Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 11.21

11.21.001

BhP_11.21.001/0 śrī-bhagavān uvāca
ya etān mat-patho hitvā bhakti-jñāna-kriyātmakān /
kṣudrān kāmāṃś calaiḥ prāṇair juṣantaḥ saṃsaranti te

11.21.002

sve sve 'dhikāre yā niṣṭhā sa guṇaḥ parikīrtitaḥ /
viparyayas tu doṣaḥ syād ubhayor eṣa niścayaḥ

11.21.003

śuddhy-aśuddhī vidhīyete samāneṣv api vastuṣu /
dravyasya vicikitsārthaṃ guṇa-doṣau śubhāśubhau

11.21.004

dharmārthaṃ vyavahārārthaṃ yātrārtham iti cānagha /
darśito 'yaṃ mayācāro dharmam udvahatāṃ dhuram

11.21.005

bhūmy-ambv-agny-anilākāśā bhūtānāṃ pañca-dhātavaḥ /
ā-brahma-sthāvarādīnāṃ śārīrā ātma-saṃyutāḥ

11.21.006

vedena nāma-rūpāṇi viṣamāṇi sameṣv api /
dhātuṣūddhava kalpyanta eteṣāṃ svārtha-siddhaye

11.21.007

deśa-kālādi-bhāvānāṃ vastūnāṃ mama sattama /
guṇa-doṣau vidhīyete niyamārthaṃ hi karmaṇām

11.21.008

akṛṣṇa-sāro deśānām abrahmaṇyo 'sucir bhavet /
kṛṣṇa-sāro 'py asauvīra- kīkaṭāsaṃskṛteriṇam

11.21.009

karmaṇyo guṇavān kālo dravyataḥ svata eva vā /
yato nivartate karma sa doṣo 'karmakaḥ smṛtaḥ

11.21.010

dravyasya śuddhy-aśuddhī ca dravyeṇa vacanena ca /
saṃskāreṇātha kālena mahatvālpatayātha vā

11.21.011

śaktyāśaktyātha vā buddhyā samṛddhyā ca yad ātmane /
aghaṃ kurvanti hi yathā deśāvasthānusārataḥ

11.21.012

dhānya-dārv-asthi-tantūnāṃ rasa-taijasa-carmaṇām /
kāla-vāyv-agni-mṛt-toyaiḥ pārthivānāṃ yutāyutaiḥ

11.21.013

amedhya-liptaṃ yad yena gandha-lepaṃ vyapohati /
bhajate prakṛtiṃ tasya tac chaucaṃ tāvad iṣyate

11.21.014

snāna-dāna-tapo-'vasthā- vīrya-saṃskāra-karmabhiḥ /
mat-smṛtyā cātmanaḥ śaucaṃ śuddhaḥ karmācared dvijaḥ

11.21.015

mantrasya ca parijñānaṃ karma-śuddhir mad-arpaṇam /
dharmaḥ sampadyate ṣaḍbhir adharmas tu viparyayaḥ

11.21.016

kvacid guṇo 'pi doṣaḥ syād doṣo 'pi vidhinā guṇaḥ /
guṇa-doṣārtha-niyamas tad-bhidām eva bādhate

11.21.017

samāna-karmācaraṇaṃ patitānāṃ na pātakam /
autpattiko guṇaḥ saṅgo na śayānaḥ pataty adhaḥ

11.21.018

yato yato nivarteta vimucyeta tatas tataḥ /
eṣa dharmo nṛṇāṃ kṣemaḥ śoka-moha-bhayāpahaḥ

11.21.019

viṣayeṣu guṇādhyāsāt puṃsaḥ saṅgas tato bhavet /
saṅgāt tatra bhavet kāmaḥ kāmād eva kalir nṛṇām

11.21.020

kaler durviṣahaḥ krodhas tamas tam anuvartate /
tamasā grasyate puṃsaś cetanā vyāpinī drutam

11.21.021

tayā virahitaḥ sādho jantuḥ śūnyāya kalpate /
tato 'sya svārtha-vibhraṃśo mūrcchitasya mṛtasya ca

11.21.022

viṣayābhiniveśena nātmānaṃ veda nāparam /
vṛkṣa jīvikayā jīvan vyarthaṃ bhastreva yaḥ śvasan

11.21.023

phala-śrutir iyaṃ nṝṇāṃ na śreyo rocanaṃ param /
śreyo-vivakṣayā proktaṃ yathā bhaiṣajya-rocanam

11.21.024

utpattyaiva hi kāmeṣu prāṇeṣu sva-janeṣu ca /
āsakta-manaso martyā ātmano 'nartha-hetuṣu

11.21.025

natān aviduṣaḥ svārthaṃ bhrāmyato vṛjinādhvani /
kathaṃ yuñjyāt punas teṣu tāṃs tamo viśato budhaḥ

11.21.026

evaṃ vyavasitaṃ kecid avijñāya kubuddhayaḥ /
phala-śrutiṃ kusumitāṃ na veda-jñā vadanti hi

11.21.027

kāminaḥ kṛpaṇā lubdhāḥ puṣpeṣu phala-buddhayaḥ /
agni-mugdhā dhūma-tāntāḥ svaṃ lokaṃ na vidanti te

11.21.028

na te mām aṅga jānanti hṛdi-sthaṃ ya idaṃ yataḥ /
uktha-śastrā hy asu-tṛpo yathā nīhāra-cakṣuṣaḥ

11.21.029

te me matam avijñāya parokṣaṃ viṣayātmakāḥ /
hiṃsāyāṃ yadi rāgaḥ syād yajña eva na codanā

11.21.030

hiṃsā-vihārā hy ālabdhaiḥ paśubhiḥ sva-sukhecchayā /
yajante devatā yajñaiḥ pitṛ-bhūta-patīn khalāḥ

11.21.031

svapnopamam amuṃ lokam asantaṃ śravaṇa-priyam /
āśiṣo hṛdi saṅkalpya tyajanty arthān yathā vaṇik

11.21.032

rajaḥ-sattva-tamo-niṣṭhā rajaḥ-sattva-tamo-juṣaḥ /
upāsata indra-mukhyān devādīn na yathaiva mām

11.21.033

iṣṭveha devatā yajñair gatvā raṃsyāmahe divi /
tasyānta iha bhūyāsma mahā-śālā mahā-kulāḥ

11.21.034

evaṃ puṣpitayā vācā vyākṣipta-manasāṃ nṛṇām /
mānināṃ cāti-lubdhānāṃ mad-vārtāpi na rocate

11.21.035

vedā brahmātma-viṣayās tri-kāṇḍa-viṣayā ime /
parokṣa-vādā ṛṣayaḥ parokṣaṃ mama ca priyam

11.21.036

śabda-brahma su-durbodhaṃ prāṇendriya-mano-mayam /
ananta-pāraṃ gambhīraṃ durvigāhyaṃ samudra-vat

11.21.037

mayopabṛṃhitaṃ bhūmnā brahmaṇānanta-śaktinā /
bhūteṣu ghoṣa-rūpeṇa viseṣūrṇeva lakṣyate

11.21.038

yathorṇanābhir hṛdayād ūrṇām udvamate mukhāt /
ākāśād ghoṣavān prāṇo manasā sparśa-rūpiṇā

11.21.039

chando-mayo 'mṛta-mayaḥ sahasra-padavīṃ prabhuḥ /
oṃkārād vyañjita-sparśa- svaroṣmāntastha-bhūṣitām

11.21.040

vicitra-bhāṣā-vitatāṃ chandobhiś catur-uttaraiḥ /
ananta-pārāṃ bṛhatīṃ sṛjaty ākṣipate svayam

11.21.041

gāyatry uṣṇig anuṣṭup ca bṛhatī paṅktir eva ca /
triṣṭub jagaty aticchando hy atyaṣṭy-atijagad-virāṭ

11.21.042

kiṃ vidhatte kim ācaṣṭe kim anūdya vikalpayet /
ity asyā hṛdayaṃ loke nānyo mad veda kaścana

11.21.043

māṃ vidhatte 'bhidhatte māṃ vikalpyāpohyate tv aham /
etāvān sarva-vedārthaḥ śabda āsthāya māṃ bhidām /
māyā-mātram anūdyānte pratiṣidhya prasīdati

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc