutyācchīghraṅkarmedamādarāt /
evaṃ dvādaśavarṣāntaṃ kārayeccha tataḥ param

28.191

na ra meta haristatra tasmā duktaṃ samācaret /
aśaktaścettathā kartuṃ bālāgālāntaraṃ punaḥ

28.192

saṃkalpyasthāpayettatra viparītakṛdanyathā /
dehāddehāntaraprāptau yathā saṃskriyate naraḥ

28.193

tathā sthānāntanaprāptau pratiṣṭhāṃ kārayeddhareḥ /
prathame 'tha dvitīye nā naṣṭe bālālaye 'rcite

28.194

duṣṭe vā yena kenāpi maṇḍapādau manoramam /
deśaṃ tu samalaṅkṛtya saṃśodhya vidhivatpunaḥ

28.195

saṃsthāpya kautukādīṃśca samabhyarcyedvidhānataḥ /
bālālayaṃ navīkṛtya tadeva tvaritaṃ yathā

28.196

vāstuśuddhiṃ ca puṇyāhaṃ kṛtvā saṃsthāpya cārcayet /
ayuktetu tatastasminnidhāyānyatra mandiram

28.197

punaḥ pratiṣṭhāmārgeṇa pratiṣṭhāpya samarcayet

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc