Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 11.10

11.10.001

BhP_11.10.001/0 śrī-bhagavān uvāca
mayoditeṣv avahitaḥ sva-dharmeṣu mad-āśrayaḥ /
varṇāśrama-kulācāram akāmātmā samācaret

11.10.002

anvīkṣeta viśuddhātmā dehināṃ viṣayātmanām /
guṇeṣu tattva-dhyānena sarvārambha-viparyayam

11.10.003

suptasya viṣayāloko dhyāyato vā manorathaḥ /
nānātmakatvād viphalas tathā bhedātma-dhīr guṇaiḥ

11.10.004

nivṛttaṃ karma seveta pravṛttaṃ mat-paras tyajet /
jijñāsāyāṃ sampravṛtto nādriyet karma-codanām

11.10.005

yamān abhīkṣṇaṃ seveta niyamān mat-paraḥ kvacit /
mad-abhijñaṃ guruṃ śāntam upāsīta mad-ātmakam

11.10.006

amāny amatsaro dakṣo nirmamo dṛḍha-sauhṛdaḥ /
asatvaro 'rtha-jijñāsur anasūyur amogha-vāk

11.10.007

jāyāpatya-gṛha-kṣetra- svajana-draviṇādiṣu /
udāsīnaḥ samaṃ paśyan sarveṣv artham ivātmanaḥ

11.10.008

vilakṣaṇaḥ sthūla-sūkṣmād dehād ātmekṣitā sva-dṛk /
yathāgnir dāruṇo dāhyād dāhako 'nyaḥ prakāśakaḥ

11.10.009

nirodhotpatty-aṇu-bṛhan- nānātvaṃ tat-kṛtān guṇān /
antaḥ praviṣṭa ādhatta evaṃ deha-guṇān paraḥ

11.10.010

yo 'sau guṇair viracito deho 'yaṃ puruṣasya hi /
saṃsāras tan-nibandho 'yaṃ puṃso vidyā cchid ātmanaḥ

11.10.011

tasmāj jijñāsayātmānam ātma-sthaṃ kevalaṃ param /
saṅgamya nirased etad vastu-buddhiṃ yathā-kramam

11.10.012

ācāryo 'raṇir ādyaḥ syād ante-vāsy uttarāraṇiḥ /
tat-sandhānaṃ pravacanaṃ vidyā-sandhiḥ sukhāvahaḥ

11.10.013

vaiśāradī sāti-viśuddha-buddhir dhunoti māyāṃ guṇa-samprasūtām /
gunāṃś ca sandahya yad-ātmam etat svayaṃ ca śāṃyaty asamid yathāgniḥ

11.10.014

athaiṣām karma-kartṝṇāṃ bhoktṝṇāṃ sukha-duḥkhayoḥ /
nānātvam atha nityatvaṃ loka-kālāgamātmanām

11.10.015

manyase sarva-bhāvānāṃ saṃsthā hy autpattikī yathā /
tat-tad-ākṛti-bhedena jāyate bhidyate ca dhīḥ

11.10.016

evam apy aṅga sarveṣāṃ dehināṃ deha-yogataḥ /
kālāvayavataḥ santi bhāvā janmādayo 'sakṛt

11.10.017

tatrāpi karmaṇāṃ kartur asvātantryaṃ ca lakṣyate /
bhoktuś ca duḥkha-sukhayoḥ ko nv artho vivaśaṃ bhajet

11.10.018

na dehināṃ sukhaṃ kiñcid vidyate viduṣām api /
tathā ca duḥkhaṃ mūḍhānāṃ vṛthāhaṅkaraṇaṃ param

11.10.019

yadi prāptiṃ vighātaṃ ca jānanti sukha-duḥkhayoḥ /
te 'py addhā na vidur yogaṃ mṛtyur na prabhaved yathā

11.10.020

ko 'nv arthaḥ sukhayaty enaṃ kāmo vā mṛtyur antike /
āghātaṃ nīyamānasya vadhyasyeva na tuṣṭi-daḥ

11.10.021

śrutaṃ ca dṛṣṭa-vad duṣṭaṃ spardhāsūyātyaya-vyayaiḥ /
bahv-antarāya-kāmatvāt kṛṣi-vac cāpi niṣphalam

11.10.022

antarāyair avihito yadi dharmaḥ sv-anuṣṭhitaḥ /
tenāpi nirjitaṃ sthānaṃ yathā gacchati tac chṛṇu

11.10.023

iṣṭveha devatā yajñaiḥ svar-lokaṃ yāti yājñikaḥ /
bhuñjīta deva-vat tatra bhogān divyān nijārjitān

11.10.024

sva-puṇyopacite śubhre vimāna upagīyate /
gandharvair viharan madhye devīnāṃ hṛdya-veṣa-dhṛk

11.10.025

strībhiḥ kāmaga-yānena kiṅkinī-jāla-mālinā /
krīḍan na vedātma-pātaṃ surākrīḍeṣu nirvṛtaḥ

11.10.026

tāvat sa modate svarge yāvat puṇyaṃ samāpyate /
kṣīṇa-punyaḥ pataty arvāg anicchan kāla-cālitaḥ

11.10.027

yady adharma-rataḥ saṅgād asatāṃ vājitendriyaḥ /
kāmātmā kṛpaṇo lubdhaḥ straiṇo bhūta-vihiṃsakaḥ

11.10.028

paśūn avidhinālabhya preta-bhūta-gaṇān yajan /
narakān avaśo jantur gatvā yāty ulbaṇaṃ tamaḥ

11.10.029

karmāṇi duḥkhodarkāṇi kurvan dehena taiḥ punaḥ /
deham ābhajate tatra kiṃ sukhaṃ martya-dharmiṇaḥ

11.10.030

lokānāṃ loka-pālānāṃ mad bhayaṃ kalpa-jīvinām /
brahmaṇo 'pi bhayaṃ matto dvi-parārdha-parāyuṣaḥ

11.10.031

guṇāḥ sṛjanti karmāṇi guṇo 'nusṛjate guṇān /
jīvas tu guṇa-saṃyukto bhuṅkte karma-phalāny asau

11.10.032

yāvat syād guṇa-vaiṣamyaṃ tāvan nānātvam ātmanaḥ /
nānātvam ātmano yāvat pāratantryaṃ tadaiva hi

11.10.033

yāvad asyāsvatantratvaṃ tāvad īśvarato bhayam /
ya etat samupāsīraṃs te muhyanti śucārpitāḥ

11.10.034

kāla ātmāgamo lokaḥ svabhāvo dharma eva ca /
iti māṃ bahudhā prāhur guṇa-vyatikare sati

11.10.035

BhP_11.10.035/0 śrī-uddhava uvāca
guṇeṣu vartamāno 'pi deha-jeṣv anapāvṛtaḥ /
guṇair na badhyate dehī badhyate vā kathaṃ vibho

11.10.036

kathaṃ varteta viharet kair vā jñāyeta lakṣaṇaiḥ /
kiṃ bhuñjītota visṛjec chayītāsīta yāti vā

11.10.037

etad acyuta me brūhi praśnaṃ praśna-vidāṃ vara /
nitya-baddho nitya-mukta eka eveti me bhramaḥ

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc