Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhela Samhita · Chapter 1.6

1.6.1

na vegāndhārayed dhīraḥ prāptānmūtrapurīṣayoḥ /
na vātasya na pittasya na śuklasya kaphasya ca //

1.6.2

udgāracchardijṛmbhāṇāṃ tathā ca kṣavathorapi /
na bāṣpasya na nidrādeḥ prāptaṃ vegaṃ vidhārayet //

1.6.3

rogasañjanakā hyete hiṃsyurāyurvidhāritāḥ /
etāneva prakuryuś ca tathā ' prāptāssamīritāḥ //

1.6.4

vātamūtrapurīṣāṇāṃ dhāraṇādanilādayaḥ /
kupyanti retasaś cāpi śarkarā sāśmarī tathā //

1.6.5

tvagdoṣo vā jvaro vā syāt gātre śophādi vā punaḥ /
chardipittakaphānāṃ tu dhāraṇena samīraṇāt //

1.6.6

jṛmbhādidhāraṇādāndhyaṃ timiraṃ bāṣpadhāraṇāt /
kṣavathūdgāranidrādeḥ dhāraṇātsyācchirorujā //

1.6.7

tasmānmūtrapurīṣaṃ vai visṛjetkālyamutthitaḥ /
uktā hy adhāraṇīyās tu dhāraṇīyānnibodhata //

1.6.8

lobhamohabhiyāṃ tṛṣṇācintayor madamānayoḥ /
śauryasya ca tathā vidvān prāptaṃ vegaṃ vidhārayet //

1.6.9

etaddhārayato hy asya balamāyuś ca vardhate /
udaṅmukhaśśucau deśe prāṅmukhaś cā ' vakuṇṭhitaḥ //

1.6.10

āvaśyakamupāsīta kṛte cādbhir upaspṛśet /
kṛtaśaucastato janturbhakṣayed dantadhāvanam //

1.6.11

dhavaṃ palāśaw nyagrodhaw naktamālamathāpi vā // śirīṣaṃ karavīraṃ ca jātivṛkṣamathārjunam //

1.6.12

eteṣāṃ dantadhavanaṃ śreṣṭhamāha punarvasuḥ /
āpāṭya vidalīkṛtya dantamāṃsamabādhayan //

1.6.13

tadasya śodhayed vaktraṃ pittasya ca kaphasya ca /
śamanaṃ vātaraktādeḥ kurute dantadhāvanam //

1.6.14

mustakalkaṃ satriphalaṃ madhu tailaṃ sukhodakam /
pratyekaṃ kabalagrāhaṃ dhārayed anupūrvaśaḥ //

1.6.15

vātapittakaphā duṣṭāḥ śāmyanti kabalagrahāt /
mādhūkaṃ copadehaghnaṃ svararaktaprasādanam //

1.6.16

tailaṃ dantyaṃ surabhikṛttadabhiṣyandanāśanam /
kṣataṃ saṃrohayed vaktraṃ śīryamāṇaṃ niyacchati //

1.6.17

indriyāṇāṃ mato ' bhyaṅgo gurudoṣavimokṣaṇaḥ /
tvagdoṣaśamano balyo vātaraktaprasādanaḥ //

1.6.18

grāmyadharmātigatyā ca rathāśvagajapātanāt /
daṇḍamuṣṭihatānāṃ ca rujāśramavināśanaḥ //

1.6.19

tvacaḥ prasādano abhyaṅgaḥ śāmyatyutsādanātklamaḥ /
praharṣaṃ kurute sthairyaṃ malaghnaṃ cāvasecanam //

1.6.20

vilepanaṃ hlādayati kaṇḍūṃ hanti prasādanam /
śiśiraṃ hyañjanaṃ dṛṣṭeḥ timiraṃ ca praṇaśyati //

1.6.21

tanūruhendriyabalaṃ nasyatailādupāgatāt /
svararaktaprasādaś ca naśyanti palitāni ca //

1.6.22

svaktaḥ sūtsāditaś caiva praghṛṣṭaś ca yathābalam /
yathartuvāriṇā snātas tv anuliptastataḥ param //

1.6.23

prasādhitottamāṅgaś ca tato nasyaṃ pradāpayet /
tatassaṃśuddhadoṣasya dhūmamasya prakalpayet //

1.6.24

kuṭannaṭailāhrīberaṃ dhyāmakāgarucandanam /
kālānusāryāṃ naladaṃ pṛthvīkām atha guggulam //

1.6.25

tālīsaṃ padmakaṃ mustaṃ priyaṃguṃ sahareṇukām /
haridrāṃ ca sugandhāṃ ca saralāṃ devadāru ca //

1.6.26

śrīveṣṭakaṃ sarjarasaṃ corakaṃ ceti saṃharet /
vaktraṃ ca sarpiṣāktaṃ syād dhūmametaṃ tataḥ pibet //

1.6.27

aṣṭāṃgulapramāṇā vāpy athavā dvādaśāṃgulā /
ṣaḍaṃgulapramāṇā vā dhūmavartiḥ praśasyate //

1.6.28

sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ gajadantasya vā punaḥ /
vṛkṣasāramayaṃ vāpi dhūmanetraṃ praśasyate //

1.6.29

caturvā pañcakṛtvo vā dhūmaṃ srotasyavācaret /
vātānulomanaṃ kuryāc chleṣmāṇaṃ cāpakarṣati /
balaṃ dadāti dṛṣṭeś ca samyagdhūmo niṣevitaḥ //

1.6.30

aṣṭau dhūmasya kālāḥ syur yeṣām ante praśasyate /
utthitasyaiva śayanād dantaprakṣālane kṛte //

1.6.31

jalakrīḍānivṛttasya tathā bhuktavato ' śanam /
kṣutoccāravyavāyānte bhuktavāntavatas tathā //

1.6.32

guṇāṃś caikaikaśas teṣāṃ dhūmapānakṛtān śṛṇu /
tatra śayyotthitasyaiva vakṣyāmyatha yathākramam //

1.6.33

hantyutsannaṃ kaphaṃ jantoṣṣaḍindriyavibodhanaḥ /
pratibuddhasya ceddhūmo mārutasyānulomanaḥ //

1.6.34

dantaprakṣālanādūrdhvaṃ rogānsamyagvyapohati /
cyutaśleṣmāpanayanaḥ sugandhiviśadāsyakṛt //

1.6.35

dantamāṃsakṣayakṛtavyādhayo vadaneṣu ye /
doṣāḥ kāsaprabhṛtayastāṃś ca dhūmo vyapohati //

1.6.36

śirogatā yāś ca rujāḥ salilakrīḍanodbhavāḥ /
karṇaśūlaṃ pratiśyāyaṃ cāśu dhūmo vyapohati //

1.6.37

vātapittakaphān dhūmaḥ śamayed bhojanodgatān /
śiroviśuddhiṃ kurute bhuktaṃ ca sthāpayaty api //

1.6.38

dhamanipratipannas tu vāyuḥ kṣavathuneritaḥ /
vyāpnoti sarvasrotāṃsi sa dhūmenānulomyate //

1.6.39

varcaḥkarmoddhato vāyurgalamūrdhaśirogataḥ /
prāṇānādhmāpayati vā sa dhūmenānulomyate //

1.6.40

śuklasrotogato vāyurūrdhvam eva prapadyate /
sa ghorān hi sṛjedrogāṃstaṃ dhūmenānulomayet //

1.6.41

rogādhipataye chardyā sthānebhyo ' bhis amīritāḥ /
anārogyāya kalpante teṣāṃ dhūmaḥ praśasyate //

1.6.42

hṛteṣu doṣeṣv anilaḥ śūnyasthānāni saṃcaran /
sammūrcchati śiro gatvā taṃ dhūmenānulomayet //

1.6.43

pūrvaṃ pītodako bhuktvā labhate kṛśatāṃ naraḥ /
madhye bhaktasya pibato bhojanaṃ nāpakṛṣyate //

1.6.44

bhuktavānatha pānīyaṃ paścād anupibec ca yaḥ /
tadāpyānugataṃ bhuktaṃ samatvāyopapadyate //

1.6.45

agnau pratāpayet pāṇī syātāṃ yāvat tu nirjalau /
tataḥ padaśataṃ gacchedbhaktaṃ hyevaṃ prayātyadhaḥ //

1.6.46

na rātrau dadhi bhuñjīta nāghṛtaṃ nāpy amākṣikam /
kuṣṭhau patepi vāṃchaṃ kiṃ kaṇṭharogāc ca buddhimān //

1.6.47

toyakṣiptaṃ spṛśennānnaṃ na ca paryuṣitāśanaḥ /
na cājīrṇāśano janturjighāṃsurvyādhisaṃbhavam //

1.6.48

sopānatkas tathā daṇḍī chatreṇa vyajanena ca /
ābādhān varjayetsarvānvicaredāpariśramāt //

1.6.49

tapasvinaḥ pitṝndevānbrāhmaṇāṃś ca samāhitaḥ /
arcayanvidhivannityaṃ jīvedvarṣaśataṃ naraḥ //

1.6.50

vāto hi śūlaṃ vihataḥ karoti mūtrapradoṣaṃ janayec ca mūtram /
kāsaḥ pratiśyāyamatho kṣayaṃ ca śvāsaṃ ca kuryād vihate tu vege //

1.6.51

purīṣamānāhamatīva kuryād reto ' varodhaḥ kurute ' tha ṣāṇḍyam /
tasmād dhi vegaṃ na vidhārayeta naro ya icchediha dīrghamāyuḥ // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele ṣaṣṭho ' dhyāyaḥ // // saptamo ' dhyāyaḥ // athāta indriyopakramaṇīyaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /

Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc