Bhṛgusaṃhitā · Chapter 3

itiśrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre dvitīyo 'dhyāyaḥ
atha tṛtīyo 'dhyāyaḥ
atha tṛtīyo 'dhyāyaḥ
vimānabhedāḥ
athavinyāsarūpāṇi pravakṣanteyathākramam /
śrīvatsaṃprathamaṃproktaṃ nandyāvartandvitīyakam

tṛtīyaṃsvastikaṃvindyāccaturthaṃbhadrakaṃsmṛtam /
daṇḍakaṃpañcamantvāhur vedikaṃṣaṣṭhamucyate

kuṃbhakaṃsaptamaṃvindyā daṣṭamaṃpadmakantathā /
navamaṃsyādrathapadaṃ daśamantuprakīrṇakam

eteṣāmākṛtiṃvakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ /
nyatradaṇḍakātsarvaṃ bahirvīdhīsamanvitam

tasyacāstagantaiścihnaiśśrīvatsādyaṃvidhīyate /
ekaprācīnavīdhīka mudīcīnānyavīthikam

śrīvatsamitivijñeyaṃ sarvavidyāsamaṃmatam /
madhyekoṇaṃ caturdvāraṃ prāgīśādipradakṣiṇam

tannigantojavīthīkaṃ nandyāvartamitismṛtam /
svastikantvojavīthyantaṃ bhadraṃmadhyapratolikam

ekaprācīnakandaṇḍaṃ caturaśrantuvedikam /
vṛttaṅkuṃbhakamuddiṣṭaṃ padmakaṃsyāddvivedikam

brahmakośāṣṭakadvāravīthīrathapadākṛtiḥ /
prāgudakpravaṇañcaiva prakīrṇakamudāhṛtam

dvidvāraṃvācatudvānraṃ manastoyuktitobhavet /
ayuktadvāradevasya bhajanaṃnābhidhīyate

daṇḍakastenamānena yonigrahaṇamucyate /
śarīramaṅgaṃpratyaṅgaṃ jñātvāyoniṃprakalpayet

grāmaṃśarīramaṅgaṃssyād devadvijaparigraham /
pratyaṅgamaṅgaṃsaṃvṛttaṃ vimānabhavanādikam

daṇḍenapūrvayorvādaṃ hastenānyatradhīyate /
daṇḍevistāramāyāma mekaikaṅguṇayettribhiḥ

ekaikaṃṣaṣṭibhihintvā śiṣṭaṃyoniṃsamādiśet /
hastenadvayasaṃsarge triguṇaṃvasubhihanret

śeṣaṃyoniṃvijāniyāddhvajadhūmādikaṅkramāt /
sarvatrakalpayedyoniṃ tayorvargaphalenavā

yonermahādiśāśreṣṭhā divisaptatrigahintā /
pravīṇañcaturaśraṃsyāc ceṣāṇāmāyataṃviduḥ

aṣṭaṣaṭcaturaṃśāssyu ritareṣāṃyathākramam /
evamāyāmayogastu pratyaṅgasyaivakalpayet

aṅgedviguṇamāyāmaṃ pādanyūnamadhādhikam /
ardhaṃnavāhayennyūna madhikantuvidhīyate

ātmāvāstuśarīrasya vistārādadhikaṃviduḥ /
pādāyāmaśikhāvāpi dviguṇaṃvāviśeṣataḥ

samaṃvāsarvataḥkuryāc carīrandaṇḍakādṛte /
vardhayedadhikāyāmaṃ daṇḍaṣoḍaśakenavā

daṇḍe aṣṭaguṇaṅkuryā dāyāmaṃyuktito 'thavā /
aṅgamāgamavistāro daṇḍabhedo 'piyojyate

anyatradaṇḍanechindyāccareṣutuviśeṣataḥ /
pātaṃvistārasūtreṣu vidussūtradvaye 'pivā

kaṇṭhasūtradvayevāpi pratyaṅgenaiva kārayet /
vidhibhedantukartavyaṃ brahmabhāgeviśeṣataḥ

evaṅkrameṇa śāstrajñaśśarīraṃ saṃprakalpayet

viṣṇusthāpanam
sahasrabhūsurādūrdhve brahmāṃśevāyudeśake /
pañcamūrtividhānena sthāpayitvā janārdhanam

vaikhānasai mahābhāgair vaidikārcanatatparaiḥ /
vedāntavedibhirviprairañcayet puruṣottamam

śaṅkarādi sthāpanam īśāna īśvarañcaiva someśānāvathāpivā /
paścimekeśavasthāna maiśānyāṃśaṅkarālayam

anukalpaṃvikalpañca kalpañcaivatridhābhavet /
bhūparīkṣādiyatkarma anukalpamitismṛtam

devādīnāṃmunīnāñca kalpayettuvikalpakam /
gabhenmṛdālayeyatra pratiṣṭhāyāntukalpakam

evandeśaṃviniścitya mūlasthānañcanirdiśet /
nirmite 'travimānasyaco tsedhārthaṃsamantuvā

jalāstaṃvāśilāntaṃ vākhānayeducitaṃsudhīḥ /
vistārāyāmasīmāntādbāhyekhātvādṛḍhāyaca

ekahastandvihastaṃvā trihastaṃvādhikaṅkramāt /
vālukairviśvataḥpūrya dṛḍhīkaraṇamādiśet

bālālayantuśaktānāmaśaktānāṃvinābhavet /
dhruvārcāyāḥpratiṣṭhāce dbālāgāraṃnakalpayet