Bhagavata Purana · Chapter 11.20
BhP_11.20.001/0 śrī-uddhava uvāca
vidhiś ca pratiṣedhaś ca nigamo hīśvarasya te /
avekṣate 'raviṇḍākṣa guṇaṃ doṣaṃ ca karmaṇām
varṇāśrama-vikalpaṃ ca pratilomānulomajam /
dravya-deśa-vayaḥ-kālān svargaṃ narakam eva ca
guṇa-doṣa-bhidā-dṛṣṭim antareṇa vacas tava /
niḥśreyasaṃ kathaṃ nṝṇāṃ niṣedha-vidhi-lakṣaṇam
pitṛ-deva-manuṣyānāṃ vedaś cakṣus taveśvara /
śreyas tv anupalabdhe 'rthe sādhya-sādhanayor api
guṇa-doṣa-bhidā-dṛṣṭir nigamāt te na hi svataḥ /
nigamenāpavādaś ca bhidāyā iti ha bhramaḥ
BhP_11.20.006/0 śrī-bhagavān uvāca
yogās trayo mayā proktā nṝṇāṃ śreyo-vidhitsayā /
jñānaṃ karma ca bhaktiś ca nopāyo 'nyo 'sti kutracit
nirviṇṇānāṃ jñāna-yogo nyāsinām iha karmasu /
teṣv anirviṇṇa-cittānāṃ karma-yogas tu kāminām
yadṛcchayā mat-kathādau jāta-śraddhas tu yaḥ pumān /
na nirviṇṇo nāti-sakto bhakti-yogo 'sya siddhi-daḥ
tāvat karmāṇi kurvīta na nirvidyeta yāvatā /
mat-kathā-śravaṇādau vā śraddhā yāvan na jāyate
sva-dharma-stho yajan yajñair anāśīḥ-kāma uddhava /
na yāti svarga-narakau yady anyan na samācaret
asmiṃl loke vartamānaḥ sva-dharma-stho 'naghaḥ śuciḥ /
jñānaṃ viśuddham āpnoti mad-bhaktiṃ vā yadṛcchayā
svargiṇo 'py etam icchanti lokaṃ nirayiṇas tathā /
sādhakaṃ jñāna-bhaktibhyām ubhayaṃ tad-asādhakam
na naraḥ svar-gatiṃ kāṅkṣen nārakīṃ vā vicakṣaṇaḥ /
nemaṃ lokaṃ ca kāṅkṣeta dehāveśāt pramādyati
etad vidvān purā mṛtyor abhavāya ghaṭeta saḥ /
apramatta idaṃ jñātvā martyam apy artha-siddhi-dam
chidyamānaṃ yamair etaiḥ kṛta-nīḍaṃ vanaspatim /
khagaḥ sva-ketam utsṛjya kṣemaṃ yāti hy alampaṭaḥ
aho-rātraiś chidyamānaṃ buddhvāyur bhaya-vepathuḥ /
mukta-saṅgaḥ paraṃ buddhvā nirīha upaśāmyati
nṛ-deham ādyaṃ su-labhaṃ su-durlabhaṃ $ plavaṃ su-kalpaṃ guru-karṇadhāram &
mayānukūlena nabhasvateritaṃ % pumān bhavābdhiṃ na taret sa ātma-hā // BhP_11.20.017* //
yadārambheṣu nirviṇṇo viraktaḥ saṃyatendriyaḥ /
abhyāsenātmano yogī dhārayed acalaṃ manaḥ
dhāryamāṇaṃ mano yarhi bhrāmyad aśv anavasthitam /
atandrito 'nurodhena mārgeṇātma-vaśaṃ nayet
mano-gatiṃ na visṛjej jita-prāṇo jitendriyaḥ /
sattva-sampannayā buddhyā mana ātma-vaśaṃ nayet
eṣa vai paramo yogo manasaḥ saṅgrahaḥ smṛtaḥ /
hṛdaya-jñatvam anvicchan damyasyevārvato muhuḥ
sāṅkhyena sarva-bhāvānāṃ pratilomānulomataḥ /
bhavāpyayāv anudhyāyen mano yāvat prasīdati
nirviṇṇasya viraktasya puruṣasyokta-vedinaḥ /
manas tyajati daurātmyaṃ cintitasyānucintayā
yamādibhir yoga-pathair ānvīkṣikyā ca vidyayā /
mamārcopāsanābhir vā nānyair yogyaṃ smaren manaḥ
yadi kuryāt pramādena yogī karma vigarhitam /
yogenaiva dahed aṃho nānyat tatra kadācana
sve sve 'dhikāre yā niṣṭhā sa guṇaḥ parikīrtitaḥ /
karmaṇāṃ jāty-aśuddhānām anena niyamaḥ kṛtaḥ /
guṇa-doṣa-vidhānena saṅgānāṃ tyājanecchayā
jāta-śraddho mat-kathāsu nirviṇṇaḥ sarva-karmasu /
veda duḥkhātmakān kāmān parityāge 'py anīśvaraḥ
tato bhajeta māṃ prītaḥ śraddhālur dṛḍha-niścayaḥ /
juṣamāṇaś ca tān kāmān duḥkhodarkāṃś ca garhayan
proktena bhakti-yogena bhajato māsakṛn muneḥ /
kāmā hṛdayyā naśyanti sarve mayi hṛdi sthite
bhidyate hṛdaya-granthiś chidyante sarva-saṃśayāḥ /
kṣīyante cāsya karmāṇi mayi dṛṣṭe 'khilātmani
tasmān mad-bhakti-yuktasya yogino vai mad-ātmanaḥ /
na jñānaṃ na ca vairāgyaṃ prāyaḥ śreyo bhaved iha
yat karmabhir yat tapasā jñāna-vairāgyataś ca yat /
yogena dāna-dharmeṇa śreyobhir itarair api
sarvaṃ mad-bhakti-yogena mad-bhakto labhate 'ñjasā /
svargāpavargaṃ mad-dhāma kathañcid yadi vāñchati
na kiñcit sādhavo dhīrā bhaktā hy ekāntino mama /
vāñchanty api mayā dattaṃ kaivalyam apunar-bhavam
nairapekṣyaṃ paraṃ prāhur niḥśreyasam analpakam /
tasmān nirāśiṣo bhaktir nirapekṣasya me bhavet
na mayy ekānta-bhaktānāṃ guṇa-doṣodbhavā guṇāḥ /
sādhūnāṃ sama-cittānāṃ buddheḥ param upeyuṣām
evam etān mayā diṣṭān anutiṣṭhanti me pathaḥ /
kṣemaṃ vindanti mat-sthānaṃ yad brahma paramaṃ viduḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0