Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhela Samhita · Chapter 6.11

6.11.1

agnirvāāyurmanuṣyāṇāṃ prāṇās tatra pratiṣṭhitāḥ /
balamārogyamāyuś ca sukhaduḥkhaṃ tadāśrayam //

6.11.2

mriyate hy upaśānte ' gnau yukte coṣmaṇi jīvati /
tasmāt prāṇāyuṣī vidyādagnimūle śarīriṇām //

6.11.3

so ' gnissamucitaṃ bhuktaṃ rasāya vitanotyadhaḥ /
tenendriyabalaṃ puṣṭiṃ varṇañ ca labhate naraḥ //

6.11.4

caturvidhaṃ pacatyagniḥ samaṃ tīkṣṇaṃ tathā mṛdu /
viṣamaṃ ceti teṣāṃ tu yaḥ samo ' gniḥ sa śasyate //

6.11.5

bhajatāṃ guru rūkṣaṃ ca divāsvapnaṃ ca nity aśaḥ /
rātrau na vā saṃsvapatāṃ tathā vegavidhāriṇām //

6.11.6

adhyaśnatāmajīrṇe ' nne hy atisnehe virekiṇām /
jvarānmadyaprasaṅgāc ca tathā ' sātmyaniṣevaṇāt //

6.11.7

madhurakṣīranity ānāṃ tathā jalavihāriṇām /
piṣṭānnadadhiśākānāmahṛdyānāṃ niṣevaṇāt //

6.11.8

īdṛśairgrahaṇī jantordūṣyate ' ti niṣevitaiḥ /
mandā tīkṣṇātiviṣamā trividhaṃ sā prakupyati //

6.11.9

tathā rogāḥ pravartante grahaṇīdoṣajā nṛṇām /
jvaraḥ kāsaḥ pāṇḍurogaḥ śvayathuḥ parikartikā //

6.11.10

aruciś cāvipākaś ca gulmārśāṃsi bhagandaram /
atisāraś ca kuṣṭhaṃ ca śūlānyalasako bhramaḥ //

6.11.11

etāṃś cānyāṃś ca janayed rogānasyāmitāśinaḥ /
grahaṇī dūṣitā jantoḥ sāmā rogānnihanti vā //

6.11.12

yasyākrānte hi kāyāgnau śleṣmaṇā madhurāśinaḥ /
na pacyate ' nnaṃ kālena sa mandāgniriti smṛtaḥ //

6.11.13

agnau mande kaphenāsya śīghraṃ bhuktaṃ na pacyate /
sa bhūyo mṛdutāṃ yāti gurubhojanadūṣitaḥ //

6.11.14

evaṃ rūpaś ca vṛddhaś ca kaphe tasya praśāmyati /
evaṃ sa viṣamo nāma grahaṇīdoṣa ucyate //

6.11.15

agnissomakṣayādyasya bhṛśaṃ dehe prakupyati /
bhuktaṃ bhuktaṃ jarayate na ca varṇabalāya ca //

6.11.16

bhukte bhukte kṣudhāpyasya jāyate na ca puṣyati /
atyagniriti taṃ vidyāt sa ca duḥkhatamaḥ smṛtaḥ //

6.11.17

ity eṣa rogastrividhaḥ grahaṇīsaṃśrito mayā /
proktas tasya cikitsāṃ tu vistareṇa nibodha me //

6.11.18

dhānvantaraṃ pibetsarpiḥ prājāpatyamathāpi vā /
tato ' smai vamanaṃ dadyāt tataś cordhvaṃ virecanam //

6.11.19

pippalīvardhamānaṃ vā pibetkṣārāgadānapi /
takraṃ māsaṃ pibec cāpi gaṇḍīrāriṣṭam eva vā //

6.11.20

dādhikaṃ ca pibetsarpistailaṃ śairīṣam eva vā /
mahadyatpañcagavyaṃ vā / / / / / / // / / / / / / / / / / / / // dvādaśo ' dhyāyaḥ // / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc