Bhela Samhita · Chapter 1.27

athodakaṃ kledayati lavaṇaṃ syandayaty api /
atha pācayati kṣāraḥ kṣīraṃ vai jīvayaty api //

snehayatyatha sarpiś ca piśitaṃ bṛṃhayaty api /
māṣā bahumalāś cāpi ślīpadaṃ janayed dadhi //

tvacaṃ prasādayet tailaṃ snehanāya ca kalpate /
piṇyākaḥ kurute glāniṃ takraṃ ca kṣapayaty api //

madhu cāpy atha sandhatte jarjarīkurute surā /
hareṇubhir masūraiś ca bhṛśaṃ vāyuḥ prakupyati //

kaphakṛnmūlakaṃ vidyāt sarṣapaṃ vātakopanam /
laśunaṃ vātaśamanaṃ pittaśleṣmakaraṃ ca tat //

nātiśleṣmakaraṃ hiṅgu ṣaṇḍyaṃ kṣāraḥ karoti ca /
sarvaṃ tiktamavṛṣyaṃ tu vidyādanyatra kūlakāt //

avṛṣyaṃ paiṣṭikaṃ sarvaṃ yavagodhūmavarjitam /
dāḍimāmalakādanyatsarvamamlaṃ tu pittalam //

yavakān dāruṇān vidyāt pṛthukānśāliṣaṣṭikān /
nirdiśenmṛgatulyāṃs tu tathānūpānmṛgadvijān //

tathaikāntahitāṃś cāpi jāṃgalānmṛgapakṣiṇaḥ /
ity etatsaṃgraheṇoktaṃ bhojyaṃ vistarataḥ śṛṇu //

pippalī śṛṅgiberaṃ ca palāṇḍulaśunāni ca /
mūlakaṃ kṛśṇagandhā ca parṇāsaṃ kālamānakam //

surasaṃ sumukhaṃ caiva caṭakaṃ ca phaṇijjakam /
rasena kaṭukaṃ vidyāt vipāke madhuraṃ tathā //

kirātatikto nimbaś ca ketukāśakaṭhillakāḥ /
kūlakaṃ ca savetrāgraṃ tiktaṃ madhuvipāki ca //

plakṣakāśmaryamadhukaṃ svādu pāke parūṣakam /
kharjūraṃ nālikeraṃ ca priyālaṃ tadvidhāni ca //

madhukaṃ ca bisaṃ caiva jīvanīyāni yāni ca /
rase pāke ca madhuraṃ tadvidyād vividhaṃ ca yat //

basāni kaṭukā bimbī sarvaṃ caivekṣuvaikṛtam /
rase pāke ca madhuraṃ tad vidyāt trividhaṃ ca yat //

nyaṅkuṃ carasamudrāṃś ca sṛmarānkhaḍgasūkarān /
anyāṃś cānūpajān vidyānmadhurān rasapākataḥ //

kādambānsaindhavānhaṃsānsārasāñścetavāraṇam /
kācākṣānmallikākṣāṃś ca tathā puṣkarasāyakān //

dipavepni śarārīṃś ca vikramān sumanāmukhān /
nandimaudgalyakāṃś cāpi kālakān kṛṣṇapucchakān //

ājñātān ḍuṇḍubhāṃś caiva maṇḍūkān chuṭumallikān /
harṣyāt tu saptavārādi tathā garbhabhatāsakān //

sarvāṃś ca vārijānvidyānmadhurān rasapākataḥ /
priyaṅguś ca plāṅgaś ca balākāś ca khagās tathā //

ye cānye ' pyaudakā bhaumyāḥ khecarāś ca khagāḥ smṛtāḥ /
nakrāṃś ca śiśumārāṃś ca vallakīmatsyakacchapān //

anyāṃś ca vārijānvidyānmadhurānrasapākataḥ /
priyaṅguś ca vinaktāś ca nīlikāśāliṣaṣṭikāḥ //

parūṣakāś ca nīvārāḥ kodravā brahmabhūtikāḥ /
ity etaddhānyajātaṃ vai yaccānyadapi tadvidham //

rasena madhuraṃ tadvai vipāke kaṭukaṃ viduḥ /
mudgān masūrāṃś caṇakān kulutthāṃś ca kalāyakān //

rasena madhurāṃstānvai vipāke kaṭukānviduḥ /
rohīṃ śvadaṃṣṭrānuṣṭrāṃś ca śarabhānmṛgamātṛkān //

athānyānmadhurāsvādānvipāke kaṭukānviduḥ /
kharāś cāścatarāmeṣā ye cānye tādṛśā mṛgāḥ //

rasena madhurāṃstānvai vipāke kaṭukānviduḥ /
harītān stokakāṃś caiva kapotān śukaśārikāḥ //

caṭakān bhṛṅgarājāṃś ca tathā pippalakānapi /
godhāputrāṃstailapākānye cānye pratudāḥ khagāḥ //

ye cānye madhurāstānvai vipāke kaṭukānviduḥ /
anupānāni vakṣyāmi yeṣu yāni hitāni vai //

āje kaṣāyaśītas tu hāyane codakaṃ tathā /
anupānaṃ vidhātavyaṃ vārāhe khadirodaram //

dadhi cukraṃ ca dhānyānām anupānaṃ pradāpayet /
śīrodakaṃ bisagranthisevanānāṃ tathāsavān //

tadvārijānāṃ satvānām anupānaṃ pradāpayet /
triphalāṃ śīdhumārdvīkaṃ kadambapanasodakam //

suradrujambūplakṣāṇāṃ phalaskandhāsavānpṛthak /
mudgādisūpadhānyānām anupānaṃ pradāpayet //

bilvapiṇḍakakalkānāṃ kapitthasyāthavāsavān /
guhāśayānāṃ satvānām anupānaṃ pradāpayet //

nyagrodhādigaṇasyātha skandhaśākhāphalāsavān /
viṣkirāṇāṃ vihaṅgānām anupānaṃ pradāpayet //

kakubhasyānupānaṃ tu snigdhānāṃ cāpi vāruṇīm /
caturvidhasya snehasya toyamuṣṇaṃ pradāpayet //

drākṣākāśmaryakharjūrayavavāṭyāṃstathāsavān /
aśvagandhakaṣāyaṃ tu vāruṇīmaṇḍam eva ca //

sukhena pācayaty annaṃ rocayaty apakarṣati /
anupānaṃ manuṣyāṇāṃ sātmyatāṃ ca prayacchati // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele saptaviṃśo ' dhyāyaḥ // // aṣṭāviṃśo ' dhyāyaḥ // athāto bhojanavidhīyaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /