Bhagavata Purana · Chapter 10.56

yaṃ vai muhuḥ pitṛ-sarūpa-nijeśa-bhāvās $ tan-mātaro yad abhajan raha-rūḍha-bhāvāḥ &
citraṃ na tat khalu ramāspada-bimba-bimbe % kāme smare 'kṣa-viṣaye kim utānya-nāryaḥ // BhP_10.55.040*
0 śrī-śuka uvāca
satrājitaḥ sva-tanayāṃ kṛṣṇāya kṛta-kilbiṣaḥ /
syamantakena maṇinā svayam udyamya dattavān

BhP_10.56.002/0 śrī-rājovāca
satrājitaḥ kim akarod brahman kṛṣṇasya kilbiṣaḥ /
syamantakaḥ kutas tasya kasmād dattā sutā hareḥ

BhP_10.56.003/0 śrī-śuka uvāca
āsīt satrājitaḥ sūryo bhaktasya paramaḥ sakhā /
prītas tasmai maṇiṃ prādāt sa ca tuṣṭaḥ syamantakam

sa taṃ bibhran maṇiṃ kaṇṭhe bhrājamāno yathā raviḥ /
praviṣṭo dvārakāṃ rājan tejasā nopalakṣitaḥ

taṃ vilokya janā dūrāt tejasā muṣṭa-dṛṣṭayaḥ /
dīvyate 'kṣair bhagavate śaśaṃsuḥ sūrya-śaṅkitāḥ

nārāyaṇa namas te 'stu śaṅkha-cakra-gadā-dhara /
dāmodarāravindākṣa govinda yadu-nandana

eṣa āyāti savitā tvāṃ didṛkṣur jagat-pate /
muṣṇan gabhasti-cakreṇa nṛṇāṃ cakṣūṃṣi tigma-guḥ

nanv anvicchanti te mārgaṃ trī-lokyāṃ vibudharṣabhāḥ /
jñātvādya gūḍhaṃ yaduṣu draṣṭuṃ tvāṃ yāty ajaḥ prabho

BhP_10.56.009/0 śrī-śuka uvāca
niśamya bāla-vacanaṃ prahasyāmbuja-locanaḥ /
prāha nāsau ravir devaḥ satrājin maṇinā jvalan

satrājit sva-gṛhaṃ śrīmat kṛta-kautuka-maṅgalam /
praviśya deva-sadane maṇiṃ viprair nyaveśayat

dine dine svarṇa-bhārān aṣṭau sa sṛjati prabho /
durbhikṣa-māry-ariṣṭāni sarpādhi-vyādhayo 'śubhāḥ /
na santi māyinas tatra yatrāste 'bhyarcito maṇiḥ

sa yācito maṇiṃ kvāpi yadu-rājāya śauriṇā /
naivārtha-kāmukaḥ prādād yācñā-bhaṅgam atarkayan

tam ekadā maṇiṃ kaṇṭhe pratimucya mahā-prabham /
praseno hayam āruhya mṛgāyāṃ vyacarad vane

prasenaṃ sa-hayaṃ hatvā maṇim ācchidya keśarī /
giriṃ viśan jāmbavatā nihato maṇim icchatā

so 'pi cakre kumārasya maṇiṃ krīḍanakaṃ bile /
apaśyan bhrātaraṃ bhrātā satrājit paryatapyata

prāyaḥ kṛṣṇena nihato maṇi-grīvo vanaṃ gataḥ /
bhrātā mameti tac chrutvā karṇe karṇe 'japan janāḥ

bhagavāṃs tad upaśrutya duryaśo liptam ātmani /
mārṣṭuṃ prasena-padavīm anvapadyata nāgaraiḥ

hataṃ prasenaṃ aśvaṃ ca vīkṣya keśariṇā vane /
taṃ cādri-pṛṣṭhe nihatam ṛkṣeṇa dadṛśur janāḥ

ṛkṣa-rāja-bilaṃ bhīmam andhena tamasāvṛtam /
eko viveśa bhagavān avasthāpya bahiḥ prajāḥ

tatra dṛṣṭvā maṇi-preṣṭhaṃ bāla-krīḍanakaṃ kṛtam /
hartuṃ kṛta-matis tasminn avatasthe 'rbhakāntike

tam apūrvaṃ naraṃ dṛṣṭvā dhātrī cukrośa bhīta-vat /
tac chrutvābhyadravat kruddho jāmbavān balināṃ varaḥ

sa vai bhagavatā tena yuyudhe svāmīnātmanaḥ /
puruṣam prākṛtaṃ matvā kupito nānubhāva-vit

dvandva-yuddhaṃ su-tumulam ubhayor vijigīṣatoḥ /
āyudhāśma-drumair dorbhiḥ kravyārthe śyenayor iva

āsīt tad aṣṭā-vimśāham itaretara-muṣṭibhiḥ /
vajra-niṣpeṣa-paruṣair aviśramam ahar-niśam

kṛṣṇa-muṣṭi-viniṣpāta niṣpiṣṭāṅgoru bandhanaḥ /
kṣīṇa-sattvaḥ svinna-gātras tam āhātīva vismitaḥ

jāne tvāṃ saṛva-bhūtānāṃ prāṇa ojaḥ saho balam /
viṣṇuṃ purāṇa-puruṣaṃ prabhaviṣṇum adhīśvaram

tvaṃ hi viśva-sṛjām sraṣṭā sṛṣṭānām api yac ca sat /
kālaḥ kalayatām īśaḥ para ātmā tathātmanām

yasyeṣad-utkalita-roṣa-kaṭākṣa-mokṣair $ vartmādiśat kṣubhita-nakra-timiṅgalo 'bdhiḥ &
setuḥ kṛtaḥ sva-yaśa ujjvalitā ca laṅkā % rakṣaḥ-śirāṃsi bhuvi petur iṣu-kṣatāni // BhP_10.56.028* //
iti vijñāta-viijñānam ṛkṣa-rājānam acyutaḥ /
vyājahāra mahā-rāja bhagavān devakī-sutaḥ

abhimṛśyāravindākṣaḥ pāṇinā śaṃ-kareṇa tam /
kṛpayā parayā bhaktaṃ megha-gambhīrayā girā

maṇi-hetor iha prāptā vayam ṛkṣa-pate bilam /
mithyābhiśāpaṃ pramṛjann ātmano maṇināmunā

ity uktaḥ svāṃ duhitaraṃ kanyāṃ jāmbavatīṃ mudā /
arhaṇārtham sa maṇinā kṛṣṇāyopajahāra ha

adṛṣṭvā nirgamaṃ śaureḥ praviṣṭasya bilaṃ janāḥ /
pratīkṣya dvādaśāhāni duḥkhitāḥ sva-puraṃ yayuḥ

niśamya devakī devī rakmiṇy ānakadundubhiḥ /
suhṛdo jñātayo 'śocan bilāt kṛṣṇam anirgatam

satrājitaṃ śapantas te duḥkhitā dvārakaukasaḥ /
upatasthuś candrabhāgāṃ durgāṃ kṛṣṇopalabdhaye

teṣāṃ tu devy-upasthānāt pratyādiṣṭāśiṣā sa ca /
prādurbabhūva siddhārthaḥ sa-dāro harṣayan hariḥ

upalabhya hṛṣīkeśaṃ mṛtaṃ punar ivāgatam /
saha patnyā maṇi-grīvaṃ sarve jāta-mahotsavāḥ

satrājitaṃ samāhūya sabhāyāṃ rāja-sannidhau /
prāptiṃ cākhyāya bhagavān maṇiṃ tasmai nyavedayat

sa cāti-vrīḍito ratnaṃ gṛhītvāvāṅ-mukhas tataḥ /
anutapyamāno bhavanam agamat svena pāpmanā

so 'nudhyāyaṃs tad evāghaṃ balavad-vigrahākulaḥ /
kathaṃ mṛjāmy ātma-rajaḥ prasīded vācyutaḥ katham

kim kṛtvā sādhu mahyaṃ syān na śaped vā jano yathā /
adīrgha-darśanaṃ kṣudraṃ mūḍhaṃ draviṇa-lolupam

dāsye duhitaraṃ tasmai strī-ratnaṃ ratnam eva ca /
upāyo 'yaṃ samīcīnas tasya śāntir na cānyathā

evaṃ vyavasito buddhyā satrājit sva-sutāṃ śubhām /
maṇiṃ ca svayam udyamya kṛṣṇāyopajahāra ha

tāṃ satyabhāmāṃ bhagavān upayeme yathā-vidhi /
bahubhir yācitāṃ śīla- rūpaudārya-guṇānvitām

bhagavān āha na maṇiṃ pratīcchāmo vayaṃ nṛpa /
tavāstāṃ deva-bhaktasya vayaṃ ca phala-bhāginaḥ