Bhṛgusaṃhitā · Chapter 2

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ
saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre prathamo 'dhyāyaḥ.
atha dvitīyo 'dhyāyaḥ
athadvitīyo 'dhyāyaḥ.
śaṅkusthāpanam
ataḥparaṃpravakṣyāmi śaṅkusthāpanamuttamam /
meṣantathaivavṛṣabhaṅgate sūryedinetathā

kṛtvāsamatalāṃbhūmiṃ gomayenatulevayet /
tadbahibhrāmayetsū tradvayantenai vamānataḥ

prācīsādhanam
pūrvāhṇecāparāhṇeca śaṅkuchāyāntulāñchayet /
tatassūtratrayaṃvāthapāti yecchaṅkumathyame

bhrāmayedadhiker'ṣantu nyūnetāvadvivardhayet /
prācīntatsūtramānena madhyamenai vakalbayet

udaksūtraṃbhavettatra kṛtvātucaturaśrakam /
pañcagavyenasaṃprokṣya puṇyāhamapivācayet

vāstupada devatāpūjanam
ekāśītipadānkṛtvāvāstu devānprapūjayet /
īśānādi samabhyarcya dvātriṃśatbadabhāginaḥ

īśānañcaivaparjanyaṃ jayastañcamahendrakam /
ādityaṃsatyakaṃbhṛśamanta rikṣañcapūrvagān

agniḥpūṣācavitatha grahākṣatayamāstathā /
gantharvobhṛṅgarājarṣī dakṣiṇepadadevatāḥ

paścimenir ṛtiścaiva dauvārikastathaivaca /
sugrīvaḥpuṣpadantaśca varuṇaścāsurastathā

śoṣaṇaścaivarāgaścate cāṣṭaukadhitāssurāḥ /
uttarejavanonāga mukhyaubhallāṭa evaca

somor'galo 'ditiścaiva sūridevastathaivaca /
brahmānavapadaṃbhuṅkai vāstumadhyeviśeṣataḥ

aryamādaṇḍa bhṛccaivapāśabhṛddhanadastathā /
brahmaṇaścacaturdikṣu sthitāṣṣaṭpadabhāginaḥ

apaścaivāpavatsaśca savitāsāvitra evaca /
indraścaivatathendrājo rudrorudrāja evaca

etedvipadabhoktāro vidikṣaṣṭausthitāssurāḥ /
carakīdevatāriśca pūtanāpāparākṣasī

īśānādiṣukoṇeṣu bāhyasthāḥpadavarjitāḥ /
evaṃ vinyasyadevāṃntu vāstu devaṃ prakalpayet

vāstupuruṣalakṣaṇam-pūjā
vāstunaśśira īśānepādau nairṛtikecaret /
hastausaritpataujñeyāvagnau bāhurudāhṛtaḥ

apikaṇṭhaitiproktaṃ hṛdayañcāpavatsake /
nābhirbrahmaṇisaṃkhyātā kukṣassavitṛsaṃjñake

indraindrājake guhyamūrumūlevidhānataḥ /
pārśvantudakṣiṇaṃ proktaṃvāmamevaṃ prakalpayet

śetevāstubhuvaṃ prāpyavāstudevastvadhomukhaḥ /
puṇyāhaṃvācayitvātu prokṣaṇaiḥprokṣaṇañcaret

puṣpairgandhaistathādhūpairdī paiścāpiprapūjayet /
namaskāraiścasaṃyuktaiḥ praṇavādyaissvanāmabhiḥ

śalyaparīkṣā pūjanāntespṛśetkartā yamaṅgantannirīkṣayet /
vāstudehe 'pitatraivaśalyaṃ brūyādyathārthataḥ

astiśalyaṃśirassparśe taddhastadvayamānataḥ /
kaṇṭhasparśegalecaiva hastamātresamādiśet

upasparśāttribhirhāstai śśruṅkhalāśalyamādiśet /
hastamātraikarasparśāt khaṭyāpādaṃsamādiśet

bahusaṃsparśanātkartu raṅgārastutrihastataḥ /
gulbhaisarpādibhirduṣṭaṃ vitastidvayamānataḥ

pādekaṇṭakamityuktaṃ ṣaḍvitastipramāṇataḥ /
kaniṣṭhāṅguṣṭhayosspṛrśāddhastantatrasamācaret

vyayādhikecaturhāste jānusparśāttataḥparam /
śalyaṃviśodhyabhūmintāṃ talaṅkṛtvāsamānataḥ

pañcagavyenasaṃprokṣya vāstudevānprapūjayet /
vāstudevatābaliḥ
droṇandroṇārthakaṃvāpitaṇḍulānpācayettataḥ

dadhiguḍājyasaṃyuktaṃ sarveṣāñcabalindadet /
brahmadīnāṃnamostaṃvā svāhāstaṃvābalirbhavet

kṛtvātu balidānañca puṇyāhamapivācayet