Bhela Samhita · Chapter 1.17
caturvidhamatho bhuktaṃ daśadhā prāṇamṛcchati /
ūṣmasvedaśakṛnmūtrais tathā vātādibhis tribhiḥ //
striyāḥ stanyena śuklena śoṇitena ca vāpy atha /
ity ebhir daśabhiḥ prāṇaḥ sthirībhavati dehinām //
īhate ' mṛtavadvṛttiṃ vātapittakaphaistribhiḥ /
āhārasāmyayogād dhi vaiṣamye vyādhayaḥ smṛtāḥ //
iha dvau bhiṣajau vidyāt jñaś caivājñaś ca dehinām /
tatra jñaḥ sūtravānyaḥ syāt sūtrārthena vicakṣaṇaḥ //
pañcāśrayānkaṣāyāṃś ca bhojanaṃ caturāśrayam /
catuḥśreṣṭhāṃs tathā snehānāmayāṃś cāturāśrayān //
cūrṇapradehānvividhān yavāgūś cāṣṭadhā smṛtāḥ /
dvādaśānnāni pathyāni prāyaścittadvayaṃ tathā //
triṃśataṃ copanāhānāṃ sthāneṣv aṣṭāsu tattvataḥ /
sūtrasthānaṃ cikitsā ca triṃśatriṃśadihocyate //
aṣṭau nidānānyuktāni vimānāni tathaiva ca /
śārīrāṇyaṣṭa gātrāṅgapratyaṅgaṃ yatra varṇitam //
siddhayo dvādaśa proktās tathā kalpendriyāṇi ca /
etadviṃśaśataṃ proktaṃ mūlinyo yatra ṣoḍaśa //
ekonaviṃśatirjñeyāḥ phalinyaḥ kṣīriṇītrayam /
āyurjñānamariṣṭibhyaḥ sādhyāsādhyacikitsitāḥ //
rogajñānaṃ nidānebhyo deśakālau vimānataḥ /
śārīrāddhātusaṃghātaṃ prakṛtiṃ dhātusātmyatām //
anyadevaṃvidhaṃ yac ca śāstre kiṃcidapi śrutam /
bhiṣagyo vai vijānāti sajñaḥ ajñaṃ tu nibodhata //
yo ' nnakāle yavāgūṃ tu sūpakāle tathā rasam /
yūṣakāle ' tha māṃsaṃ tu śodhyeṣu stambhanāni ca //
virecanīye vamanaṃ nirūhye cānuvāsanam /
viparyayeṇa yo ' nyadvā kurute so ' jña ucyate //
yogena vidyām ādadyāt tasmāt tattvadidṛkṣayā /
yathā tamasi dīpaḥ syāt tatrarahā śāstraṃ prakāśakṛt // ity āha bhagavān ātreyaḥ /
iti bhele saptadaśo ' dhyāyaḥ // // aṣṭādaśo ' dhyāyaḥ // athāto ' nnarakṣīyaṃ vyākhyāsyāma iti ha smāha bhagavān ātreyaḥ /
Original text: Bhelasaṃhitā · Edition: ed. V. S. Venkatasubramania Sastri and C. Raja Rajeswara Sarma (CCRAS, New Delhi); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0