Bhṛgusaṃhitā · Chapter 17
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ
saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ
atha saptadaśo 'dhyāyaḥ.
atha saptadaśo 'dhyāyaḥ.adimūrtikalpaḥ
atha vakṣye viśeṣeṇa keśavādivinirṇayam /
keśavaṃ tu prakurvīta saumyarūpaṃ caturbhujam
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ svarṇābhave va ca /
sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ muktāhāravibhūṣitam
sthitamevaṃ prakurvīta devībhyāṃ sahitaṃ prabhum /
nārāyaṇaṃ prakurvīta ghanaśyāmaṃ caturbhujam
śaṅkhapadmadhakaṃ devaṃ bibhrantaṃ ca gadāmasim /
bhūṣitaṃ maṇibhūṣābhiḥ vītavāsasamacyutam
prakuryācca viśeṣeṇa lakṣmīnārāyaṇaṃ śubham /
uttamaṃ daśatālena mānonmānapramāṇataḥ
siṃhāsane samāsīnaṃ dakṣiṇāṃghriṃ prasārya ca /
āsane nihitaṃ vāmaṃ lakṣaṇaṃ pūrvavattathā
lakṣmīṃ sannyasya vāmorau mukhe harṣasamanvitām /
prasāritakarāṃ devīṃ pañcatālapramāṇataḥ
prāñjalīkṛtahastāṃ tāṃ sarvābharaṇabhūṣitām /
vāmena tāṃ pariṣvajya dakṣiṇenābhayapradam
anyābhyāṃ ca karābhyāṃ ca śaṅkhacakradharaṃ param /
tārkṣyaṃskandhāsanasthaṃ vā anyatsarvaṃ ca pūrvavat
tārkṣyaṃ navārdhatālena ardheṣadbhṛkuṭiṃ? mukham /
dakṣiṇorau sthitāṃ lakṣmīṃ kecidicchantisūrayaḥ
nāgabhoge samāsīnamevaṃ kuryāttu vā harim /
saptabhiḥ pañcabhirvāpi phaṇairvistāritairyutam
śeṣaṃ samyakprakurvīta samuttuṅgaśarīriṇam /
mādhavaṃ cotpalanibhaṃ cakracāvagadāsibhiḥ
caturbhujadharaṃ kuryāccitramālyāṃbaraṃ harim /
govindaṃ pāṇḍurābhaṃ ca caturbhujadharaṃ harim
gadāśaṅkhāripadmāni bibhrantaṃ kārayedbudhaḥ /
viṣṇuṃ nīlotpalābhantu śaṅkhāryabjagadābhṛtam
sarvābharaṇa saṃyuktaṃ pītavāsasamacyutam /
raktotpalābhaṃ kurvīta devaṃ tu madhusūdanam
śaṅkhāryabjagadāpāṇiṃ caturbhujamanāmayam /
trivikramaṃ nīlavarṇaṃ śaṅkhāryabjagadābhṛtam
caturbhujadharaṃ devaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
vāmanaṃ meghavarṇaṃ tu caturbāhuṃ mahābalam
gadāśaṅkhāripadmāni bibhrantaṃ chalarūpiṇam /
atha vā kārayetkuṃbhaṃ dadhyannaṃ ca karadvaye
dadhivāmanamāhustaṃ śvetābhaṃ dvibhujaṃ harim /
atha vā vaṭurūpaṃ tu dhṛtvā daṇḍakamaṇḍalū
svarṇacchami bālarūpaṃ dvibhujaṃ kārayeddharim /
sitāsitābhaṃ kurvīta śrīdharaṃ tu caturbhujam
kaumodakīśaṅkhacakrapadmadhāriṇamīśvaram /
hṛṣīkeśaṃ prakurvīta śyāmābhaṃ ca caturbhujam
gadāśaṅkhāripadmāni bibhrantaṃ harimavyayam /
sitamecakavarṇantu padmanābhaṃ prakalpayet
kaumodakīcakrapadmaśaṅkhapāṇiṃ ramādhavam /
dāmodaraṃ prakurvīta sitagaurābhamīśvaram
padmaśaṅkhagadācakradharaṃ devaṃ caturbhujam /
saṃkarṣaṇaṃ tu kurvīta śvetavarṇaṃ caturbhujam
śaṅkhāryabjagadāpāṇiṃ sarvādhāraṃ sanātanam /
vāsudevaṃ prakurvīta taruṇādityasannibham
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ sarvadharaṃ vibhum /
candrābhaṃ navakundābhamatha vā kālayeddharim
pradyumnaṃ tu suvarṇābhaṃ kuryāddevaṃ caturbhujam /
cakraśaṅkhagadāpadmadharaṃ devaṃ mahābalam
aniruddhaṃ hiraṇyābhaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam /
śaṅkhacakradhanuḥkhaḍgadharaṃ deveśvareśvaram
sitāsitābhaṃ kurvīta deveśaṃ puruṣottamam /
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ devaṃ caturbhujam
athokṣajaṃ prakurvīta śaṅkhābhaṃ ca caturbhujam /
cakraśaṅkhagadāpadmadharaṃ bhūṣaṇabhūṣitam
nārasiṃhaṃ tu meghābhaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam /
śaṅkhapadmagadācakradharaṃ bhaktābhayapradam
sitamecakavarṇaṃ tu kurvīta vibhumacyutam /
gadābjacakraśaṅkhāṅkaṃ caturbhujavirājitam
janārdanamudārāṅgaṃ nīlavarṇaṃ samācaret /
cakraśaṅkhagadāpadmadharaṃ devaṃ sanātanam
atha vā kaṭivinyastavāmahastaṃ prakalpayet /
upendraṃ ghanakṛṣṇābhaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ devaṃ jagatprabhum /
hariṃ pāṇḍurakṛṣṇābhaṃ sarvālaṅkāraśobhitam
śaṅkhapadmagadācakradharaṃ kuryānmanoharam /
kṛṣṇaṃ tu nīradaśyāmaṃ puṇḍarīkanibhekṣaṇam
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
sarveṣāṃ tu vimānāni viṣṇoruktavadācaret
sabhyakuṇḍe pradhānāgnau hautraṃ tatra praśaṃsya ca /
"keśavaṃ kleśasaṃhāraṃ viṣṇuṃ caiva parātparam'
"nārāyaṇaṃ naraṃ viṣṇuṃ narakāntaka' mityapi /
"mādhavaṃ puṇḍarīkākṣaṃ viṣṇuṃ sarvātmakaṃ' tviti,
"govindaṃ paramānandaṃ viṣṇuṃ caiva sanātanam' /
.viṣṇuṃ vyāpinamīśānaṃ sarvalokādhipaṃ tathā
"madhusūdanamudyogaṃ mahāntaṃ viṣṇu'mityapi /
"trivikramaṃ trilokeśaṃ lokādhāraṃ sanātanam'
"vāmanaṃ varadaṃ caiva kāśyapiṃ cāditipriyam' /
"śrīdharaṃ puruṣaṃ ceti viṣṇuṃ śrīvatsavakṣasam'
"hṛṣīkeśaṃ jagannāthaṃ viṣṇuṃ viśvamayaṃ' tathā /
"padmanābhaṃ sureśaṃ ca viṣṇuṃ caiva jagatpatim.'
"dāmodaraṃ sadādhāraṃ viṣṇuṃ praṇavarūpiṇam' /
"saṃkarṣaṇaṃ yaduvaraṃ viṣṇuṃ haladhara'ntathā
"vāsudevaṃ puṇyamūrtiṃ bhadreśaṃ puṇyarūpiṇam' /
"pradyumnaṃ jagadīśānaṃ viṣṇu puṇyātmakaṃ' tathā
"aniruddhaṃ mahāntaṃ ca vairāgyaṃ sarvatejasam' /
"puruṣottamamānandaṃ viṣṇuṃ pañcātmakaṃ' tathā
"adhokṣajamanādiṃ ca viṣṇuṃ vyāpaka' mityapi /
"nārasiṃhaṃ taponāthaṃ mahāviṣṇuṃ mahābalam'
"acyutaṃ cāparimitamaiśvaryaṃ śrīpatiṃ' tathā /
.janārdanamanādyantaṃ viṣṇuṃ tejomayaṃ' tathā
"upendramindrāvarajaṃ viṣṇuṃ vaikuṇṭha'mityapi /
"hariṃ pāpaharaṃ ceti viṣṇuṃ maṅgalavigraham
"kṛṣṇaṃ nārāyaṇaṃ puṇyaṃ tridaśādhipa'mityapi /
āvāhya tu krameṇaiva nirupyājyāhutīryajet
"viṣṇornukā'dabhiṣṣaḍbhi"ratodevā'dabhistathā /
keśavādidvādaśānāṃ mantrairdvādaśabhirhunet
nārasiṃhasya kṛṣṇasya mantraḥ pūrvamudīritaḥ /
itareṣāṃ daśānāṃ tu daśamantrāḥ prakīrtitāḥ
"viṣṇussarveṣā'mityādi "yaṃ yajñai'rantamīritāḥ /
taṃ taṃ devaṃ samuddiśya tattanmantreṇa cātvaraḥ
śatamaṣṭādhikaṃ hutvā śeṣaṃ pūrvavadācaret /
evaṃ sarvatra kurvīta devībhyāṃ sahitaṃ vibhum
tadrūpaṃ kautukaṃ kuryātsarvalakṣaṇalakṣitam /
karṣaṇādikriyāssarvā viṣṇorina samācaret
lakṣmīkalpaḥ
atha vakṣye viśeṣeṇa lakṣmīsthāpanamuttamam /
aṣṭadhā procyate lakṣmīḥ prathamā tvanapāyinī
viṣṇorvakṣasthsalekāryā sarvālaṅkārasaṃyutā /
dakṣastanasyordhvabhāge vahnyaśredivyamaṇḍale
padmamadhye samāsīnāṃ padmadvayakarāñcitām /
varadābhayahastāṃ ca mandasmita mukhāṃbujām
evaṃ rūpāṃ prakurvīta yogalakṣmīstusā matā /
yogalakṣmīṃ pratiṣṭhāpya śrīkāmassamyagarcayet
deveśena samaṃ kuryādasyāsthcāpanamuttamam /
kālāntare prakuryāccheddhemarūpyādinā punaḥ
kṛtvā śrīvatsarūpaṃ tu dhārayedviṣṇumavyayam /
tattadbiṃbānurūpaṃ ca kuryācchrīvatsalakṣaṇam
bhogalakṣmyassamākhyātā śśrībhūnīlāḥ kramādimāḥ /
dhruvādiṣu tu bereṣu śrībhūmyau devapāśanvge
vaikuṇṭhamārgasaṃcārā nīlā nityasamāśritā /
śrībhūmyosthsāpanaṃ pūrvaṃ deveśena sahoditam
devībhyāṃ rahite deve kuryātkālāntare punaḥ /
pṛdhakpratiṣṭhāṃ śrībhūmyoḥ kuryādāṅgirasoktivat
vīralakṣmīriti proktā pṛthagālayasaṃgatā /
alayāddakṣiṇe pārśvekuryāttu pṛthagālayam
daśatālena mānena kuryāddevīna salakṣaṇām /
padmadvayakarāṃ caiva vandā bhayadhāriṇīm
kirīṭamukucopetāṃ sarvālaṅkāraśobhitam /
padmāsane samāsīnāṃ hemābhāṃ sarvamaṅgalām
godāmanyāṃ prakurvīta lakṣmīṃ tu vijayābhidhām /
navatāleṃ mānena kuryādanyālayāśritām
dakṣiṇena tu hastena kalhāraṃ dadhatīṃ tathā /
prasāritetarakarāṃ baddhadhammillaśobhinīm
sarvālaṅkārasaṃyuktāṃ tiṣṭhantīmeva kārayet /
godā bhūmyaṃśajā proktā tanmantreṇācaretkriyāḥ
pākalakṣmīssamākhyātā pacanālayasaṃgatā /
aṣṭatālena mānena kuryāttāṃ pacanālaye
padmadvayāñcitakarāṃ varadābhayadhāriṇīm /
āsīnāṃ vātha tiṣṭhantīṃ kuryādbhūṣaṇabhūṣitām
dvitīya maṇḍapadvāre dvāralakṣmīṃ samācaret /
pataṅgapaṭṭikāmadhye sarvālaṅkāraśobhitām
padmadvayāñcitakarāṃ varadābhayadhāriṇīm /
padmāsane samāsīnāṃ kirīṭādivibhūṣitām
gajai tu pāśanvyoḥkuryāddhemakuṃbhakarau punaḥ /
siṃcantau tau mahālakṣmīṃ kuryātkuṃbhajalaistathā
śrībhūmyorvīravijayalakṣmyoreva vidhīyate /
dhravaberānurūpeṇa berāntarasamarcanam
tadrūpaṃ kautukaṃ kuryādutsavādi yathecchayā /
anyāsāṃnaiva kurvīta dhruvārcāmeva kārayet
paiṇḍarīke pradhānāgnau hautraṃ tatra praśaṃsya ca /
śrībhūmyormūrtimantraiśca krameṇāvāhanādikam
"godāṃ kṛṣṇapriyāṃ lakṣmīṃ rukmiṇī'miti cāhvayet /
āvāhanakrameṇaiva tanmantrairjuhuyātkrarūt
pratiṣṭhoktakrameṇaiva sarvaṃ pūrvavadācaret /
navaṣaṭpañcamūrtīnāṃ vimānasyālayasya ca
dvimūrtisthāpanaṃ tadvatrimūrtasthāpanaṃ tathā /
anyeṣāṃ parivārāṇāṃ sthāpanaṃ vidhivaccaret
yadyatsamarpyate vastu deveśasya tu mandire /
tattatsarvaṃ vidhānena pratiṣṭhāpya samarpayet
asaṃskṛtaṃ tu na grāhyaṃ na taddevapriyaṃ bhavet /
bhūṣaṇāni ca vā sāṃsi pātrāṇyanyatparicchadam
berālaṅkārayogyāni dhāmālaṅkaraṇāni ca /
yathāhaṃn saṃskṛtānyeva gṛhṇīyātsaphalaṃ bhavet
tattaddravyādhidaivatyaṃ devatāmūrtimantrakam /
juhuyātsarvamanyacca pratiṣṭhoktavadācaret
dravyādhidevatākalbassamyagukto mayākhile
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0