Bhela Samhita · Chapter 6.7
striyaṃ ca yuktyā seveta divāsvapnaṃ ca varjayet /
kaṣāyasnānanity asya kaṣāyodakasevinaḥ //
viśeṣataḥ śleṣmamehān tīkṣṇair eva samācaret /
sakaṣāyaṃ ca tiktaṃ ca paittikeṣu prayojayet //
asādhyavātajānmehāṃścaturaḥ parivarjayet /
aruciś cāṅgamardaś ca tṛṣṇākāsau bhramastamaḥ //
śūlāni piṭakā kaṇḍūḥ pramehāṇām upadravāḥ /
akriyābhiḥ prameheṣu piṭakāsv apikārayet //
upadravaiś ca yuktānāṃ piṭakābhis tathaiva ca /
pramehiṇāmidaṃ proktaṃ mayā bhaiṣajyam uttamam //
vyastairetaissamastaiś ca yo gais tu pravibhāgaśaḥ /
cikitsāṃ kalpayed vaidyo yathādoṣaṃ yathābalam //
viṃśatermūtrarogāṇāṃ lakṣaṇāni nirīkṣya tu /
doṣasaṃsargahetūṃś ca tato yogān prakalpayet //
uddeśamātraṃ teṣāṃ tu tasmād vakṣyāmi bheṣajam /
bhūyo mūtrapraśāntyarthaṃ pravibhāgaṃ ca tacchṛṇu //
śatāvarīmūlarasaḥ samāṃśo madhusarpiṣā /
ikṣumehe tu pātavyaḥ kaphapittapraśāntaye //
kirātatiktasvarasaḥ paṭolārukayos tathā /
sakṣaudraḥ śamayenmehaṃ kvāthastūdakasaṃjñitam //
pippalī śṛṅgiberaṃ ca maricāni tathaiva ca /
pibetsukhāmbunā hyetatsāndramehātpramucyate //
cavyacitrakamūlāni pūtikasya tvacas tathā /
khale yūṣeṣu saṃskṛtya bhuñjāno vai sukhī bhavet //
kṣīrasiddhairyavairbhakṣyairyacchastaṃ hiṅgusaṃyutam /
ghṛtaṃ prasaṅgena piban bhasmamehātpramucyate //
kapitthaś cājamodā ca maricāni tathaiva ca /
tato yutaṃ tairlavaṇaṃ kācaproktaṃ pradāpayet //
pippalīkaṇasaṃyuktaṃ madhuyuktaṃ saśarkaram /
jayellavaṇamehantu pītaṃ śītena vāriṇā //
mehayuktena bhoktavyaṃ sāndraprasravaṇena vā /
etat tu vijayennityaṃ mehaṃ lavaṇasaṃbhavam //
elāpravālakaṃ hiṅgu lavaṇaṃ ca samaṃ bhavet /
madyenoṣṇena vā pītaṃ mehaṃ sasikataṃ jayet //
tumburūṇi kapitthānāṃ niryāsaṃ kṣaudrasaṃyutam /
śuklamehe praśaṃsanti yavānnasya ca sevanam //
sakulutthāni yūṣāṇi sadravāṇi viśeṣataḥ /
bhojyāni śuklameheṣu yavānnavikṛtis tathā //
śvadaṃṣṭrādarbhamūlais tu kevalaṃ kvathitaṃ payaḥ /
saśarkaraṃ pibejjantuḥ kṣāramehātpramucyate //
drākṣāśṛtaṃ vāpi pibet tathā kṣīriśṛtaṃ naraḥ /
pittamehātpramucyeta kṣāramehāc ca sarvaśaḥ //
pītāmañjiṣṭhacūrṇau dvau mehanāc ca prayojayet /
sakṣaudraṃ śītamehe tu yavānnopahitaṃ sadā //
madayanty āś ca patrāṇāṃ kalkaṃ kṣaudrayutaṃ pibet /
darbhamūlasya ca tathā raktamehī sukhī bhavet //
pibet tu te sapayasī nīlamehātpramucyate /
prarohaiḥ kṣīrivṛkṣāṇāṃ kṣīraṃ saṃkvathitaṃ pibet //
saśarkareṇa mucyeta nīlamehāattu paittikāt /
kumudotpaladaṇḍaiś ca sanālaiḥ kvathitais tathā //
pibetprāyo yathāśakti vārimehātpramucyate /
samāṃ kṣīrāśanaś cāpi yavānnamitabhojanaḥ //
śarkarāsamabhāgaṃ tu kṣaudreṇa saha saṃsṛjet /
śītena toyena pibannambumehātpramucyate //
ity etat ṣoḍaśānāṃ tu kaphapittaharaṃ pṛthak /
cikitsitaṃ mayā proktaṃ pramehāṇāṃ vināśanam //
asādhyā vātajāś caiva vijñeyā bhṛśadāruṇāḥ /
avagādyātisūkṣmatvād dāyā prasravaṇaṃ śṛtam //
āsthāpanair vātaharaiḥ sukṛtaiś cānuvāsanaiḥ /
majjapramehiṇaṃ dṛṣṭvā bahuśastamupācaret //
prātaḥ prātaś ca seveta kevale madhusarpiṣī /
koradūṣayavānnāni sthitāni ca viśeṣataḥ //
hastimehaṃ jayed evaṃ vastisvedaiḥ prayatnataḥ /
yatnavānvātamehaṃ hi bastamūtrāṇi vā caret //
pāyayeccārayec cāpi gajamehaṃ bhayāvaham /
kaṣāyaistiktakaṭukaiḥ rasairetaiḥ, pibetpayaḥ //
śāstroktāmatha saṃprekṣya kriyāmetāṃ vicakṣaṇaḥ /
yathāsvaṃ hi sampradhārya pramehān sādhayed bhiṣak //
etatpramehikaṃ proktaṃ śiṣyāṇāmārthasiddhaye /
cikitsitaṃ vistareṇa yathāvadanupūrvaśaḥ // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele cikitsite saptamo ' dhyāyaḥ // // aṣṭamo ' dhyāyaḥ // athāta unmādacikitsitaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /
Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0