Bhela Samhita · Chapter 8.2

avapīḍānuvāsāś ca dhūmāḥ pradhamanāni ca /
caturvidhaṃ nasyam āhuḥ pṛthaktvena tu me śṛṇu // 8/

galagraho rohiṇikā śaṅkhako ' rdhāvabhedakaḥ /
pratiśyāyaś ca kāsaś ca śvāso hikkā biḍālikā //

mukharogo hy apasmāro dantatālukavidradhī /
dantapuppuṭakaś caiva pūtināsāmukhaṃ tathā //

abhiṣyandāś ca catvārastandrā ye netrasaṃbhavāḥ /
sārbudāś cāpy adhīmanthāḥ nāsārśaś ca bhagandarāḥ //

upajihvā galagranthiḥ kaṇṭhaśālūka eva ca /
galaśuṇṭhikālasake kāryaṃ śīrṣavirecanam //

maricāni vilaṅgāni pippalyo ' tha phaṇirjakaḥ /
kṣavako yavanaś caiva śigrubījaṃ mayūrakaḥ //

hiṅgu sauvarcalaṃ bhārṅgī naktamālaphalāni ca /
jyotiṣmatī śṛṅgiberaṃ śairīṣaṃ bījam eva ca //

etacchīrṣavirekārthamuktavyādhiṣu yojayet /
avapīḍe ' tha dhūme vā dvandvaśaḥ sarvaśo ' pi vā //

etair eva uṣadhagaṇais tailaṃ dhīro vipācayet /
avimūtreṇa saṃyuktaṃ śreṣṭhaṃ śīrṣavirecanam //

dhūmaṃ ca sarvagandhānāṃ natakuṣṭhavivarjitam /
dhūmavartiṃ pibettāvacchreṣṭhaṃ śīrṣavirecanam //

śirasas tu virekeṇa karṇajihvākṣināsikāḥ /
viśudhyante yathādoṣaṃ mukhanāsāvaheṣu ca //

vivṛtiḥ kheṣu viśadā na ca śleṣmā prasicyate /
samyak śirasi saṃśuddhe vedanā copaśāmyati //

vyādhau ca bhaṅgacūrṇatvaṃ srotasāṃ suviśuddhatā /
tathaivātiviśuddheṣu srotassvāyasyate śiraḥ //

dantacāle hanustambhe manyāstambhe śirograhe /
vādhirye karṇaśūle ca karṇamūlāc ca bhedane //

apatantre keśasāde ' prabodhe dṛṣṭivibhrame /
hikkānetramukhāsrāve svarabhede ' tha vāggrahe //

gaṇḍoṣṭhamukhacāleṣu kāceṣu timireṣu ca /
daurgandhye mukhanāsābhyāṃ pālity e vāpy akālaje //

ūrdhvajatrugatā ye ca rogāssamparikīrtitāḥ /
nasyakarma hitaṃ teṣāṃ tailaṃ vā sarpireva vā //

jīvakarṣabhakau drākṣā pippalyo madhukaṃ balā /
prapauṇḍarīkaṃ medā ca śarkarā nīlamutpalam //

nidigdhikā cāṃśumatī nīlikā saindhavaṃ vacā /
rāsnā śvadaṃṣṭrā mañjiṣṭhā bṛhatī sapunarnavā //

ebhiḥ palasamaiḥ siddhaṃ tailaṃ vā yadi vā ghṛtam /
caturguṇena payasā nasyaṃ tatparamucyate //

nasyataḥ snehapānena kṛṣṇaromā dṛḍhendriyaḥ /
avalīpalitavyaṅgaḥ cakṣuṣmāñjāyate naraḥ //

karṇākṣināsāvaktrāṇāṃ snehenāvṛtya tarpaṇam /
indriyāṇāṃ vimuktatvaṃ prasādaḥ svaravarṇayoḥ //

srotasāṃ vimalatvaṃ ca jñeyaṃ saṃsnigdhalakṣaṇam /
asnigdhaliṅgaṃ rūkṣatvaṃ srotasāṃ riktatā tathā //

śiraso guruduḥkhatvaṃ srotasāṃ snehapūrṇatā /
karṇatālūpadehaśca nasyātisnigdhalakṣaṇam //

nājīrṇe nārdraśirasi panthānaṃ gantumicchataḥ /
na pītamātre pānīye jvaritasya na dāpayet //

na maithunaṃ gatavataḥ madyapītasya naiva ca /
nātibhuktasya nāsnigdhasvinnasyānirvṛtes tathā //

samyaṅ nirūḍhasya narugujā samyak praśāmyati /
yato mūtrapurīṣāmyāṃ vāto hy asya nivartate //

nirūḍhaṃ taṃ bhiṣagvidyādanirūḍhasya lakṣaṇam /
tathaiva vyādhirādhmānaṃ śūlaṃ viṇmūtranigrahaḥ //

pūrṇakukṣitvamānāho durnirūḍhasya lakṣaṇam /
nirūḍhasya punaryasya śoṇitaṃ sampraduṣyati //

atīva tu nirūḍhasya niṣpurīṣasya mārutaḥ /
śūlenāveṣṭyamanasya sarvagātrāṇi pīḍayet //

iti pañcavidhaṃ coktaṃ vyākhyātaṃ samupācaret /
pañcakarmavidhānajño rājārho bhiṣagucyate // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele dvitīyo ' dhyāyaḥ // // caturtho ' dhyāyaḥ // athāto daśavyāpadīyāṃ vamanavirecanasiddhiṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /