Bhagavata Purana · Chapter 10.52

BhP_10.52.001/0 śrī-śuka uvāca
itthaṃ so 'nagrahīto 'nga kṛṣṇenekṣvāku nandanaḥ /
taṃ parikramya sannamya niścakrāma guhā-mukhāt

saṃvīkṣya kṣullakān martyān paśūn vīrud-vanaspatīn /
matvā kali-yugaṃ prāptaṃ jagāma diśam uttarām

tapaḥ-śraddhā-yuto dhīro niḥsaṅgo mukta-saṃśayaḥ /
samādhāya manaḥ kṛṣṇe prāviśad gandhamādanam

badary-āśramam āsādya nara-nārāyaṇālayam /
sarva-dvandva-sahaḥ śāntas tapasārādhayad dharim

bhagavān punar āvrajya purīṃ yavana-veṣṭitām /
hatvā mleccha-balaṃ ninye tadīyaṃ dvārakāṃ dhanam

nīyamāne dhane gobhir nṛbhiś cācyuta-coditaiḥ /
ājagāma jarāsandhas trayo-viṃśaty-anīka-paḥ

vilokya vega-rabhasaṃ ripu-sainyasya mādhavau /
manuṣya-ceṣṭām āpannau rājan dudruvatur drutam

vihāya vittaṃ pracuram abhītau bhīru-bhīta-vat /
padbhyāṃ palāśābhyāṃ celatur bahu-yojanam

palāyamānau tau dṛṣṭvā māgadhaḥ prahasan balī /
anvadhāvad rathānīkair īśayor apramāṇa-vit

pradrutya dūraṃ saṃśrāntau tuṅgam āruhatāṃ girim /
pravarṣaṇākhyaṃ bhagavān nityadā yatra varṣati

girau nilīnāv ājñāya nādhigamya padaṃ nṛpa /
dadāha girim edhobhiḥ samantād agnim utsṛjan

tata utpatya tarasā dahyamāna-taṭād ubhau /
daśaika-yojanāt tuṅgān nipetatur adho bhuvi

alakṣyamāṇau ripuṇā sānugena yadūttamau /
sva-puraṃ punar āyātau samudra-parikhāṃ nṛpa

so 'pi dagdhāv iti mṛṣā manvāno bala-keśavau /
balam ākṛṣya su-mahan magadhān māgadho yayau

ānartādhipatiḥ śrīmān raivato raivatīṃ sutām /
brahmaṇā coditaḥ prādād balāyeti puroditam

bhagavān api govinda upayeme kurūdvaha /
vaidarbhīṃ bhīṣmaka-sutāṃ śriyo mātrāṃ svayaṃ-vare

pramathya tarasā rājñaḥ śālvādīṃś caidya-pakṣa-gān /
paśyatāṃ sarva-lokānāṃ tārkṣya-putraḥ sudhām iva

BhP_10.52.018/0 śrī-rājovāca
bhagavān bhīṣmaka-sutāṃ rukmiṇīṃ rucirānanām /
rākṣasena vidhānena upayema iti śrutam

bhagavan śrotum icchāmi kṛṣṇasyāmita-tejasaḥ /
yathā māgadha-śālvādīn jitvā kanyām upāharat

brahman kṛṣṇa-kathāḥ puṇyā mādhvīr loka-malāpahāḥ /
ko nu tṛpyeta śṛṇvānaḥ śruta-jño nitya-nūtanāḥ

BhP_10.52.021/0 śrī-bādarāyaṇir uvāca
rājāsīd bhīṣmako nāma vidarbhādhipatir mahān /
tasya pancābhavan putrāḥ kanyaikā ca varānanā

rukmy agrajo rukmaratho rukmabāhur anantaraḥ /
rukmakeśo rukmamālī rukmiṇy eṣā svasā satī

sopaśrutya mukundasya rūpa-vīrya-guṇa-śriyaḥ /
gṛhāgatair gīyamānās taṃ mene sadṛśaṃ patim

tāṃ buddhi-lakṣaṇaudārya- rūpa-śīla-guṇāśrayām /
kṛṣṇaś ca sadṛśīṃ bhāryāṃ samudvoḍhuṃ mano dadhe

bandhūnām icchatāṃ dātuṃ kṛṣṇāya bhaginīṃ nṛpa /
tato nivārya kṛṣṇa-dviḍ rukmī caidyam amanyata

tad avetyāsitāpāṅgī vaidarbhī durmanā bhṛśam /
vicintyāptaṃ dvijaṃ kañcit kṛṣṇāya prāhiṇod drutam

dvārakāṃ sa samabhyetya pratīhāraiḥ praveśitaḥ /
apaśyad ādyaṃ puruṣam āsīnaṃ kāñcanāsane

dṛṣṭvā brahmaṇya-devas tam avaruhya nijāsanāt /
upaveśyārhayāṃ cakre yathātmānaṃ divaukasaḥ

taṃ bhuktavantaṃ viśrāntam upagamya satāṃ gatiḥ /
pāṇinābhimṛśan pādāv avyagras tam apṛcchata

kaccid dvija-vara-śreṣṭha dharmas te vṛddha-sammataḥ /
vartate nāti-kṛcchreṇa santuṣṭa-manasaḥ sadā

santuṣṭo yarhi varteta brāhmaṇo yena kenacit /
ahīyamānaḥ svad dharmāt sa hy asyākhila-kāma-dhuk

asantuṣṭo 'sakṛl lokān āpnoty api sureśvaraḥ /
akiñcano 'pi santuṣṭaḥ śete sarvāṅga-vijvaraḥ

viprān sva-lābha-santuṣṭān sādhūn bhūta-suhṛttamān /
nirahaṅkāriṇaḥ śāntān namasye śirasāsakṛt

kaccid vaḥ kuśalaṃ brahman rājato yasya hi prajāḥ /
sukhaṃ vasanti viṣaye pālyamānāḥ sa me priyaḥ

yatas tvam āgato durgaṃ nistīryeha yad-icchayā /
sarvaṃ no brūhy aguhyaṃ cet kiṃ kāryaṃ karavāma te

evaṃ sampṛṣṭa-sampraśno brāhmaṇaḥ parameṣṭhinā /
līlā-gṛhīta-dehena tasmai sarvam avarṇayat

BhP_10.52.037/0 śrī-rukmiṇy uvāca
śrutvā guṇān bhuvana-sundara śṛṇvatāṃ te $ nirviśya karṇa-vivarair harato 'ṅga-tāpam &
śrutvā guṇān bhuvana-sundara śṛṇvatāṃ te $ nirviśya karṇa-vivarair harato 'ṅga-tāpam &
rūpaṃ dṛśāṃ dṛśimatām akhilārtha-lābhaṃ % tvayy acyutāviśati cittam apatrapaṃ me // BhP_10.52.037* //
kā tvā mukunda mahatī kula-śīla-rūpa- $ vidyā-vayo-draviṇa-dhāmabhir ātma-tulyam &
kā tvā mukunda mahatī kula-śīla-rūpa- $ vidyā-vayo-draviṇa-dhāmabhir ātma-tulyam &
dhīrā patiṃ kulavatī na vṛṇīta kanyā % kāle nṛ-siṃha nara-loka-mano-'bhirāmam // BhP_10.52.038* //
tan me bhavān khalu vṛtaḥ patir aṅga jāyām $ ātmārpitaś ca bhavato 'tra vibho vidhehi &
tan me bhavān khalu vṛtaḥ patir aṅga jāyām $ ātmārpitaś ca bhavato 'tra vibho vidhehi &
mā vīra-bhāgam abhimarśatu caidya ārād % gomāyu-van mṛga-pater balim ambujākṣa // BhP_10.52.039* //
pūrteṣṭa-datta-niyama-vrata-deva-vipra $ gurv-arcanādibhir alaṃ bhagavān pareśaḥ &
pūrteṣṭa-datta-niyama-vrata-deva-vipra $ gurv-arcanādibhir alaṃ bhagavān pareśaḥ &
ārādhito yadi gadāgraja etya pāṇiṃ % gṛhṇātu me na damaghoṣa-sutādayo 'nye // BhP_10.52.040* //
śvo bhāvini tvam ajitodvahane vidarbhān $ guptaḥ sametya pṛtanā-patibhiḥ parītaḥ &
śvo bhāvini tvam ajitodvahane vidarbhān $ guptaḥ sametya pṛtanā-patibhiḥ parītaḥ &
nirmathya caidya-magadhendra-balaṃ prasahya % māṃ rākṣasena vidhinodvaha vīrya-śulkām // BhP_10.52.041* //
antaḥ-purāntara-carīm anihatya bandhūn $ tvām udvahe katham iti pravadāmy upāyam &
antaḥ-purāntara-carīm anihatya bandhūn $ tvām udvahe katham iti pravadāmy upāyam &
pūrve-dyur asti mahatī kula-deva-yātrā % yasyāṃ bahir nava-vadhūr girijām upeyāt // BhP_10.52.042* //
yasyāṅghri-paṅkaja-rajaḥ-snapanaṃ mahānto $ vāñchanty umā-patir ivātma-tamo-'pahatyai &
yasyāṅghri-paṅkaja-rajaḥ-snapanaṃ mahānto $ vāñchanty umā-patir ivātma-tamo-'pahatyai &
yarhy ambujākṣa na labheya bhavat-prasādaṃ % jahyām asūn vrata-kṛśān śata-janmabhiḥ syāt // BhP_10.52.043*
0 brāhmaṇa uvāca
ity ete guhya-sandeśā yadu-deva mayāhṛtāḥ /
vimṛśya kartuṃ yac cātra kriyatāṃ tad anantaram