Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhela Samhita · Chapter 6.2

6.2.1

kecidvātātmakaṃ prāhurbhiṣajo viṣamajvaram /
sannipātodbhavaṃ kecidapare pittasambhavam //

6.2.2

śleṣmajaṃ tvapare prāhurapare bhūtasambhavam /
janmanakṣatrapīḍābhir apare devacintakāḥ //

6.2.3

īdṛśaḥ śāstrakārāṇāṃ matayo ' tha pṛthagvidhāḥ /
sannipātodbhavaṃ hyetadahaṃ vakṣyāmi hetubhiḥ //

6.2.4

pakvāśayasthapavano hy asthimajjagatastathā /(ṃadhukośa on ṃṇ2.38)) kupitaḥ kopayatyāśu śleṣmāṇaṃ pittam eva ca //

6.2.5

sa gambhīrasamutpattisthānatantratrayo mahān /
anyedyuṣkaikāntaritau kuryād vāpi caturthakam //

6.2.6

majjānamasthi medaś ca dūṣayetprathame ' hani /
dvitīye ' hani samprāpte dūṣayenmāṃsaśoṇitam //

6.2.7

tatastṛtīye divase dūṣayet kaphamārutau /
abhigamya tataḥ pittaṃ dūṣayet tu caturthake //

6.2.8

jvaro ' yaṃ prāṇināṃ dehe raudro māheśvaras tathā /
prayateta praśāntau tu tasmād asya vicakṣaṇaḥ //

6.2.9

gambhīrasthānasambhūto dhātusaṃkaradūṣitaḥ /
tasmāc caturthako nāma duścikitsyatamo mataḥ //

6.2.10

śoṣayatyeṣa bhūtāni dāruṇo viṣamajvaraḥ /
tasmāc choṣopacāreṇa kuryāt tasya cikitsitam //

6.2.11

triphalākvāthasiddhena ghṛtena matimān bhiṣak /
snehayet taṃ yathānyāyaṃ yuktyā vṛṣaghṛtena vā //

6.2.12

sraṃsayet tamadhobhāgaṃ yathāvyādhibalābalam /
doṣeṣvāmāśayastheṣu kārayed vamanaṃ bhiṣak //

6.2.13

āsthāpanaṃ ca kurvīta tathā cāpy anuvāsanam /
etanmahāpañcagavyaṃ vikhyātaṃ sarpiruttamam //

6.2.14

caturthakaṃ mokṣayati mantrasiddhiyuto yathā /
śvayathuṃ pāṇḍurogaṃ ca plīhānaṃ sabhagandaram //

6.2.15

udarāṇi tathā gulmān kāmilāṃ cāpakarṣati //

6.2.16

śakṛdrasaṃ payo mūtraṃ dadhi sarpiś ca pāyayet /
tatpañcagavyaṃ śamayecchvayathuṃ pāṇḍutāṃ jvaram //

6.2.17

samūlapatraśākhasya śataṃ kṛtvā vṛṣasya tu /
jaladroṇe vipaktavyamaṣṭabhāgāvaśeṣitam //

6.2.18

garbheṇa vṛṣapuṣpāṇāmāḍhakaṃ sarpiṣaḥ pacet // tatsiddhaṃ pāyayed yuktyā madhupādasamanvitam //

6.2.19

kāsaṃ śvāsaṃ pāṇḍurogaṃ tṛtīyakacaturthakau /
raktapittaṃ kṣayaṃ caiva vṛṣasarpirniyacchati //

6.2.20

nāgaraṃ saindhavaṃ cavyaṃ pippalīkṣāracitrakau /
eteṣāṃ palikairbhāgairghṛtaprasthaṃ vipācayet //

6.2.21

kṣīraprasthena saṃyojya śanairmṛdvagninā pacet /
etena gulmāḥ śāmyanti kuṣṭhāni jaṭharāṇi ca //

6.2.22

jvare ca viṣame peyaṃ plīhaśvayathumehinām /
śūle pāṇḍvāmaye caiva grahaṇīdīpaneṣu ca //

6.2.23

ūrdhvavātāś ca ye kecitsarveṣāmauṣadhaṃ param /
tryūṣaṇaṃ citrakaṃ hiṃsrāṃ vilaṅgāni harītakīm //

6.2.24

vibhītakānyāmalakaṃ cirabilvatvacaṃ tathā /
daśaitāni samāṃśāni ślakṣṇānyakṣasamāni ca //

6.2.25

taiḥ pācayed dhṛtaprasthaṃ samyak payasi ṣaḍguṇe /
grahaṇī dīpyate tena vātagulmaś ca śāmyati //

6.2.26

arśasāṃ śamanaṃ caiva gudaśophe ca pūjitam /
etad eva hi vai śreṣṭhamudāvarte ghṛtaṃ bhavet //

6.2.27

darbhavetasamūlāni candanaṃ madhukaṃ balā /
phenilā padmakośīramubhe ca kamalotpale //

6.2.28

kiṃśukaśceti bhāgāḥ syuḥ pṛthak pañcapalonmitāḥ /
jaladroṇe vipaktavyaṃ caturbhāgāvaśeṣitam //

6.2.29

jīvakarṣabhakau medāṃ lodhraṃ lāmajjakaṃ tathā /
kāleyakaṃ sapriyakaṃ dadyāt kesaram eva ca //

6.2.30

tripuṇḍarīkaṃ lodhraṃ ca padmakaṃ padmakesaram /
surabhiṃ kuṅkumaṃ caiva mañjiṣṭhāṃ madayantikām //

6.2.31

mācipatraṃ ca tulyāni dviguṇaṃ kuṅkumaṃ bhavet /
caturguṇāṃ ca mañjiṣṭhāṃ sauvīraṃ snehasammitam //

6.2.32

tailaprasthaṃ pacettena kaṣāyeṇārdhapeṣitam /
etadabhyañjanaṃ tailaṃ viṣamajvaranāśanam //

6.2.33

mahāpadmakam ākhyātam etat sarvajvarāpaham /
vātapittodbhavaṃ kṣipraṃ jvarametanniyacchati //

6.2.34

trāyamāṇāṃ jayāṃ vīrāṃ nākulīṃ gandhanākulīm /
kāyasthāṃ ca vayaḥsthāṃ ca jīrakaṃ sapalaṅkaṣam //

6.2.35

chatrāticchatrajaṭilāṃ sūkarīṃ karkaṭīṃ tathā /
cāraṭīṃ pūtanāṃ keśīṃ vacāṃ kaṭukarohiṇīm //

6.2.36

mahāpuruṣadantāṃ ca vṛścikālīṃ kaṭambharām /
sthirāṃ ca piṣṭvā taissiddhaṃ caturthakavināśanam //

6.2.37

mahāpaiśācikaṃ nāma sarpiretajjvarāpaham /
bhūtagrahānapasmārānunmādāṃś cāpakarṣati //

6.2.38

etair eva uṣadhagaṇaiḥ pradehaṃ kārayed bhiṣak /
dhūpayejjvaritaṃ caiva tathā sampadyate sukhī //

6.2.39

balayaḥ śāntikarmāṇi homasvastyayanāni ca /
snānāni copavāsaś ca śamayanti caturthakam //

6.2.40

sraṣṭāraṃ cāsya rogasya bhūtādhipatimacyutam /
pūjayaṃś cābhigacchec ca śmaśāne vṛṣabhadhvajam //

6.2.41

bhūtavidyāsamutpannairbandhanaissādhanair api /
homairbalividhānaiś ca nāśayed viṣamajvaram // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele cikitsite dvitīyo ' dhyāyaḥ // // tṛtīyo ' dhyāyaḥ // athāto raktapittacikitsitaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /

Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc