Bhagavata Purana · Chapter 11.19
BhP_11.19.001/0 śrī-bhagavān uvāca
yo vidyā-śruta-sampannaḥ ātmavān nānumānikaḥ /
mayā-mātram idaṃ jñātvā jñānaṃ ca mayi sannyaset
jñāninas tv aham eveṣṭaḥ svārtho hetuś ca sammataḥ /
svargaś caivāpavargaś ca nānyo 'rtho mad-ṛte priyaḥ
jñāna-vijñāna-saṃsiddhāḥ padaṃ śreṣṭhaṃ vidur mama /
jñānī priyatamo 'to me jñānenāsau bibharti mām
tapas tīrthaṃ japo dānaṃ pavitrāṇītarāṇi ca /
nālaṃ kurvanti tāṃ siddhiṃ yā jñāna-kalayā kṛtā
tasmāj jñānena sahitaṃ jñātvā svātmānam uddhava /
jñāna-vijñāna-sampanno bhaja māṃ bhakti-bhāvataḥ
jñāna-vijñāna-yajñena mām iṣṭvātmānam ātmani /
sarva-yajña-patiṃ māṃ vai saṃsiddhiṃ munayo 'gaman
tvayy uddhavāśrayati yas tri-vidho vikāro $ māyāntarāpatati nādy-apavargayor yat &
janmādayo 'sya yad amī tava tasya kiṃ syur % ādy-antayor yad asato 'sti tad eva madhye // BhP_11.19.007*
0 śrī-uddhava uvāca
jñānaṃ viśuddhaṃ vipulaṃ yathaitad vairāgya-vijñāna-yutaṃ purāṇam /
ākhyāhi viśveśvara viśva-mūrte tvad-bhakti-yogaṃ ca mahad-vimṛgyam
tāpa-trayeṇābhihatasya ghore santapyamānasya bhavādhvanīśa /
paśyāmi nānyac charaṇaṃ tavāṅghri- dvandvātapatrād amṛtābhivarṣāt
daṣṭaṃ janaṃ sampatitaṃ bile 'smin kālāhinā kṣudra-sukhoru-tarṣam /
samuddharainaṃ kṛpayāpavargyair vacobhir āsiñca mahānubhāva
BhP_11.19.011/0 śrī-bhagavān uvāca
ittham etat purā rājā bhīṣmaṃ dharma-bhṛtāṃ varam /
ajāta-śatruḥ papraccha sarveṣāṃ no 'nuśṛṇvatām
nivṛtte bhārate yuddhe suhṛn-nidhana-vihvalaḥ /
śrutvā dharmān bahūn paścān mokṣa-dharmān apṛcchata
tān ahaṃ te 'bhidhāsyāmi deva-vrata-makhāc chrutān /
jñāna-vairāgya-vijñāna- śraddhā-bhakty-upabṛṃhitān
navaikādaśa pañca trīn bhāvān bhūteṣu yena vai /
īkṣetāthāikam apy eṣu taj jñānaṃ mama niścitam
etad eva hi vijñānaṃ na tathaikena yena yat /
sthity-utpatty-apyayān paśyed bhāvānāṃ tri-guṇātmanām
ādāv ante ca madhye ca sṛjyāt sṛjyaṃ yad anviyāt /
punas tat-pratisaṅkrāme yac chiṣyeta tad eva sat
śrutiḥ pratyakṣam aitihyam anumānaṃ catuṣṭayam /
pramāṇeṣv anavasthānād vikalpāt sa virajyate
karmaṇāṃ pariṇāmitvād ā-viriñcyād amaṅgalam /
vipaścin naśvaraṃ paśyed adṛṣṭam api dṛṣṭa-vat
bhakti-yogaḥ puraivoktaḥ prīyamāṇāya te 'nagha /
punaś ca kathayiṣyāmi mad-bhakteḥ kāraṇaṃ paraṃ
śraddhāmṛta-kathāyāṃ me śaśvan mad-anukīrtanam /
pariniṣṭhā ca pūjāyāṃ stutibhiḥ stavanaṃ mama
ādaraḥ paricaryāyāṃ sarvāṅgair abhivandanam /
mad-bhakta-pūjābhyadhikā sarva-bhūteṣu man-matiḥ
mad-artheṣv aṅga-ceṣṭā ca vacasā mad-guṇeraṇam /
mayy arpaṇaṃ ca manasaḥ sarva-kāma-vivarjanam
mad-arthe 'rtha-parityāgo bhogasya ca sukhasya ca /
iṣṭaṃ dattaṃ hutaṃ japtaṃ mad-arthaṃ yad vrataṃ tapaḥ
evaṃ dharmair manuṣyāṇām uddhavātma-nivedinām /
mayi sañjāyate bhaktiḥ ko 'nyo 'rtho 'syāvaśiṣyate
yadātmany arpitaṃ cittaṃ śāntaṃ sattvopabṛṃhitam /
dharmaṃ jñānaṃ sa vairāgyam aiśvaryaṃ cābhipadyate
yad arpitaṃ tad vikalpe indriyaiḥ paridhāvati /
rajas-valaṃ cāsan-niṣṭhaṃ cittaṃ viddhi viparyayam
dharmo mad-bhakti-kṛt prokto jñānaṃ caikātmya-darśanam /
guṇesv asaṅgo vairāgyam aiśvaryaṃ cāṇimādayaḥ
śrī-uddhava uvāca yamaḥ kati-vidhaḥ prokto /
niyamo vāri-karṣaṇa kaḥ śamaḥ ko damaḥ kṛṣṇa
kā titikṣā dhṛtiḥ prabho kiṃ dānaṃ kiṃ tapaḥ śauryaṃ /
kim satyam ṛtam ucyate kas tyāgaḥ kiṃ dhanaṃ ceṣṭaṃ
ko yajñaḥ kā ca dakṣiṇā puṃsaḥ kiṃ svid balaṃ śrīman /
bhago lābhaś ca keśava kā vidyā hrīḥ parā kā śrīḥ
kiṃ sukhaṃ duḥkham eva ca kaḥ paṇḍitaḥ kaś ca mūrkhaḥ /
kaḥ panthā utpathaś ca kaḥ kaḥ svargo narakaḥ kaḥ svit
ko bandhur uta kiṃ gṛham ka āḍhyaḥ ko daridro vā /
kṛpaṇaḥ kaḥ ka īśvaraḥ etān praśnān mama brūhi /
viparītāṃś ca sat-pate śrī-bhagavān uvāca
ahiṃsā satyam asteyam asaṅgo hrīr asañcayaḥ /
āstikyaṃ brahmacaryaṃ ca maunaṃ sthairyaṃ kṣamābhayam
śaucaṃ japas tapo homaḥ śraddhātithyaṃ mad-arcanam /
tīrthāṭanaṃ parārthehā tuṣṭir ācārya-sevanam
ete yamāḥ sa-niyamā ubhayor dvādaśa smṛtāḥ /
puṃsām upāsitās tāta yathā-kāmaṃ duhanti hi
śamo man-niṣṭhatā buddher dama indriya-saṃyamaḥ /
titikṣā duḥkha-sammarṣo jihvopastha-jayo dhṛtiḥ
daṇḍa-nyāsaḥ paraṃ dānaṃ kāma-tyāgas tapaḥ smṛtam /
svabhāva-vijayaḥ śauryaṃ satyaṃ ca sama-darśanam
anyac ca sunṛtā vāṇī kavibhiḥ parikīrtitā /
karmasv asaṅgamaḥ śaucaṃ tyāgaḥ sannyāsa ucyate
dharma iṣṭaṃ dhanaṃ nṝṇāṃ yajño 'haṃ bhagavattamaḥ /
dakṣiṇā jñāna-sandeśaḥ prāṇāyāmaḥ paraṃ balam
bhago ma aiśvaro bhāvo lābho mad-bhaktir uttamaḥ /
vidyātmani bhidā-bādho jugupsā hrīr akarmasu
śrīr guṇā nairapekṣyādyāḥ sukhaṃ duḥkha-sukhātyayaḥ /
duḥkhaṃ kāma-sukhāpekṣā paṇḍito bandha-mokṣa-vit
mūrkho dehādy-ahaṃ-buddhiḥ panthā man-nigamaḥ smṛtaḥ /
utpathaś citta-vikṣepaḥ svargaḥ sattva-guṇodayaḥ
narakas tama-unnāho bandhur gurur ahaṃ sakhe /
gṛhaṃ śarīraṃ mānuṣyaṃ guṇāḍhyo hy āḍhya ucyate
daridro yas tv asantuṣṭaḥ kṛpaṇo yo 'jitendriyaḥ /
guṇeṣv asakta-dhīr īśo guṇa-saṅgo viparyayaḥ
eta uddhava te praśnāḥ sarve sādhu nirūpitāḥ /
kiṃ varṇitena bahunā lakṣaṇaṃ guṇa-doṣayoḥ /
guṇa-doṣa-dṛśir doṣo guṇas tūbhaya-varjitaḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0