Bhela Samhita · Chapter 7.9

śyāmāyāstrivṛtayāś ca mūlānyuddhārayed bhiṣak /
kalyāṇadeśajātāyāḥ kuśarohiṣasaṃskṛte //

kṛṣṇamṛtsnāprame vāpi hyathavā svarṇamṛttike /
mūlāny etāni saṃgṛhya sūkṣmacūrṇāni kārayet //

sthirākaṣāye saṃsṛjya pāyayet tu yathābalam /
viricyate tena sādhu nāyogo nātiyogitā //

triphalārasamātreṇa drākṣāpīlurasena vā /
āloḍya vāpi payasā sarpiṣā vāpi pāyayet //

hariṇasaya rasaṃ dadyānnyaṅkoś ca mahiṣasya ca /
khaḍgasya kalaviṅkasya tittirerlāvukasya ca //

rasamanyatamaṃ teṣāṃ trivṛcchyāmāprayojitam /
yathābalaṃ pāyayet tu susnigdhaṃ sveditaṃ naram //

śyāmāyāstrivṛtāyāś ca kṛtvā cūrṇāni sūkṣmaśaḥ /
tridhā vibhajya tatraikaṃ svayaṃ guptaṃ nidhāpayet //

rasena tu priyaṅgūṇāṃ dvau bhāgau ścyotayed bhiṣak /
bhājane tu parisrāvya suprasannamanāvilam //

pariyogamadhiśrity a pācayenmṛdunāgninā /
tasmiṃs tathā pacyamāne cūrṇāny etāni dhāpayet //

priyaṅguṃ tagaraṃ caiva tālīsaṃ naladaṃ tathā /
hīberaṃ caiva mustāṃ ca balāṃ kālānusāribām //

aśokapuṣpacūrṇāni padmasaugandhikāni ca /
nalinaṃ puṇḍarīkaṃ ca pippalīmūlam eva ca //

madhunā saha saṃsṛjya lihyāt pāṇitalonmitam /
susnigdho jīrṇabhaktaś ca yathāśāstraṃ yathābalam //

viricyate tena sādhu nāyogo nātiyogitā /
candanaṃ padmakaṃ nīpaṃ sālaṃ saptacchadaṃ tathā //

punarnavāṃ tu palalaṃ kirātaṃ tiktam eva vā /
ye cānye tiktamadhurā rasāḥ pūrvaṃ prakīrtitāḥ //

teṣāṃ kaṣāyairyojyaṃ syāt paittikānāṃ virecanam /
pārāvatān kapotāṃś ca krauñcabarhiṇakukkuṭān //

kuraṅgān hariṇāneṇān haritān kālapucchakān /
vartakān tittirīṃścaiva śaśalāvakapiñjalān //

rasais tair upayuñjīta paittikasya virecanam /
sārāḥ phalāni cūrṇāni patrāṇi ca payāṃsi ca //

ya uktāḥ sthāvarāḥ pūrvaṃ tathaiva mṛgapakṣiṇaḥ /
pānāni phalaniṣkvāthakaṣāyādidravān rasān //

lehān bhakṣyāṃś ca sānnādīn tebhyaḥ samabhikalpayet /
parūṣakasya drākṣāyā rasaṃ samadhuśarkaram //

trivṛdakṣasamāyuktaṃ pītvā sādhu viricyate /
sādhayeccharkarāyuktaṃ sahaiva madhunā bhiṣak //

śīte tasmiṃstrivṛccūrṇaṃ yathākoṣṭhaṃ samāvapet /
tataḥ kampillakāccūrṇaṃ dve ca te tindukasya ca //

āragvadhaphalānmadhyabhāgāś cākṣasamāstathā /
trivṛccūrṇasya dharaṇaṃ śarkarā madhukaṃ madhu //

maricaṃ nāgapuṣpaṃ ca tvakpatraṃ ca sucūrṇitam /
etat sarvaṃ samāyojya modakaṃ kārayed bhiṣak //

atha vā kārayellehaṃ tena sādhu viricyate /
drākṣārasasya kuḍavaṃ parūṣakarasasya ca //

madhunaḥ kuḍavārdhaṃ ca śarkarāpalam eva ca /
trivṛccūrṇakṛto lehastena sādhu viricyate //

etadutsannadoṣāṇāmīśvarāṇāṃ virecanam /
śarkarāmodakaṃ vāpi guḍakaṃ māṣapūrakam //

anena vidhinā kuryāt paittikānāṃ virecanam /
trivṛccūrṇāni pippalyāḥ phalānyāragvadhasya ca //

kalkānakṣasamānetān pibeddhīro virecanam /
trivṛccūrṇasya dharaṇaṃ śarkarā madhukaṃ madhu //

etadakṣasamāyuktaṃ pītvā sādhu viricyate /
trivṛccūrṇāni pippalyo yavakṣāro mahauṣadham //

śleṣmakopaśamārthāya lihyāt tena viricyate /
avimūtramajāmūtramuṣṭrasya mahiṣasya ca //

mṛgasya mūtraṃ gomūtraṃ gardabhasya dvipasya ca /
etānyaṣṭau prayuñjīta pṛthagvā yadi vā saha //

trivṛccūrṇavimiśrāṇi vilihyānmadhunāpi vā /
ajātāni ca madyāni tīkṣṇāni niśi tāni ca //

trivṛccūrṇavimiśrāṇi pītvā sādhu viricyate /
trivṛccūrṇaṃ yathākoṣṭhaṃ ślaiṣmikaḥ pātumarhati //

trivṛtāyāḥ kaṣāyeṇa sakṣaudraṃ sāmlavetasam /
atha vā dadhimaṇḍena kolakānāṃ rasena vā //

kulutthamudgayūṣair vā satīnaciribilvayoḥ /
yavakolakayūṣeṇa pibetkaulatthameva vā //

yuktaṃ vā taintraṇīkena sāmlavetasadāḍimam /
yūṣeṇa śigrukolāhvāmūlakānāṃ rasena vā //

rasenāmalakānāṃ vā bījapūrārjakasya vā /
kapittharasamaṇḍena karamardarasena vā //

yaccānyadapi vā kiñcitphalamamlam iti smṛtam /
pibettatsvarasair vāpi pañcamūlīrasena vā //

kaṭukalkavimiśraṃ vā yavakṣāreṇa saṃyutam /
mṛdvīkāphalakalkena lehārtham upakalpayet //

pratyekasya phalānāṃ ca pūrvoktānāṃ cikitsakaḥ /
sujātānāṃ supakvānāṃ pratyagraṃ grāhayed rasam //

tatrāmlalvaṇībhūte viripyāt saindhave bhavet /
lehe ' smin trivṛtaścūrṇaṃ yathākoṣṭhaṃ samāvapet //

sakṣaudraṃ saguḍaṃ vāpi lihyāt sakaṭukaṃ tathā /
etena vidhinā kuryānmodakān ṣāḍabānrasān //

pānāni ca phalāmlāni bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca saṃskṛtam /
etad rājñāṃ samākhyātam īśvarāṇāṃ virecanam //

vidhimevaṃ prayuñjīta tvimaṃ cānyaṃ cikitsakaḥ /
śāṇamāmalakānāṃ ca vibhītakaphalāni ca //

tilvakassaptalā dantī śaṅkhinī caturaṅgulaḥ /
harītakīnāmekaṃ ca yavakṣāro vacaiva hi //

pippalīnāṃ ca śāṇassyādviḍaṅgācchāṇa eva ca /
trivṛccūrṇasya triśśāṇāstat sarvamavacūrṇayet //

tāni cūrṇāni madhunā sarpiṣā vā guḍena vā /
lehaṃ vā vidhinā /.. /.. /.. /.. // // siddhisthānam // // prathamo ' dhyāyaḥ /
/
/.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /..