Bhagavata Purana · Chapter 11.11
BhP_11.11.001/0 śrī-bhagavān uvāca
baddho mukta iti vyākhyā guṇato me na vastutaḥ /
guṇasya māyā-mūlatvān na me mokṣo na bandhanam
śoka-mohau sukhaṃ duḥkhaṃ dehāpattiś ca māyayā /
svapno yathātmanaḥ khyātiḥ saṃsṛtir na tu vāstavī
vidyāvidye mama tanū viddhy uddhava śarīriṇām /
mokṣa-bandha-karī ādye māyayā me vinirmite
ekasyaiva mamāṃśasya jīvasyaiva mahā-mate /
bandho 'syāvidyayānādir vidyayā ca tathetaraḥ
atha baddhasya muktasya vailakṣaṇyaṃ vadāmi te /
viruddha-dharmiṇos tāta sthitayor eka-dharmiṇi
suparṇāv etau sadṛśau sakhāyau yadṛcchayaitau kṛta-nīḍau ca vṛkṣe /
ekas tayoḥ khādati pippalānnam anyo niranno 'pi balena bhūyān
ātmānam anyaṃ ca sa veda vidvān apippalādo na tu pippalādaḥ /
yo 'vidyayā yuk sa tu nitya-baddho vidyā-mayo yaḥ sa tu nitya-muktaḥ
deha-stho 'pi na deha-stho vidvān svapnād yathotthitaḥ /
adeha-stho 'pi deha-sthaḥ kumatiḥ svapna-dṛg yathā
indriyair indriyārtheṣu guṇair api guṇeṣu ca /
gṛhyamāṇeṣv ahaṃ kuryān na vidvān yas tv avikriyaḥ
daivādhīne śarīre 'smin guṇa-bhāvyena karmaṇā /
vartamāno 'budhas tatra kartāsmīti nibadhyate
evaṃ viraktaḥ śayana āsanāṭana-majjane /
darśana-sparśana-ghrāṇa- bhojana-śravaṇādiṣu /
na tathā badhyate vidvān tatra tatrādayan guṇān
prakṛti-stho 'py asaṃsakto yathā khaṃ savitānilaḥ /
vaiśāradyekṣayāsaṅga- śitayā chinna-saṃśayaḥ /
pratibuddha iva svapnān nānātvād vinivartate
yasya syur vīta-saṅkalpāḥ prāṇendriya-rnano-dhiyām /
vṛttayaḥ sa vinirmukto deha-stho 'pi hi tad-guṇaiḥ
yasyātmā hiṃsyate hiṃsrair yena kiñcid yadṛcchayā /
arcyate vā kvacit tatra na vyatikriyate budhaḥ
na stuvīta na nindeta kurvataḥ sādhv asādhu vā /
vadato guṇa-doṣābhyāṃ varjitaḥ sama-dṛṅ muniḥ
na kuryān na vadet kiñcin na dhyāyet sādhv asādhu vā /
ātmārāmo 'nayā vṛttyā vicarej jaḍa-van muniḥ
śabda-brahmaṇi niṣṇāto na niṣṇāyāt pare yadi /
śramas tasya śrama-phalo hy adhenum iva rakṣataḥ
gāṃ dugdha-dohām asatīṃ ca bhāryāṃ dehaṃ parādhīnam asat-prajāṃ ca /
vittaṃ tv atīrthī-kṛtam aṅga vācaṃ hīnāṃ mayā rakṣati duḥkha-duḥkhī
yasyāṃ na me pāvanam aṅga karma sthity-udbhava-prāṇa-nirodham asya /
līlāvatārepsita-janma vā syād vandhyāṃ giraṃ tāṃ bibhṛyān na dhīraḥ
evaṃ jijñāsayāpohya nānātva-bhramam ātmani /
upārameta virajaṃ mano mayy arpya sarva-ge
yady anīśo dhārayituṃ mano brahmaṇi niścalam /
mayi sarvāṇi karmāṇi nirapekṣaḥ samācara
śraddhālur mat-kathāḥ śṛṇvan su-bhadrā loka-pāvanīḥ /
gāyann anusmaran karma janma cābhinayan muhuḥ
mad-arthe dharma-kāmārthān ācaran mad-apāśrayaḥ /
labhate niścalāṃ bhaktiṃ mayy uddhava sanātane
sat-saṅga-labdhayā bhaktyā mayi māṃ sa upāsitā /
sa vai me darśitaṃ sadbhir añjasā vindate padam
BhP_11.11.026/0 śrī-uddhava uvāca
sādhus tavottama-śloka mataḥ kīdṛg-vidhaḥ prabho /
bhaktis tvayy upayujyeta kīdṛśī sadbhir ādṛtā
etan me puruṣādhyakṣa lokādhyakṣa jagat-prabho /
praṇatāyānuraktāya prapannāya ca kathyatām
tvaṃ brahma paramaṃ vyoma puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ /
avatīrno 'si bhagavan svecchopātta-pṛthag-vapuḥ
BhP_11.11.029/0 śrī-bhagavān uvāca
kṛpālur akṛta-drohas titikṣuḥ sarva-dehinām /
satya-sāro 'navadyātmā samaḥ sarvopakārakaḥ
kāmair ahata-dhīr dānto mṛduḥ śucir akiñcanaḥ /
anīho mita-bhuk śāntaḥ sthiro mac-charaṇo muniḥ
apramatto gabhīrātmā dhṛtimāñ jita-ṣaḍ-guṇaḥ /
amānī māna-daḥ kalyo maitraḥ kāruṇikaḥ kaviḥ
ājñāyaivaṃ guṇān doṣān mayādiṣṭān api svakān /
dharmān santyajya yaḥ sarvān māṃ bhajeta sa tu sattamaḥ
jñātvājñātvātha ye vai māṃ yāvān yaś cāsmi yādṛśaḥ /
bhajanty ananya-bhāvena te me bhaktatamā matāḥ
mal-liṅga-mad-bhakta-jana- darśana-sparśanārcanam /
paricaryā stutiḥ prahva- guṇa-karmānukīrtanam
mat-kathā-śravaṇe śraddhā mad-anudhyānam uddhava /
sarva-lābhopaharaṇaṃ dāsyenātma-nivedanam
maj-janma-karma-kathanaṃ mama parvānumodanam /
gīta-tāṇḍava-vāditra- goṣṭhībhir mad-gṛhotsavaḥ
yātrā bali-vidhānaṃ ca sarva-vārṣika-parvasu /
vaidikī tāntrikī dīkṣā madīya-vrata-dhāraṇam
mamārcā-sthāpane śraddhā svataḥ saṃhatya codyamaḥ /
udyānopavanākrīḍa- pura-mandira-karmaṇi
sammārjanopalepābhyāṃ seka-maṇḍala-vartanaiḥ /
gṛha-śuśrūṣaṇaṃ mahyaṃ dāsa-vad yad amāyayā
amānitvam adambhitvaṃ kṛtasyāparikīrtanam /
api dīpāvalokaṃ me nopayuñjyān niveditam
yad yad iṣṭatamaṃ loke yac cāti-priyam ātmanaḥ /
tat tan nivedayen mahyaṃ tad ānantyāya kalpate
sūryo 'gnir brāhmaṇā gāvo vaiṣṇavaḥ khaṃ maruj jalam /
bhūr ātmā sarva-bhūtāni bhadra pūjā-padāni me
sūrye tu vidyayā trayyā haviṣāgnau yajeta mām /
ātithyena tu viprāgrye goṣv aṅga yavasādinā
vaiṣṇave bandhu-sat-kṛtyā hṛdi khe dhyāna-niṣṭhayā /
vāyau mukhya-dhiyā toye dravyais toya-puraḥsaraiḥ
sthaṇḍile mantra-hṛdayair bhogair ātmānam ātmani /
kṣetra-jñaṃ sarva-bhūteṣu samatvena yajeta mām
dhiṣṇyeṣv ity eṣu mad-rūpaṃ śaṅkha-cakra-gadāmbujaiḥ /
yuktaṃ catur-bhujaṃ śāntaṃ dhyāyann arcet samāhitaḥ
iṣṭā-pūrtena mām evaṃ yo yajeta samāhitaḥ /
labhate mayi sad-bhaktiṃ mat-smṛtiḥ sādhu-sevayā
prāyeṇa bhakti-yogena sat-saṅgena vinoddhava /
nopāyo vidyate samyak prāyaṇaṃ hi satām aham
athaitat paramaṃ guhyaṃ śṛṇvato yadu-nandana /
su-gopyam api vakṣyāmi tvaṃ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0