Bhagavata Purana · Chapter 10.50
BhP_10.50.001/0 śrī-śuka uvāca
astiḥ prāptiś ca kaṃsasya mahiṣyau bharatarṣabha /
mṛte bhartari duḥkhārte īyatuḥ sma pitur gṛhān
pitre magadha-rājāya jarāsandhāya duḥkhite /
vedayāṃ cakratuḥ sarvam ātma-vaidhavya-kāraṇam
sa tad apriyam ākarṇya śokāmarṣa-yuto nṛpa /
ayādavīṃ mahīṃ kartuṃ cakre paramam udyamam
akṣauhiṇībhir viṃśatyā tisṛbhiś cāpi saṃvṛtaḥ /
yadu-rājadhānīṃ mathurāṃ nyarudhat sarvato diśam
nirīkṣya tad-balaṃ kṛṣṇa udvelam iva sāgaram /
sva-puraṃ tena saṃruddhaṃ sva-janaṃ ca bhayākulam
cintayām āsa bhagavān hariḥ kāraṇa-mānuṣaḥ /
tad-deśa-kālānuguṇaṃ svāvatāra-prayojanam
haniṣyāmi balaṃ hy etad bhuvi bhāraṃ samāhitam /
māgadhena samānītaṃ vaśyānāṃ sarva-bhūbhujām
akṣauhiṇībhiḥ saṅkhyātaṃ bhaṭāśva-ratha-kuñjaraiḥ /
māgadhas tu na hantavyo bhūyaḥ kartā balodyamam
etad-artho 'vatāro 'yaṃ bhū-bhāra-haraṇāya me /
saṃrakṣaṇāya sādhūnāṃ kṛto 'nyeṣāṃ vadhāya ca
anyo 'pi dharma-rakṣāyai dehaḥ saṃbhriyate mayā /
virāmāyāpy adharmasya kāle prabhavataḥ kvacit
evaṃ dhyāyati govinda ākāśāt sūrya-varcasau /
rathāv upasthitau sadyaḥ sa-sūtau sa-paricchadau
āyudhāni ca divyāni purāṇāni yadṛcchayā /
dṛṣṭvā tāni hṛṣīkeśaḥ saṅkarṣaṇam athābravīt
paśyārya vyasanaṃ prāptaṃ yadūnāṃ tvāvatāṃ prabho /
eṣa te ratha āyāto dayitāny āyudhāni ca
etad-arthaṃ hi nau janma sādhūnām īśa śarma-kṛt /
trayo-viṃśaty-anīkākhyaṃ bhūmer bhāram apākuru
evaṃ sammantrya dāśārhau daṃśitau rathinau purāt /
nirjagmatuḥ svāyudhāḍhyau balenālpīyasā vṛtau
śaṅkhaṃ dadhmau vinirgatya harir dāruka-sārathiḥ /
tato 'bhūt para-sainyānāṃ hṛdi vitrāsa-vepathuḥ
tāv āha māgadho vīkṣya he kṛṣṇa puruṣādhama /
na tvayā yoddhum icchāmi bālenaikena lajjayā /
guptena hi tvayā manda na yotsye yāhi bandhu-han
tava rāma yadi śraddhā yudhyasva dhairyam udvaha /
hitvā vā mac-charaiś chinnaṃ dehaṃ svar yāhi māṃ jahi
BhP_10.50.019/0 śrī-bhagavān uvāca
na vai śūrā vikatthante darśayanty eva pauruṣam /
na gṛhṇīmo vaco rājann āturasya mumūrṣataḥ
BhP_10.50.020/0 śrī-śuka uvāca
jarā-sutas tāv abhisṛtya mādhavau mahā-balaughena balīyasāvṛnot /
sa-sainya-yāna-dhvaja-vāji-sārathī sūryānalau vāyur ivābhra-reṇubhiḥ
suparṇa-tāla-dhvaja-cihitnau rathāv $ alakṣayantyo hari-rāmayor mṛdhe &
striyaḥ purāṭṭālaka-harmya-gopuraṃ % samāśritāḥ sammumuhuḥ śucārditaḥ // BhP_10.50.021* //
hariḥ parānīka-payomucāṃ muhuḥ śilīmukhāty-ulbaṇa-varṣa-pīḍitam /
sva-sainyam ālokya surāsurārcitaṃ vyasphūrjayac chārṅga-śarāsanottamam
gṛhṇan niśaṅgād atha sandadhac charān $ vikṛṣya muñcan śita-bāṇa-pūgān &
nighnan rathān kuñjara-vāji-pattīn % nirantaraṃ yadvad alāta-cakram // BhP_10.50.023* //
nirbhinna-kumbhāḥ kariṇo nipetur anekaśo 'śvāḥ śara-vṛkṇa-kandharāḥ /
rathā hatāśva-dhvaja-sūta-nāyakāḥ padāyataś chinna-bhujoru-kandharāḥ
sañchidyamāna-dvipadebha-vājinām aṅga-prasūtāḥ śataśo 'sṛg-āpagāḥ /
bhujāhayaḥ pūruṣa-śīrṣa-kacchapā hata-dvipa-dvīpa-haya grahākulāḥ
karoru-mīnā nara-keśa-śaivalā dhanus-taraṅgāyudha-gulma-saṅkulāḥ /
acchūrikāvarta-bhayānakā mahā- maṇi-pravekābharaṇāśma-śarkarāḥ
pravartitā bhīru-bhayāvahā mṛdhe manasvināṃ harṣa-karīḥ parasparam /
vinighnatārīn muṣalena durmadān saṅkarṣaṇenāparīmeya-tejasā
balaṃ tad aṅgārṇava-durga-bhairavaṃ duranta-pāraṃ magadhendra-pālitam /
kṣayaṃ praṇītaṃ vasudeva-putrayor vikrīḍitaṃ taj jagad-īśayoḥ param
sthity-udbhavāntaṃ bhuvana-trayasya yaḥ $ samīhite 'nanta-guṇaḥ sva-līlayā &
na tasya citraṃ para-pakṣa-nigrahas % tathāpi martyānuvidhasya varṇyate // BhP_10.50.029* //
jagrāha virathaṃ rāmo jarāsandhaṃ mahā-balam /
hatānīkāvaśiṣṭāsuṃ siṃhaḥ siṃham ivaujasā
badhyamānaṃ hatārātiṃ pāśair vāruṇa-mānuṣaiḥ /
vārayām āsa govindas tena kārya-cikīrṣayā
sā mukto loka-nāthābhyāṃ vrīḍito vīra-sammataḥ /
tapase kṛta-saṅkalpo vāritaḥ pathi rājabhiḥ
vākyaiḥ pavitrārtha-padair nayanaiḥ prākṛtair api /
sva-karma-bandha-prāpto 'yaṃ yadubhis te parābhavaḥ
hateṣu sarvānīkeṣu nṛpo bārhadrathas tadā /
upekṣito bhagavatā magadhān durmanā yayau
mukundo 'py akṣata-balo nistīrṇāri-balārṇavaḥ /
vikīryamāṇaḥ kusumais trīdaśair anumoditaḥ
māthurair upasaṅgamya vijvarair muditātmabhiḥ /
upagīyamāna-vijayaḥ sūta-māgadha-vandibhiḥ
śaṅkha-dundubhayo nedur bherī-tūryāṇy anekaśaḥ /
vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni puraṃ praviśati prabhau
sikta-mārgāṃ hṛṣṭa-janāṃ patākābhir abhyalaṅkṛtām /
nirghuṣṭāṃ brahma-ghoṣeṇa kautukābaddha-toraṇām
nicīyamāno nārībhir mālya-dadhy-akṣatāṅkuraiḥ /
nirīkṣyamāṇaḥ sa-snehaṃ prīty-utkalita-locanaiḥ
āyodhana-gataṃ vittam anantaṃ vīra-bhūṣaṇam /
yadu-rājāya tat sarvam āhṛtaṃ prādiśat prabhuḥ
evaṃ saptadaśa-kṛtvas tāvaty akṣauhiṇī-balaḥ /
yuyudhe māgadho rājā yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
akṣiṇvaṃs tad-balaṃ sarvaṃ vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasā /
hateṣu sveṣv anīkeṣu tyakto 'gād aribhir nṛpaḥ
aṣṭādaśama saṅgrāma āgāmini tad-antarā /
nārada-preṣito vīro yavanaḥ pratyadṛśyata
rurodha mathurām etya tisṛbhir mleccha-koṭibhiḥ /
nṛ-loke cāpratidvandvo vṛṣṇīn śrutvātma-sammitān
taṃ dṛṣṭvācintayat kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇa sahāyavān /
aho yadūnāṃ vṛjinaṃ prāptaṃ hy ubhayato mahat
yavano 'yaṃ nirundhe 'smān adya tāvan mahā-balaḥ /
māgadho 'py adya vā śvo vā paraśvo vāgamiṣyati
āvayoḥ yudhyator asya yady āgantā jarā-sutaḥ /
bandhūn haniṣyaty atha vā neṣyate sva-puraṃ balī
tasmād adya vidhāsyāmo durgaṃ dvipada-durgamam /
tatra jñātīn samādhāya yavanaṃ ghātayāmahe
iti sammantrya bhagavān durgaṃ dvādaśa-yojanam /
antaḥ-samudre nagaraṃ kṛtsnādbhutam acīkarat
dṛśyate yatra hi tvāṣṭraṃ vijñānaṃ śilpa-naipuṇam /
rathyā-catvara-vīthībhir yathā-vāstu vinirmitam
sura-druma-latodyāna- vicitropavanānvitam /
hema-śṛṅgair divi-spṛgbhiḥ sphaṭikāṭṭāla-gopuraiḥ
rājatārakuṭaiḥ koṣṭhair hema-kumbhair alaṅkṛtaiḥ /
ratna-kūtair gṛhair hemair mahā-mārakata-sthalaiḥ
vāstoṣpatīnāṃ ca gṛhair vallabhībhiś ca nirmitam /
cātur-varṇya-janākīrṇaṃ yadu-deva-gṛhollasat
sudharmāṃ pārijātaṃ ca mahendraḥ prāhiṇod dhareḥ /
yatra cāvasthito martyo martya-dharmair na yujyate
śyāmaika-varṇān varuṇo hayān śuklān mano-javān /
aṣṭau nidhi-patiḥ kośān loka-pālo nijodayān
yad yad bhagavatā dattam ādhipatyaṃ sva-siddhaye /
sarvaṃ pratyarpayām āsur harau bhūmi-gate nṛpa
tatra yoga-prabhāvena nītvā sarva-janaṃ hariḥ /
prajā-pālena rāmeṇa kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ /
nirjagāma pura-dvārāt padma-mālī nirāyudhaḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0