Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhela Samhita · Chapter 6.7

6.7.1

striyaṃ ca yuktyā seveta divāsvapnaṃ ca varjayet /
kaṣāyasnānanity asya kaṣāyodakasevinaḥ //

6.7.2

viśeṣataḥ śleṣmamehān tīkṣṇair eva samācaret /
sakaṣāyaṃ ca tiktaṃ ca paittikeṣu prayojayet //

6.7.3

asādhyavātajānmehāṃścaturaḥ parivarjayet /
aruciś cāṅgamardaś ca tṛṣṇākāsau bhramastamaḥ //

6.7.4

śūlāni piṭakā kaṇḍūḥ pramehāṇām upadravāḥ /
akriyābhiḥ prameheṣu piṭakāsv apikārayet //

6.7.5

upadravaiś ca yuktānāṃ piṭakābhis tathaiva ca /
pramehiṇāmidaṃ proktaṃ mayā bhaiṣajyam uttamam //

6.7.6

vyastairetaissamastaiś ca yo gais tu pravibhāgaśaḥ /
cikitsāṃ kalpayed vaidyo yathādoṣaṃ yathābalam //

6.7.7

viṃśatermūtrarogāṇāṃ lakṣaṇāni nirīkṣya tu /
doṣasaṃsargahetūṃś ca tato yogān prakalpayet //

6.7.8

uddeśamātraṃ teṣāṃ tu tasmād vakṣyāmi bheṣajam /
bhūyo mūtrapraśāntyarthaṃ pravibhāgaṃ ca tacchṛṇu //

6.7.9

śatāvarīmūlarasaḥ samāṃśo madhusarpiṣā /
ikṣumehe tu pātavyaḥ kaphapittapraśāntaye //

6.7.10

kirātatiktasvarasaḥ paṭolārukayos tathā /
sakṣaudraḥ śamayenmehaṃ kvāthastūdakasaṃjñitam //

6.7.11

pippalī śṛṅgiberaṃ ca maricāni tathaiva ca /
pibetsukhāmbunā hyetatsāndramehātpramucyate //

6.7.12

cavyacitrakamūlāni pūtikasya tvacas tathā /
khale yūṣeṣu saṃskṛtya bhuñjāno vai sukhī bhavet //

6.7.13

kṣīrasiddhairyavairbhakṣyairyacchastaṃ hiṅgusaṃyutam /
ghṛtaṃ prasaṅgena piban bhasmamehātpramucyate //

6.7.14

kapitthaś cājamodā ca maricāni tathaiva ca /
tato yutaṃ tairlavaṇaṃ kācaproktaṃ pradāpayet //

6.7.15

pippalīkaṇasaṃyuktaṃ madhuyuktaṃ saśarkaram /
jayellavaṇamehantu pītaṃ śītena vāriṇā //

6.7.16

mehayuktena bhoktavyaṃ sāndraprasravaṇena vā /
etat tu vijayennityaṃ mehaṃ lavaṇasaṃbhavam //

6.7.17

elāpravālakaṃ hiṅgu lavaṇaṃ ca samaṃ bhavet /
madyenoṣṇena vā pītaṃ mehaṃ sasikataṃ jayet //

6.7.18

tumburūṇi kapitthānāṃ niryāsaṃ kṣaudrasaṃyutam /
śuklamehe praśaṃsanti yavānnasya ca sevanam //

6.7.19

sakulutthāni yūṣāṇi sadravāṇi viśeṣataḥ /
bhojyāni śuklameheṣu yavānnavikṛtis tathā //

6.7.20

śvadaṃṣṭrādarbhamūlais tu kevalaṃ kvathitaṃ payaḥ /
saśarkaraṃ pibejjantuḥ kṣāramehātpramucyate //

6.7.21

drākṣāśṛtaṃ vāpi pibet tathā kṣīriśṛtaṃ naraḥ /
pittamehātpramucyeta kṣāramehāc ca sarvaśaḥ //

6.7.22

pītāmañjiṣṭhacūrṇau dvau mehanāc ca prayojayet /
sakṣaudraṃ śītamehe tu yavānnopahitaṃ sadā //

6.7.23

madayanty āś ca patrāṇāṃ kalkaṃ kṣaudrayutaṃ pibet /
darbhamūlasya ca tathā raktamehī sukhī bhavet //

6.7.24

pibet tu te sapayasī nīlamehātpramucyate /
prarohaiḥ kṣīrivṛkṣāṇāṃ kṣīraṃ saṃkvathitaṃ pibet //

6.7.25

saśarkareṇa mucyeta nīlamehāattu paittikāt /
kumudotpaladaṇḍaiś ca sanālaiḥ kvathitais tathā //

6.7.26

pibetprāyo yathāśakti vārimehātpramucyate /
samāṃ kṣīrāśanaś cāpi yavānnamitabhojanaḥ //

6.7.27

śarkarāsamabhāgaṃ tu kṣaudreṇa saha saṃsṛjet /
śītena toyena pibannambumehātpramucyate //

6.7.28

ity etat ṣoḍaśānāṃ tu kaphapittaharaṃ pṛthak /
cikitsitaṃ mayā proktaṃ pramehāṇāṃ vināśanam //

6.7.29

asādhyā vātajāś caiva vijñeyā bhṛśadāruṇāḥ /
avagādyātisūkṣmatvād dāyā prasravaṇaṃ śṛtam //

6.7.30

āsthāpanair vātaharaiḥ sukṛtaiś cānuvāsanaiḥ /
majjapramehiṇaṃ dṛṣṭvā bahuśastamupācaret //

6.7.31

prātaḥ prātaś ca seveta kevale madhusarpiṣī /
koradūṣayavānnāni sthitāni ca viśeṣataḥ //

6.7.32

hastimehaṃ jayed evaṃ vastisvedaiḥ prayatnataḥ /
yatnavānvātamehaṃ hi bastamūtrāṇi vā caret //

6.7.33

pāyayeccārayec cāpi gajamehaṃ bhayāvaham /
kaṣāyaistiktakaṭukaiḥ rasairetaiḥ, pibetpayaḥ //

6.7.34

śāstroktāmatha saṃprekṣya kriyāmetāṃ vicakṣaṇaḥ /
yathāsvaṃ hi sampradhārya pramehān sādhayed bhiṣak //

6.7.35

etatpramehikaṃ proktaṃ śiṣyāṇāmārthasiddhaye /
cikitsitaṃ vistareṇa yathāvadanupūrvaśaḥ // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele cikitsite saptamo ' dhyāyaḥ // // aṣṭamo ' dhyāyaḥ // athāta unmādacikitsitaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /

Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc