Bhṛgusaṃhitā · Chapter 1
atha prathamo 'dhyāyaḥ
śrīyainamaḥ
śrīrāmacandrāyanamaḥ
śrīmadvikhanasamahāguravenamaḥ
śrīmadbhyobhṛgumarīcyatrikaśyapebhyonamaḥ
prakīrṇādhikāraḥ.
athaprathamo 'dhyāyaḥ.
śrautasmārtādikaṅkarma nikhilaṃyenasūtritam /
tasmaisamastavedārthavide vikhanasenamaḥ // BhS_1.Mang1 //
śrutismṛtinadīpūrṇaṃ śāstrakallolasaṃkulam /
viṣṇubhaktyudakaṃśuddhaṃ vandevaikhānasārṇavam // BhS_1.Mang2 //
ṛṣipraśyottaram.
ṛṣaya ūcuḥ-
brahmaputramuniśreṣṭha namastedehināṃvara /
tvamevasarvavettāsitvamevavadatāṃvaraḥ
tatojñātuṃhiviṣṇorvai bhūparīkṣādiṣukramam /
icchāmastvatprasādena dīnāśśiṣyajanāḥprabho
vistārajñohisarveṣāṃ vistarādvaktumarhasi /
kenamārgeṇakairmantraiḥkaṃ devaṃpūjayannaraḥ
kānlokānsamavāpnoti tattvametadvadasvanaḥ /
bhṛguruvāca-
praṇamyadevadeveśaṃ cakrapāṇiṃkhaḍgadhvajam
vistāreṇapravakṣyāmi śruṇudhvaṃsusamāhitāḥ /
muhūrtavicāraḥ
sarvāraṃbhepraśastaṃsyād ādityecottarasthate
apraśastamitikhyāta mayanedakṣiṇetathā /
puṣyamāsādiṣaṇmāsā devānāntudivāsmṛtāḥ
yasminmāsekṛtaṃsarvaṃ vivṛddhyarthamitismṛtam /
rātrirāṣāḍamāsādi rayuktassarvakarmasu
prathamācadvitīyāca tṛtīyāpañcamītathā /
ṣaṣṭhīcasaptamīcāpi daśamyekādaśītathā
trayodaśīcatithayaḥ paurṇamāsīśubhāssmatāḥ /
prājāpatyāśvayukcaumya tiṣyapauṣṇatriruttarāḥ
maitrādityamaghāsvātī hastāścaśravaṇaṃśubhāḥ /
rāśayaścaravarjyās syurubhītacchobhanaṃsthiram
gurubhārgavasaumyendu vārāśśreṣṭhatamāsmṛtā /
eṣāmaṃśaścadrekkāṇahorādarśanamiṣyate
eṣāmevodayaṃśastaṃ tatrasomodayaṃvinā /
krūrecatuṣyanakṣatre vyādhipīḍāṃkarotihi
sūryasauriścasaumyaścatriṣaḍāyasthitāśśubhāḥ /
tadhaivalagnagāḥkuryur vyādhiśokabhayānitu.
aṣṭamasthāgrahāssarve kartuḥkurvantidusthitim /
ekādaśagatāssarve kṣemārogyakarāsmṛtāḥ
bhayakṛdbhārgavaḥproktodvisaptadaśamasthitaḥ /
dvisaptapañcanavama sthitojīvassuśobhanaḥ
rāṣṭrasyayajamānasya mahatsaukhyaṅkarotihi /
sūryavāreśubhoviṣṇu hastapauṣṇatriruttarāḥ
mandavāreśubhauproktā brāhmasvātyaucatattathā /
varjayedbudhavāreṇa hastamāśvayujantathā
guruvāreṇa varjyautu tathāsaumyottarā ubhau /
śravaṇañcaivapuṣyañca śukravāreṇavarjayet
uttarāṣāḍhānakṣatraṃ somavāretu śobhanam /
dvitīyābudhayuktāca ṣaṣṭhījīvasamāyutā
soma ekāvaśīyuktaḥ karotiprāṇasaṃśayam /
pauṣṇastusaptamīyukto dahatyagnirivaprajāḥ
kāṇastūṇāndhanakṣatra guruviṣīrvivarjayet /
bhūmikaṃpediśāndāhe durdinecaṇḍamārute
aśanidhvaniyogeca ninditandivasaṃsmṛtaṃ /
ayaneviṣuvecaiva saṃtyājaṅgrahaṇītathā
ṣaḍaśītimughevāpi kṛtaṃvāstuvinaśyati /
evaṃparīkṣyakartavya miccheccecchreya ātmanaḥ // BhS_1.22:1 //
karṇādipratiṣṭhāntaṃ karmakuryādvicakṣaṇaḥ /
athabhūmiṃparīkṣyaiva pūrvaṅkarṣaṇamārabhet
bhūparīkṣā
śvetātubrāhmaṇībhūmī daktātu kṣatriyātathā /
pītātuvaiśyākṛṣṇātu śūdrābhūmirudāhṛtā
mokṣadābrāhmaṇīproktā kṣatriyāvijayapradā /
vaiśyātudhanadābhūmi śśūdrāputrasamṛddhidā
pratilomādibhirjuṣṭāṃ valmīkāḍhyañcavarjayet /
hastamātraṅkhanitvātu pūrayet tattupāṃsunā
adhikepuṣkalābhūmir nyūnevarjyāsamesamā /
guptantrirātreṃ'kurati grāhyabhūmistunānyathā
padmaṅkuṃbhasthatoyena pūritetatkṛtāvale /
mukhyaṃpradakṣiṇāvarta mudakaṃśāstabudbudaḥ
savyāvartantathāneṣṭa mudakaṃbahubudbudaḥ /
uttānapadmakaṅgrāhyaṃ natvadhomukhapadmakam
evaṃparīkṣyagṛhṇīyātpuṇyāhamapivācayet /
evaṃparīkṣyabahudhā kuryātkarṣaṇamuttamam
karṣaṇam
śvetau vākapilau vātha nāṅgaṅaīnauvṛṣautathā /
athavānānyavarṇau vā arogaubalaśālinau
kṣīravṛkṣayugaṃbaddhvā śamīvṛkṣayutantathā /
asanaṅkhadiraṃvātha halaṅkṛtvāsanehakaṃ
yantrayitvāyugenātha govālakṛtarajjunā /
tasyapaścimadeśetu prapāṅkṛtvāvidhānataḥ
dhānyapīṭhānikṛtvaiva trivedisahitaṅkramāt /
purvandeveśamabhyarcya cakraṃpaścātsamarcayet
viṣvakcenañcagaruḍaṃ samabhyarcyanivedayet /
vāstuyajñañcahutvātu puṇyāhamapivācayet
toyadhārāṃpuraskṛtya prādakṣiṇyavaśenatu /
acāryo 'hatavastreṇa cottarīyāṅgulīyakai
alaṅkṛtyavidhānena śvetamālyānulepanaiḥ /
samādāyavṛṣantatra "tvaṃvṛṣabha'' itibruvan.
vṛṣabhandakṣiṇeyojya"saurabheya'' itibruvan /
tatassaṃyojayetpaścād balīvardaibalānvitā
"yugaṃyugaśruṅgam'' itiyojayeccahalaṃpunaḥ /
"ṛṣiṅgṛhṇā'' mitimantreṇa ṛṣiṃsamyak pragṛhyaca
"viṣṇurmāṃrakṣa''tvitica svātmarakṣāṃsamācaret /
"ye 'smindeśejīvanta'' ityāśritāṃścavisarjayet
"halakṛṣṭe''timantreṇa dārayettāmilāṃśubhām /
karṣayedvaiṣṇavairmantraiḥ prāgudakpṛvaṇāṃmahīm
tataḥkarṣakamāhūya sarvatraivatukarṣayet /
ayāryaṃpūjayitvātu tathaivasahalauvṛṣau
prathamaṅkarṣaṇaṃ kṛtvā dvitīyaṃ karṣaṇañcaret /
bījaṃsarvaṃsamādāya prokṣaṇaiḥprākṣaṇañcaret
"imebījāḥpraro''heti saptagrāmyāṇyataḥparam /
vāpayitvātubījāni "devitvayi'' samuccaran
"duhatāṃuhadiva'' mityuktvāto yantatrasamarpayet /
rakṣāṃsamyagvidhāyātra cācāryamabhipūjayet
"sasyā'' imetimantreṇa sasyaṃpakvaṃpraṇamyaca /
viṣvakcenādibhirmantraiśśāntañcāpisamarcayet
"śuddhā'' imetimantreṇa gobhyassamyaṅnivedayet
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0