Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 11.07

11.07.001

BhP_11.07.001/0 śrī-bhagavān uvāca
yad āttha māṃ mahā-bhāga tac-cikīrṣitam eva me /
brahmā bhavo loka-pālāḥ svar-vāsaṃ me 'bhikāṅkṣiṇaḥ

11.07.002

mayā niṣpāditaṃ hy atra deva-kāryam aśeṣataḥ /
yad-artham avatīrṇo 'ham aṃśena brahmaṇārthitaḥ

11.07.003

kulaṃ vai śāpa-nirdagdhaṃ naṅkṣyaty anyonya-vigrahāt /
samudraḥ saptame hy enāṃ purīṃ ca plāvayiṣyati

11.07.004

yarhy evāyaṃ mayā tyakto loko 'yaṃ naṣṭa-maṅgalaḥ /
bhaviṣyaty acirāt sādho kalināpi nirākṛtaḥ

11.07.005

na vastavyaṃ tvayaiveha mayā tyakte mahī-tale /
jano 'bhadra-rucir bhadra bhaviṣyati kalau yuge

11.07.006

tvaṃ tu sarvaṃ parityajya snehaṃ sva-jana-bandhuṣu /
mayy āveśya manaḥ saṃyak sama-dṛg vicarasva gām

11.07.007

yad idaṃ manasā vācā cakṣurbhyāṃ śravaṇādibhiḥ /
naśvaraṃ gṛhyamāṇaṃ ca viddhi māyā-mano-mayam

11.07.008

puṃso 'yuktasya nānārtho bhramaḥ sa guṇa-doṣa-bhāk /
karmākarma-vikarmeti guṇa-doṣa-dhiyo bhidā

11.07.009

tasmād yuktendriya-grāmo yukta-citta idam jagat /
ātmanīkṣasva vitatam ātmānaṃ mayy adhīśvare

11.07.010

jñāna-vijñāna-saṃyukta ātma-bhūtaḥ śarīriṇām /
atmānubhava-tuṣṭātmā nāntarāyair vihanyase

11.07.011

doṣa-buddhyobhayātīto niṣedhān na nivartate /
guṇa-buddhyā ca vihitaṃ na karoti yathārbhakaḥ

11.07.012

sarva-bhūta-suhṛc chānto jñāna-vijñāna-niścayaḥ /
paśyan mad-ātmakaṃ viśvaṃ na vipadyeta vai punaḥ

11.07.013

BhP_11.07.013/0 śrī-śuka uvāca
ity ādiṣṭo bhagavatā mahā-bhāgavato nṛpa /
uddhavaḥ praṇipatyāha tattvaṃ jijñāsur acyutam

11.07.014

BhP_11.07.014/0 śrī-uddhava uvāca
yogeśa yoga-vinyāsa yogātman yoga-sambhava /
niḥśreyasāya me proktas tyāgaḥ sannyāsa-lakṣaṇaḥ

11.07.015

tyāgo 'yaṃ duṣkaro bhūman kāmānāṃ viṣayātmabhiḥ /
sutarāṃ tvayi sarvātmann abhaktair iti me matiḥ

11.07.019

so 'haṃ mamāham iti mūḍha-matir vigāḍhas $ tvan-māyayā viracitātmani sānubandhe &
tat tv añjasā nigaditaṃ bhavatā yathāhaṃ % saṃsādhayāmi bhagavann anuśādhi bhṛtyam // BhP_11.07.016* //
satyasya te sva-dṛśa ātmana ātmano 'nyaṃ $ vaktāram īśa vibudheṣv api nānucakṣe &
satyasya te sva-dṛśa ātmana ātmano 'nyaṃ $ vaktāram īśa vibudheṣv api nānucakṣe &
sarve vimohita-dhiyas tava māyayeme % brahmādayas tanu-bhṛto bahir-artha-bhāvāḥ // BhP_11.07.017* //
tasmād bhavantam anavadyam ananta-pāraṃ $ sarva-jñam īśvaram akuṇṭha-vikuṇṭha-dhiṣṇyam &
tasmād bhavantam anavadyam ananta-pāraṃ $ sarva-jñam īśvaram akuṇṭha-vikuṇṭha-dhiṣṇyam &
nirviṇṇa-dhīr aham u he vṛjinābhitapto % nārāyaṇaṃ nara-sakhaṃ śaraṇaṃ prapadye // BhP_11.07.018*
0 śrī-bhagavān uvāca
prāyeṇa manujā loke loka-tattva-vicakṣaṇāḥ /
samuddharanti hy ātmānam ātmanaivāśubhāśayāt

11.07.020

ātmano gurur ātmaiva puruṣasya viśeṣataḥ /
yat pratyakṣānumānābhyāṃ śreyo 'sāv anuvindate

11.07.021

puruṣatve ca māṃ dhīrāḥ sāṅkhya-yoga-viśāradāḥ /
āvistarāṃ prapaśyanti sarva-śakty-upabṛṃhitam

11.07.022

eka-dvi-tri-catus-pādo bahu-pādas tathāpadaḥ /
bahvyaḥ santi puraḥ sṛṣṭās tāsāṃ me pauruṣī priyā

11.07.023

atra māṃ mṛgayanty addhā yuktā hetubhir īśvaram /
gṛhyamāṇair guṇair liṅgair agrāhyam anumānataḥ

11.07.024

atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam /
avadhūtasya saṃvādaṃ yador amita-tejasaḥ

11.07.025

avadhūtaṃ dviyaṃ kañcic carantam akuto-bhayam /
kaviṃ nirīkṣya taruṇaṃ yaduḥ papraccha dharma-vit

11.07.026

BhP_11.07.026/0 śrī-yadur uvāca
kuto buddhir iyaṃ brahmann akartuḥ su-viśāradā /
yām āsādya bhavāl lokaṃ vidvāṃś carati bāla-vat

11.07.027

prāyo dharmārtha-kāmeṣu vivitsāyāṃ ca mānavāḥ /
hetunaiva samīhanta āyuṣo yaśasaḥ śriyaḥ

11.07.028

tvaṃ tu kalpaḥ kavir dakṣaḥ su-bhago 'mṛta-bhāṣaṇaḥ /
na kartā nehase kiñcij jaḍonmatta-piśāca-vat

11.07.029

janeṣu dahyamāneṣu kāma-lobha-davāgninā /
na tapyase 'gninā mukto gaṅgāmbhaḥ-stha iva dvipaḥ

11.07.030

tvaṃ hi naḥ pṛcchatāṃ brahmann ātmany ānanda-kāraṇam /
brūhi sparśa-vihīnasya bhavataḥ kevalātmanaḥ

11.07.031

BhP_11.07.031/0 śrī-bhagavān uvāca
yadunaivaṃ mahā-bhāgo brahmaṇyena su-medhasā /
pṛṣṭaḥ sabhājitaḥ prāha praśrayāvanataṃ dvijaḥ

11.07.032

BhP_11.07.032/0 śrī-brāhmaṇa uvāca
santi me guravo rājan bahavo buddhy-upaśritāḥ /
yato buddhim upādāya mukto 'ṭāmīha tān śṛṇu

11.07.033

pṛthivī vāyur ākāśam āpo 'gniś candramā raviḥ /
kapoto 'jagaraḥ sindhuḥ pataṅgo madhukṛd gajaḥ

11.07.034

madhu-hā hariṇo mīnaḥ piṅgalā kuraro 'rbhakaḥ /
kumārī śara-kṛt sarpa ūrṇanābhiḥ supeśakṛt

11.07.035

ete me guravo rājan catur-viṃśatir āśritāḥ /
śikṣā vṛttibhir eteṣām anvaśikṣam ihātmanaḥ

11.07.036

yato yad anuśikṣāmi yathā vā nāhuṣātmaja /
tat tathā puruṣa-vyāghra nibodha kathayāmi te

11.07.037

bhūtair ākramyamāṇo 'pi dhīro daiva-vaśānugaiḥ /
tad vidvān na calen mārgād anvaśikṣaṃ kṣiter vratam

11.07.038

śaśvat parārtha-sarvehaḥ parārthaikānta-sambhavaḥ /
sādhuḥ śikṣeta bhū-bhṛtto naga-śiṣyaḥ parātmatām

11.07.039

prāṇa-vṛttyaiva santuṣyen munir naivendriya-priyaiḥ /
jñānaṃ yathā na naśyeta nāvakīryeta vāṅ-manaḥ

11.07.040

viṣayeṣv āviśan yogī nānā-dharmeṣu sarvataḥ /
guṇa-doṣa-vyapetātmā na viṣajjeta vāyu-vat

11.07.041

pārthiveṣv iha deheṣu praviṣṭas tad-guṇāśrayaḥ /
guṇair na yujyate yogī gandhair vāyur ivātma-dṛk

11.07.042

antarhitaś ca sthira-jaṅgameṣu brahmātma-bhāvena samanvayena /
vyāptyāvyavacchedam asaṅgam ātmano munir nabhastvaṃ vitatasya bhāvayet

11.07.043

tejo-'b-anna-mayair bhāvair meghādyair vāyuneritaiḥ /
na spṛśyate nabhas tadvat kāla-sṛṣṭair guṇaiḥ pumān

11.07.044

svacchaḥ prakṛtitaḥ snigdho mādhuryas tīrtha-bhūr nṛṇām /
muniḥ punāty apāṃ mitram īkṣopasparśa-kīrtanaiḥ

11.07.045

tejasvī tapasā dīpto durdharṣodara-bhājanaḥ /
sarva-bhakṣyo 'pi yuktātmā nādatte malam agni-vat

11.07.046

kvacic channaḥ kvacit spaṣṭa upāsyaḥ śreya icchatām /
bhuṅkte sarvatra dātṛṇāṃ dahan prāg-uttarāśubham

11.07.047

sva-māyayā sṛṣṭam idaṃ sad-asal-lakṣaṇaṃ vibhuḥ /
praviṣṭa īyate tat-tat- svarūpo 'gnir ivaidhasi

11.07.048

visargādyāḥ śmaśānāntā bhāvā dehasya nātmanaḥ /
kalānām iva candrasya kālenāvyakta-vartmanā

11.07.049

kālena hy ogha-vegena bhūtānāṃ prabhavāpyayau /
nityāv api na dṛśyete ātmano 'gner yathārciṣām

11.07.050

guṇair guṇān upādatte yathā-kālaṃ vimuñcati /
na teṣu yujyate yogī gobhir gā iva go-patiḥ

11.07.051

budhyate sve na bhedena vyakti-stha iva tad-gataḥ /
lakṣyate sthūla-matibhir ātmā cāvasthito 'rka-vat

11.07.052

nāti-snehaḥ prasaṅgo vā kartavyaḥ kvāpi kenacit /
kurvan vindeta santāpaṃ kapota iva dīna-dhīḥ

11.07.053

kapotaḥ kaścanāraṇye kṛta-nīḍo vanaspatau /
kapotyā bhāryayā sārdham uvāsa katicit samāḥ

11.07.054

kapotau sneha-guṇita- hṛdayau gṛha-dharmiṇau /
dṛṣṭiṃ dṛṣṭyāṅgam aṅgena buddhiṃ buddhyā babandhatuḥ

11.07.055

śayyāsanāṭana-sthāna vārtā-krīḍāśanādikam /
mithunī-bhūya viśrabdhau ceratur vana-rājiṣu

11.07.056

yaṃ yaṃ vāñchati sā rājan tarpayanty anukampitā /
taṃ taṃ samanayat kāmaṃ kṛcchreṇāpy ajitendriyaḥ

11.07.057

kapotī prathamaṃ garbhaṃ gṛhṇantī kāla āgate /
aṇḍāni suṣuve nīḍe sta-patyuḥ sannidhau satī

11.07.058

teṣu kāle vyajāyanta racitāvayavā hareḥ /
śaktibhir durvibhāvyābhiḥ komalāṅga-tanūruhāḥ

11.07.059

prajāḥ pupuṣatuḥ prītau dampatī putra-vatsalau /
śṛṇvantau kūjitaṃ tāsāṃ nirvṛtau kala-bhāṣitaiḥ

11.07.060

tāsāṃ patatraiḥ su-sparśaiḥ kūjitair mugdha-ceṣṭitaiḥ /
pratyudgamair adīnānāṃ pitarau mudam āpatuḥ

11.07.061

snehānubaddha-hṛdayāv anyonyaṃ viṣṇu-māyayā /
vimohitau dīna-dhiyau śiśūn pupuṣatuḥ prajāḥ

11.07.062

ekadā jagmatus tāsām annārthaṃ tau kuṭumbinau /
paritaḥ kānane tasminn arthinau ceratuś ciram

11.07.063

dṛṣṭvā tān lubdhakaḥ kaścid yadṛcchāto vane-caraḥ /
jagṛhe jālam ātatya carataḥ svālayāntike

11.07.064

kapotaś ca kapotī ca prajā-poṣe sadotsukau /
gatau poṣaṇam ādāya sva-nīḍam upajagmatuḥ

11.07.065

kapotī svātmajān vīkṣya bālakān jāla-samvṛtān /
tān abhyadhāvat krośantī krośato bhṛśa-duḥkhitā

11.07.066

sāsakṛt sneha-guṇitā dīna-cittāja-māyayā /
svayaṃ cābadhyata śicā baddhān paśyanty apasmṛtiḥ

11.07.067

kapotaḥ svātmajān baddhān ātmano 'py adhikān priyān /
bhāryāṃ cātma-samāṃ dīno vilalāpāti-duḥkhitaḥ

11.07.068

aho me paśyatāpāyam alpa-puṇyasya durmateḥ /
atṛptasyākṛtārthasya gṛhas trai-vargiko hataḥ

11.07.069

anurūpānukūlā ca yasya me pati-devatā /
śūnye gṛhe māṃ santyajya putraiḥ svar yāti sādhubhiḥ

11.07.070

so 'haṃ śūnye gṛhe dīno mṛta-dāro mṛta-prajaḥ /
jijīviṣe kim arthaṃ vā vidhuro duḥkha-jīvitaḥ

11.07.071

tāṃs tathaivāvṛtān śigbhir mṛtyu-grastān viceṣṭataḥ /
svayaṃ ca kṛpaṇaḥ śikṣu paśyann apy abudho 'patat

11.07.072

taṃ labdhvā lubdhakaḥ krūraḥ kapotaṃ gṛha-medhinam /
kapotakān kapotīṃ ca siddhārthaḥ prayayau gṛham

11.07.073

evaṃ kuṭumby aśāntātmā dvandvārāmaḥ patatri-vat /
puṣṇan kuṭumbaṃ kṛpaṇaḥ sānubandho 'vasīdati

11.07.074

yaḥ prāpya mānuṣaṃ lokaṃ mukti-dvāram apāvṛtam /
gṛheṣu khaga-vat saktas tam ārūḍha-cyutaṃ viduḥ

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc