Bhela Samhita · Chapter 4.5
iha khalvojastejaḥ śarīre nity e ca[ va] bhavataḥ /
tayoḥ[ teyo] sthānāni dvādaśa bhavanti /
tad yathā--- tvakśoṇita[ vaśoṇīta]-māṃsamedo ' sthimajjāśuklasvedapittaśleṣmamūtrapurīṣāṇīti /
tānyavyāpannāni sukham ity ucyate /
vyāpannaistu[ vyāpannestu] vātapittaśleṣmāṇaḥ praduṣṭā rasādiṣu vikārānupajanayanti //
atha yonayaścatasro bhavanti /
tad yathā---jarāyujāṇḍajodbhijjasvedajāśceti /
tatra jarāyujā jarāyuyuktāssaṃbhavanti[ -yu] paśumṛgamanuṣyādayaḥ /
śakuna- matsya[ macha]-kacchapa- sarpa[ sarva]-prabhṛtayoṇḍajāḥ /
yūkāmat- kuṇa[ kupa]-pataṅgāśiviṣamakṣikādayaḥ svedajāḥ /
udbhijjās tu tṛṇalatāvṛkṣavanaspataya iti //
tatra puṣpaphalavanto vṛkṣāḥ /
apuṣpaphalavanto vanaspatayaḥ /
sapuṣpāḥ saphalāś cāpuṣpāś cāphalāś ca bīrudhaḥ /
phalapākā latāścauṣadhayaḥ /
tatra ye śvetakṣīrāḥ saumyāḥ, raktakṣīrāḥ kādrā vāruṇā vāligrahā iti //
iha khalu triṣu daśarātreṣu pumān rasena saṃyujyate /
āsāṃ tu khalu catasṛṇāṃ yonīnāṃ ṛtukāle yadā rasāḥ samyak prāptiṃ vā gacchanti tadā garbhaḥ tiṣṭhaty[ tiṣṭe] avikṛtaḥ viparyaye viparyayaḥ //
tryahantu[ -ha] khalu purāṇarudhiraṃ parivarjayet /
kiñ ca tatpurāṇam yadāditastryahaṃ parisravadṛtukāle tatpurāṇam /
tasmin tryahe garbha- upakramaṇe[ upakrameṇa] na tiṣṭhati /
avasthito[ avasthi vā] vā nāyuṣi samartho bhavati /
nirgate[ nirgave] tu tryaheṇa purāṇe rudhire cāvasthite[ ṇa] śuddhasnātāyāścaturthaṣaṣṭha- aṣṭama[ aṣṭa]-daśama- dvādaśeṣu[ dvādaśamu] ahassu garbhovakramamāṇaḥ pumān bhavati /
pañcamasaptama- navamaikādaśeṣu[ -navaikādaśu] strītvāyopakalpate /sa eṣa āsaptarātrātsarvasañcāro ' bhidadhatyataḥ paramasañcārovakṛtatvād vālpāt //
strīṇāṃ khalu śoṇitaṃ śarīraṃ śoṣayati tasmānna tāḥ rajaḥ paśyanti /
paripūrṇadhātuśarīrās tu yadā bhavanti tadā vivekajalalohitaṃ māse māse prativedayanti /
pratigatapraveśaṃ ca tatpunarmāsena samāgacchatyārtavam //
yadā tu tacchoṇitaṃ duṣṭaṃ mārgaṃ pratipadyate tadā strīṇāṃ pradaro bhavati /
taṃ śarīraṃ śoṣayantaṃ[ śoṣaya] lohitapittabheṣajenopakrameta //
garbhiṇyās tu tridhā kāye raso ' bhinirvartate, garbhatvāya[ garbhātpā] stanyatvāya rasatvāya ceti //
iha khalu bhoḥ garbhātsthirādantaḥsthādāyatamudaraṃ[ -sthitāvasthātamā] bhavati madhye nāryāmantargatāyām /
sthūlamūlasaṃsthitasaṃvṛttamacchidraṃ puruṣo ' ntargate /
droṇīvodaraṃ[ droṇicodaraṃ] bhavatyubhayor antargatayoḥ /
vāmaṃ pārśvamāyataṃ māturudarasthā strī, dakṣiṇe pumān, madhye napuṃsakam /
vāmamakṣi hrasati nāryāmantargatāyām, puruṣe dakṣiṇam, ubhe napuṃsake /
savyaṃ pādaṃ pūrvaṃ prakrāmati savyena cākṣṇā bhruvā ca pūrvaṃ prati kurute, ceṣṭate ca[ na] savyena[ sarvena] pārśvena prāyaḥ saṃviśati[ śaṃsate] strīsaṃjñāneṣu ca prāyaśo dauhṛdaṃ kurute nāryāmantargatāyām /
viparyaye tadataḥ puruṣaṃ bibhartīti vidyāt //
atha iha[ ye] khalu garbhasya ṣaḍbhyaḥ sthānebhyaḥ śarīramabhinirvartate /
tad yathā---jalakāyād vāyukāyāt tejaḥkāyāt pṛthivīkāyād ākāśakāyād rasakāyāc ceti //
ṣaḍdhātur evāyaṃ puruṣo bhavati /
dhātavaḥ punaḥ pañca bhūtāni brahma yadavyaktam[ padavyaktam] //
tatra yat kharakaṭhinam, tad yathā---dantakeśaroma- nakha[ mukha]-purīṣasnāyvasthi, gandhajñānaghrāṇasaṅghātagauravāṇīti /
yad dravaṃ snigdhaṃ mṛdu vā tadaudakam //
tadyadā[ tadyamu] sannipatitayor yatra puruṣaḥ pūrvamarthaṃ[ sarvamardha] nandayati jaghanyaṃ strī tatra pumānihāṅgapratyaṅgaiḥ[ pumānipratyaṅgaiḥ] sadṛśo jāyate /
yatra tu strī prathamamarthaṃ sādhayati jaghanyaṃ puruṣaḥ, tatra strī vāṅgapratyaṅgais sadṛśī[ sadṛśo] jāyate //
atha strīpuruṣāvṛtukāle[ -nāle] rūkṣāṇi vātalānyannāni[ vātaśānyannāni] sevete, vegāṃś ca dhārayataḥ, tayor garbhaḥ śoṇitādiṣu vātasaṃdūṣiteṣu niḥsṛto[ viḥsṛto] bhavati, gadgadabādhiryaminmiṇatvamanyeṣāṃ ca vātapittavikārāṇāmanyatamaṃ prāpnoti /
evam eva pittaśleṣmalānṛtukāle mātāpitroḥ sevamānayoḥ pittaśleṣmavidūṣito garbhaḥ sambhavati //
atha khalu garbhaśarīraṃ catrudaśendriyakāyāḥ samanupraviśanti /
vidhṛtāś cānupalabhyamānāś ca saptadivyāḥ saptamānuṣāḥ //
tatra divyāḥ brahmadeva[ brahmadevataṃ]-varuṇagandharvapiśācāsuramahārajakāyā bhavanti /
tān vyākhyāsyāmaḥ /
tatra yaḥ satyārjavānṛśaṃsakṣamādam- adhyāna[ advāyāna]-sampanno 'dhyātmatattvadarśī bhavati taṃ brahmakāyam iti vidyāt //
yastādyaśīlopādānayadyatraiyavān muditastaṃ deva kāyam iti vidyāt //
yo yajñananditarāgadṛṣṭiḥ salilapriyaścirasnāyī piṅgākṣaḥ kapilakeśaḥ saṃbhavati taṃ varuṇakāyam iti vidyāt //
yas tu priyanṛtyagītavāditraḥ strīvihāranity aḥ śucivastragandhamālyānulepanaratir bhavati taṃ gandharvakāyām iti vidyāt //
yas tu priyamadyamāṃsamatsyas tathā gomahāśano bībhatso bālānāṃ bhīṣayitā nidrābahulaś ca bhavati taṃ piśācakāyam iti vidyāt //
yas tvāt magurūṇāṃ[ -gu] mānayitā paścād dveṣī caṇḍaḥ krodhano jñātīnāṃ bhedako bhavati tamāsuraṃ kāyam iti vidyāt //
yas tu dhīraḥ śūraḥ mahābhogo mahotsāho mahaiśvaryaś ca bhavati taṃ mahārājakāyam iti vidyāt //
anurāgeṇa mānuṣās tu pratyātmadarśanaśravaṇasparśanarasanaghrāṇasukhaduḥkham iti tatpravidyāsahitāḥ kevalāś cāvatiṣṭhante kārtsnyena /tairanvito janturliṅgati nimiṣati ākuṃcati prasārayati vedyaṃ vedayate //
sa[ na] yadā bhedaṃ gacchati tadāyamantataḥ[ tathāyaḥ antaḥ kāyam eva yānti] jalaṃ jalakāyam eva yāti, vāyurvāyukāyaṃ, tejaḥ tejaḥkāyaṃ, pṛthivī pṛthivīkāyaṃ, ākāśamākāśakāyam iti /
yathākāyam[ dāyam]- indriyakāyaṃ[ -kālaṃ] bhajate //
bhavati cātra--- vidyamāne śarīre vai dhāturdhātuṃ niyacchati /
mano buddhiś ca sarveṣāṃ brahmaṇi pratitiṣṭhati // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele śārīre pañcamo ' dhyāyaḥ // // ṣaṣṭho ' dhyāyaḥ // athātaḥ khaḍḍikāṃ garbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /
Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0