Bhela Samhita · Chapter 6.20

pañca kāsāḥ samuddiṣṭā vātapittakaphātmakāḥ /
kṣatajaḥ kṣayajaśceti teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam //

udāvartādabhīghātād vyāyāmāc cāpi karśanāt /
saṃbhojanāddivāsvapnād drutapānātpralambanāt //

karśitānāṃ ca rogebhyo doṣāsātmyakṛtātkṣayāt /
tīkṣoṣṇagurusevābhir nṛṇāṃ kāsā bhavanti te //

teṣāṃ rūpāṇi vakṣyāmi cikitsāṃ ca pṛthagvidhām /
mārutātkāsate śuṣkaṃ śūkapūrṇagalo yathā //

niṣṭhīvati ca śuṣkaṃ ca tatra mukte na kāsate /
pratāmyetkāsamānasya hṛdayaṃ cāvakṛṣyate //

pārśve ca rujato ' tyarthaṃ śvāsena ca vikūjati /
śaṅkhayor jāyate śūlaṃ tāluśoṣas tathaiva ca //

śyāve netre ca vīkṣyete svaro varṇaś ca bhidyate /
viśeṣādriktakoṣṭhaś ca kāsate vātapīḍitaḥ //

amlarūkṣānnapānādivyāyāmoṣṇaniṣevaṇāt /
kaṭukakṣārarūkṣānnatīkṣṇamadyaniṣevaṇāt //

sadāhaḥ sajvaraś caiva pittakāsaḥ pravartate /
hāridraṃ kaṭukoṣṇaṃ ca pītaṃ ṣṭhīvati cāti saḥ //

mukhasya kaṭukatvaṃ ca tṛṣṇā cāsyopajāyate /
hāridre cakṣuṣī cāsya lakṣyete pittakāsinaḥ //

abhiṣyandigurusnigdhaśītamedyānnasevinaḥ /
divāsvapnaprasaktasya vegāṃś cāpi nirundhataḥ //

kaphapraseko bahalaḥ kāsastasyopajāyate /
gurutvaṃ śiraso ' tyarthaṃ mādhuryaṃ vadanasya ca //

kaphāt styānaṃ ca hṛdayaṃ bhaktasyānabhinandanam /
stambhaścaivāvipākaś ca kaphakāsasya lakṣaṇam //

vyāyāmādbhāraharaṇānnigrahādaśvadantinām /
nihanyate yasya vakṣaḥ kṣatakāsaḥ sa ucyate //

saraktaṃ pūtipūyābhaṃ grathitaṃ doṣasañcayam /
niṣṭhīvati sa kāsārto jvaryate cātisaryate //

uro nirbhidyamānaṃ ca manyate praśvasity api /
sa tāmyetkāsamānaś ca tṛṣṇā śoṣo mukhasya ca //

muhurāśūyate kaṇṭhaḥ svarabhedaś ca jāyate /
saghoṣaṃ kāsate cāpi vikṛtaṃ bhinnavisvaram //

durgandhaṃ ca tathodgāraṃ kṣatakāse vimuñcati /
sarveṣāṃ sannipātāc ca kṣayakāsaḥ pravartate //

tasya jvaraḥ pārśvarujā hastapādaṃ ca dahyate /
kāsamānaś ca niṣṭhīvet kaphapūrvaṃ sa śoṇitam //

kṣīyete balavarṇau ca gātraṃ ca parihīyate /
na cāsya svadate bhojyaṃ na bhuktaṃ ca vipacyate //

atisāro jvaraśchardirmūrcchā cāsyopajāyate /
kṣayakāsassamākhyātaḥ sa cāsādhyaḥ prakīrtitaḥ //

kṣatakāsas tu yāpyaḥ syāt sādhyānāṃ sādhanaṃ śṛṇu /
balavantaṃ snehitaṃ ca śodhanaissamupācaret //

śodhitaṃ bhojayeccainaṃ purāṇān śāliṣaṣṭikān /
jāṅgalānāṃ ca māṃsāni niṣevenmṛgapakṣiṇām //

audakānūpamāṃsāni gurūṇi ca vivarjayet /
daśakalkopasiddhaṃ vā kalyaṇakamathāpi vā //

rasayanaṃ ca seveta sarpiḥ sarpirguḍāni ca /
sarpirmodakayogaṃ vā rasāyanavidhiṃ tathā //

yaduktaṃ śoṇite pūrvaṃ tatkāseṣv api yojayet /
pippalyāmalakaṃ drākṣā tugākṣīryatha śarkarā //

lājā ghṛtaṃ mākṣikaṃ ca lehaḥ kāsavināśanaḥ /
pippalyāmalakaṃ rāsnā leho mākṣikasaṃyutaḥ //

harītakyāssapippalyāścūrṇaṃ mākṣikasaṃyutam /
pralehaḥ syānmadhughṛtaṃ sakṣaudraṃ śarkarānvitam //

tryūṣaṇaṃ triphalāṃ caiva padmakaṃ devadāru ca /
rāsnāṃ balāṃ viḍaṅgāni sūkṣmacūrṇāni kārayet //

cūrṇaṃ śarkarayā yuktaṃ lehayenmadhusarpiṣā /
eṣa lehaḥ praṇudati pañca kāsān samutthitān //

yavakṣāraṃ viḍaṅgāni hiṅgu bhārṅgī mahauṣadham /
saindhavaṃ pippalī rāsnā tulyāny etāni cūrṇayet //

ghṛtamātrāyutaṃ cūrṇaṃ pibetkāsavināśanam /
mandāgnitāṃ tamaśvāsaṃ hikkāṃ caivāpakarṣati //

samūlaphalaśākhāṃ tu kuṭṭayetkaṇṭakārikām /
tāṃ pacetsaliladroṇe caturbhāgāvaśeṣitam //

kaṣāyaṃ taṃ parisrāvya punaragnāvadhiśrayet /
ghṛtaṃ ca yuktyā dātavyaṃ kalkāṃścemānpradāpayet //

durālabhā chinnaruhā tryūṣaṇaṃ citrakaṃ tathā /
rāsnā karkaṭakākhyā ca pippalīmūlam eva ca //

etānyardhapalīnāni tathā phāṇitaśarkarā /
palāni viṃśatiṃ datvā taṃ lehaṃ sāndramuddharet //

śīte dadyāt pippalīnāṃ cūrṇasya kuḍavaṃ mitam /
tugākṣīryāś ca kuḍavaṃ madhunaḥ kuḍavaṃ tathā //

taṃ lihyānmātrayā lehaṃ pañcakāsavināśanam /
hṛdrogānatha hikkāṃ ca śvāsaṃ caivāpakarṣati //

siddhaṃ mantraṃ yathā sarpo nātikrāmedudīritam /
tathā lehamimaṃ kāso nātikrāmati dehinām //

daśamūlīmapānārgaṃ śaṅkhapuṣpīṃ śaṭhīṃ vacām /
citrakaṃ cātmaguptāṃ ca pippalīmūlam eva ca //

balāṃ puṣkaramūlaṃ ca tathaiva gajapippalīm /
dvipalīnān pṛthag dadyāt pratyagraṃ cābhayāśatam //

yavāḍhakaṃ sahaibhiś ca jalaṃ pañcāḍhakaṃ pacet /
avatārya yavaissiddhair uddharet tu harītakīḥ //

bhedanaṃ tāsu kartavyaṃ tato vaṃśaśalākayā // /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. // ekaviṃśo ' dhyāyaḥ // /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. /.. etadālepanaṃ kāryaṃ śaṅkhakasya vināśanam /
etānyeva tu sarvāṇi kaṣāyam upadhārayet //