Bhela Samhita · Chapter 1.8

mātrāśī syādvipakvāśī daṇḍapāṇirmitādhvagaḥ /
yathartubhojanaṃ kṛtvā janturdhūmamimaṃ pibet //

kaiḍaryaśśatapuṣpā ca tālīsāguruguggulu /
priyaṅgavaś ca kṣaumaṃ ca sarpiṣā snehitaṃ pibet //

bhojanenerito vāyuḥ koṣṭhācchirasi tiṣṭhati /
prasidhyati sa dhūmena kaphaś cāpaiti cakṣuṣaḥ //

taṇḍulān pṛthukāṃś cāpi sarvān piṣṭamayāṃstilān /
na khāded bhuktavān janturmātrāṃ khādedbubhukṣitaḥ //

adhvanā na śramaṃ gacchetsarvānvegānna dhārayet /
hitvāpi sarvakāryāṇi tathāsyāyurna hīyate //

varjayed viṣamaṃ duḥkhamāsanaṃ pādalambanam /
rakṣeccharīraṃ vātebhyo nityam eva durāsanāt //

atyāsanamatisthānamaticaṅkramaṇāni ca /
atisvapnamaśayyāṃ ca tathā cāpy atibhāṣaṇam //

yac ca kiṃcidviceṣṭābhir atyarthaṃ kurute naraḥ /
sarvametadanāyuṣyaṃ bhiṣajaḥ paricakṣate //

samasthānāsanagatissamaśayyāśanastathā /
samajalpaviceṣṭaś ca ciraṃ jīvati mānavaḥ //

nivātam upaseveta sukhavātaṃ kadācana /
nivātamāyuṣaḥ pathyamārogyāya ca sarvadā //

ātape nācaretkarma śirastrāṇamṛte tathā /
nidāghavarjaṃ ca sadā nāvaśyā ye samācaret //

śaradvasantaprāvṛṭsu kārayec cānuvāsanam /
rogāś ca vastidāpyāḥ syuryasya nityaṃ ca dāpayet //

svapnāntasandhyayoś cāpi na khādenna ca saṃviśet /
na rātrau vicaredeko nāgāraṃ śūnyamāviśet //

catuṣpathaṃ pariharetparvate na ciraṃ vaset /
rātrau ca vṛkṣamūlāni paradārāṃtathaiva ca //

rājāniṣṭaṃ prajābhaṅgaṃ dāvāgniṃ kalahaṃ nṛṇām /
mattonmattāṃś ca saṃlakṣya dūrād eva vivarjayet //

vairiṇo nopaseveta bāhubhyāṃ na nadīṃ taret /
hastyaśvagāś ca sarpaṃ ca dūrataḥ parivarjayet //

madhumehaś ca śoṣaś ca tṛṣṇā vātādyupadrutiḥ /
madyapānāt tu na bhavettasmāt tadvidhivatpibet //

ākvāthitajalaṃ māsāṃś caturo mātrayā pibet /
śrāvaṇaprabhṛtīneva śeṣānaṣṭa yathāsukham //

abhuktvāmalakaṃ khāded bhuktvā cāpi harītakīm /
pariṇāme ca bhaktasya khādec cāpi vibhītakam //

kaṣāyabhāvācchaleṣmāṇamamlabhāvāc ca mārutam /
pittaṃ madhurabhāvāc ca samyagāmalakaṃ jayet //

uṣṇabhāvātkṣaṇādeti pittaṃ cāśayamūrcchitam /
samyaṅnayatyataḥ khādedabhayāṃ bhuktavān naraḥ //

āhārapariṇāmas tu pittaśleṣmavivardhakaḥ /
tasmāt sāmyaṃ tayor icchannādadīta vibhītakam //

kālyaṃ vidhiṃ vai kṛtvā ca snāyādṛtusukhairjalaiḥ /
susthaśśucisamācāraḥ sadācārapade sthitaḥ //

mūtramapsu na kurvīta purīṣaṃ ca kadācana /
na niṣṭhīvettathā prājño rakṣañjīvitamātmanaḥ //

na haredviṣamaṃ grīvāṃ na vāpi viṣamaṃ kṣuyāt /
ṛjvāsīno naraḥ khādyamādadīta vicakṣaṇaḥ //

mātaraṃ pitaraṃ bhāryāmācāryaṃ vānupālayet /
abhivādanayogāc ca vardhayed āyurātmanaḥ //

rājāpathyacarā ye vai ye ca taddrohiṇo narāḥ /
vidharmiṇaś cānṛtāś ca na tairekībhavetkvacit //

etadapyāhurārogyaṃ dhanyaṃ pūjyaṃ yaśaskaram /
sadbhir ācaritaṃ pūrvaṃ vṛttamātreyasammatam // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele aṣṭamo ' dhyāyaḥ // // navamo ' dhyāyaḥ // athātaś catuṣpādabhiṣagjitīyaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /