Bhela Samhita · Chapter 8.5

saṃsṛṣṭabhakte śaṃsanti vastikarma cikitsakāḥ /
virikteṣv apare vaidyā nirūḍhe tvapare janāḥ //

trīṇyetānyavarāṇyāhuḥ na śaṃsanti viśāradāḥ /
mataṃ teṣāmahaṃ samyag vyāhaniṣyāmi hetubhiḥ //

satatantu viriktasya śītībhavati pāvakaḥ /
hṛdāśrayāṇi srotāṃsi gudakoṣṭhāśrayāṇi ca //

pravṛddho mārutastasya pakvādhānaṃ pradhavati /
śītīkaroti kāyāgniṃ balaṃ cāsyāpakarṣati //

srotassu śuddhāśuddheṣu yadi vastiḥ pradīyate /
sa gambhīro gataḥ kāye sarvaśo na nivartate //

chardiṃ pipāsāṃ hṛdrogaṃ pāṇḍutvaṃ śvayathuṃ tathā /
janayed iha tasmād dhi viriktaṃ nānuvāsayet //

saṃsṛṣṭabhaktasya punaḥ jātadoṣasya dehinaḥ /
srotassu malalipteṣu bhavetsneho nirarthakaḥ //

tīkṣṇetaranirūheṇa nirūḍhasya śarīriṇaḥ /
samutkliṣṭeṣu doṣeṣu snehavastirna śasyate //

kecic cāpi śarīrasya rātriparyuṣitasya ca /
praśāntā doṣasaṃjñānaḥ praśaṃsantyanuvāsanam //

vastikarmavidhānaṃ tu śṛṇu me nirupadravam /
snehitasya yathānyāyaṃ viriktasya ca kalpaśaḥ //

saṃsṛṣṭabhaktasya tathā punaś ca snehitasya ca /
pañcarātrātparaṃ tasya kārayed anuvāsanam //

noparyasnigdhakoṣṭhasya kartavyamanuvāsanam /
vāto hyūrīkṛtas tasya hṛdaye paritiṣṭhati //

ucitādbhaktamānādapyardhamātraṃ tu bhojayet /
tanunā mudgayūṣeṇa jāṅgalena rasena vā //

bhuktvā kṛtasamāśvāsaḥ śakṛnmūtre visṛjya ca /
savyena pārśvena naraḥ saṃviśecchayane same //

saṃkocayed dakṣiṇaṃ ca sakthi vāmaṃ prasārayet /
vāmopadhānaṃ kurvīta śirasyupahitaṃ naraḥ //

athāsya praṇayed vastiṃ pṛṣṭhavaṃśānugaṃ sukham /
yathākarmabalaṃ caiva na drutaṃ na vilambitam //

nirvyalīko mṛdurvastirvyapanītānilastathā /
gāḍhānilānubandho ' syāpraśasto vastikarmaṇi //

netraṃ vastimukhe dhṛtvā samyagekena pāṇinā /
prapīḍayeccāpareṇa hastau cāpi na kampayet //

pūrvaṃ ca gudamabhyajya yantraṃ hastau ca mānavaḥ /
pravartayed athottānaṃ pādau vāsya prasārayet //

muhūrtānna nigṛhṇīyāddatte vastau yathāsukham /
tataḥ paramato vegānāgatānna vidhārayet //

avibandhassavātaśca sapurīṣassa sidhyati /
dattamātre punaryasya tailavastirnivartate //

na sa karyakaraḥ proktastasyānyaṃ praṇidhāpayet /
tṛṣitassa tathā rātriṃ kālyamuṣṇodakaṃ pibet //

ekāntare ca dātavyo bastirna satataṃ nṛṇām /
abhyaṅgonmardanaṃ caiva koṣṇatoyāvasecanam //

uṣṇodakānupānaṃ ca vastikarmaṇi śasyate /
caturṣu triṣu vā vaidyo yāvadvā snigdhatā punaḥ //

snehavastiṣu datteṣu kuryād āsthāpanaṃ tataḥ /
ārdrīkṛteṣu srotassu snehena vihitena ca //

śuddhaye srotasāṃ dadyānnirūhānyuktitaḥ sukham /
aśuddhe maline koṣṭhe snehavastiḥ prayojitaḥ //

pradarśayati vaiśiṣyaṃ śukle parvavyayīkṛtam / virecanopacāraśca kartavyo vastikarmaṇi //

yavāgūpratipānaṃ ca bastikarmaṇi varjayet /
caturviṃśatisaṅkhyātāḥ nirūhāssānuvāsanāḥ //

etatkarmeti nirdiṣṭamūrdhvavāte pradāpayet /
mṛdumadhyamatīkṣṇeṣu rogeṣu kuśalo bhiṣak //

mṛdumadhyamatīkṣṇaṃ ca vastikarma ca kārayet /
grāmyānūpaudakaṃ māṃsaṃ piṣṭānnaṃ palalaṃ dadhi //

amlaśākavikārāṃś ca bhakṣyāṇi vividhāni ca /
śītodakasya pānaṃ ca tathā śītāvagāhanam //

gurūṇi cānnapānāni vastikarmaṇi varjayet /
śāliṣaṣṭikamudgāṃś ca bhojanārthaṃ pradāpayet //

vyañjanārthaṃ pradeyāḥ syuḥ śaśatittirilāvukāḥ /
jñānavānsumitāhāro vaidyaśuśrūṣureva ca /
yaś ca vastimupāsīta sa jīveccharadāṃ śatam // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele siddhisthāne pañcamo ' dhyāyaḥ // // ṣaṣṭo ' dhyāyaḥ // athāta upakalpasiddhiṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /