Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 11.25

11.25.001

BhP_11.25.001/0 śrī-bhagavān uvāca
guṇānām asammiśrāṇāṃ pumān yena yathā bhavet /
tan me puruṣa-varyedam upadhāraya śaṃsataḥ

11.25.002

śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṃ dayā smṛtiḥ /
tuṣṭis tyāgo 'spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ

11.25.003

kāma īhā madas tṛṣṇā stambha āśīr bhidā sukham /
madotsāho yaśaḥ-prītir hāsyaṃ vīryaṃ balodyamaḥ

11.25.004

krodho lobho 'nṛtaṃ hiṃsā yācñā dambhaḥ klamaḥ kaliḥ /
śoka-mohau viṣādārtī nidrāśā bhīr anudyamaḥ

11.25.005

sattvasya rajasaś caitās tamasaś cānupūrvaśaḥ /
vṛttayo varṇita-prāyāḥ sannipātam atho śṛṇu

11.25.006

sannipātas tv aham iti mamety uddhava yā matiḥ /
vyavahāraḥ sannipāto mano-mātrendriyāsubhiḥ

11.25.007

dharme cārthe ca kāme ca yadāsau pariniṣṭhitaḥ /
guṇānāṃ sannikarṣo 'yaṃ śraddhā-rati-dhanāvahaḥ

11.25.008

pravṛtti-lakṣaṇe niṣṭhā pumān yarhi gṛhāśrame /
sva-dharme cānu tiṣṭheta guṇānāṃ samitir hi sā

11.25.009

puruṣaṃ sattva-saṃyuktam anumīyāc chamādibhiḥ /
kāmādibhī rajo-yuktaṃ krodhādyais tamasā yutam

11.25.010

yadā bhajati māṃ bhaktyā nirapekṣaḥ sva-karmabhiḥ /
taṃ sattva-prakṛtiṃ vidyāt puruṣaṃ striyam eva vā

11.25.011

yadā āśiṣa āśāsya māṃ bhajeta sva-karmabhiḥ /
taṃ rajaḥ-prakṛtiṃ vidyāt hiṃsām āśāsya tāmasam

11.25.012

sattvaṃ rajas tama iti guṇā jīvasya naiva me /
citta-jā yais tu bhūtānāṃ sajjamāno nibadhyate

11.25.013

yadetarau jayet sattvaṃ bhāsvaraṃ viśadaṃ śivam /
tadā sukhena yujyeta dharma-jñānādibhiḥ pumān

11.25.014

yadā jayet tamaḥ sattvaṃ rajaḥ saṅgaṃ bhidā calam /
tadā duḥkhena yujyeta karmaṇā yaśasā śriyā

11.25.015

yadā jayed rajaḥ sattvaṃ tamo mūḍhaṃ layaṃ jaḍam /
yujyeta śoka-mohābhyāṃ nidrayā hiṃsayāśayā

11.25.016

yadā cittaṃ prasīdeta indriyāṇāṃ ca nirvṛtiḥ /
dehe 'bhayaṃ mano-'saṅgaṃ tat sattvaṃ viddhi mat-padam

11.25.017

vikurvan kriyayā cā-dhīr anivṛttiś ca cetasām /
gātrāsvāsthyaṃ mano bhrāntaṃ raja etair niśāmaya

11.25.018

sīdac cittaṃ vilīyeta cetaso grahaṇe 'kṣamam /
mano naṣṭaṃ tamo glānis tamas tad upadhāraya

11.25.019

edhamāne guṇe sattve devānāṃ balam edhate /
asurāṇāṃ ca rajasi tamasy uddhava rakṣasām

11.25.020

sattvāj jāgaraṇaṃ vidyād rajasā svapnam ādiśet /
prasvāpaṃ tamasā jantos turīyaṃ triṣu santatam

11.25.021

upary upari gacchanti sattvena brāhmaṇā janāḥ /
tamasādho 'dha ā-mukhyād rajasāntara-cāriṇaḥ

11.25.022

sattve pralīnāḥ svar yānti nara-lokaṃ rajo-layāḥ /
tamo-layās tu nirayaṃ yānti mām eva nirguṇāḥ

11.25.023

mad-arpaṇaṃ niṣphalaṃ vā sāttvikaṃ nija-karma tat /
rājasaṃ phala-saṅkalpaṃ hiṃsā-prāyādi tāmasam

11.25.024

kaivalyaṃ sāttvikaṃ jñānaṃ rajo vaikalpikaṃ ca yat /
prākṛtaṃ tāmasaṃ jñānaṃ man-niṣṭhaṃ nirguṇaṃ smṛtam

11.25.025

vanaṃ tu sāttviko vāso grāmo rājasa ucyate /
tāmasaṃ dyūta-sadanaṃ man-niketaṃ tu nirguṇam

11.25.026

sāttvikaḥ kārako 'saṅgī rāgāndho rājasaḥ smṛtaḥ /
tāmasaḥ smṛti-vibhraṣṭo nirguṇo mad-apāśrayaḥ

11.25.027

sāttviky ādhyātmikī śraddhā karma-śraddhā tu rājasī /
tāmasy adharme yā śraddhā mat-sevāyāṃ tu nirguṇā

11.25.028

pathyaṃ pūtam anāyastam āhāryaṃ sāttvikaṃ smṛtam /
rājasaṃ cendriya-preṣṭhaṃ tāmasaṃ cārti-dāśuci

11.25.029

sāttvikaṃ sukham ātmotthaṃ viṣayotthaṃ tu rājasam /
tāmasaṃ moha-dainyotthaṃ nirguṇaṃ mad-apāśrayam

11.25.030

dravyaṃ deśaḥ phalaṃ kālo jñānaṃ karma ca kārakaḥ /
śraddhāvasthākṛtir niṣṭhā trai-guṇyaḥ sarva eva hi

11.25.031

sarve guṇa-mayā bhāvāḥ puruṣāvyakta-dhiṣṭhitāḥ /
dṛṣṭaṃ śrutaṃ anudhyātaṃ buddhyā vā puruṣarṣabha

11.25.032

etāḥ saṃsṛtayaḥ puṃso guṇa-karma-nibandhanāḥ /
yeneme nirjitāḥ saumya guṇā jīvena citta-jāḥ /
bhakti-yogena man-niṣṭho mad-bhāvāya prapadyate

11.25.033

tasmād deham imaṃ labdhvā jñāna-vijñāna-sambhavam /
guṇa-saṅgaṃ vinirdhūya māṃ bhajantu vicakṣaṇāḥ

11.25.034

niḥsaṅgo māṃ bhajed vidvān apramatto jitendriyaḥ /
rajas tamaś cābhijayet sattva-saṃsevayā muniḥ

11.25.035

sattvaṃ cābhijayed yukto nairapekṣyeṇa śānta-dhīḥ /
sampadyate guṇair mukto jīvo jīvaṃ vihāya mām

11.25.036

jīvo jīva-vinirmukto guṇaiś cāśaya-sambhavaiḥ /
mayaiva brahmaṇā pūrṇo na bahir nāntaraś caret

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc