Bhagavata Purana · Chapter 10.13

BhP_10.12.044/0 śrī-sūta uvāca
itthaṃ sma pṛṣṭaḥ sa tu bādarāyaṇis $ tat-smāritānanta-hṛtākhilendriyaḥ &
itthaṃ sma pṛṣṭaḥ sa tu bādarāyaṇis $ tat-smāritānanta-hṛtākhilendriyaḥ &
kṛcchrāt punar labdha-bahir-dṛśiḥ śanaiḥ % pratyāha taṃ bhāgavatottamottama // BhP_10.12.044*
0 śrī-śuka uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ mahā-bhāga tvayā bhāgavatottama /
yan nūtanayasīśasya śṛṇvann api kathāṃ muhuḥ

satām ayaṃ sāra-bhṛtāṃ nisargo yad-artha-vāṇī-śruti-cetasām api /
prati-kṣaṇaṃ navya-vad acyutasya yat striyā viṭānām iva sādhu vārtā

śṛṇuṣvāvahito rājann api guhyaṃ vadāmi te /
brūyuḥ snigdhasya śiṣyasya guravo guhyam apy uta

tathāgha-vadanān mṛtyo rakṣitvā vatsa-pālakān /
sarit-pulinam ānīya bhagavān idam abravīt

aho 'tiramyaṃ pulinaṃ vayasyāḥ sva-keli-sampan mṛdulāccha-bālukam /
sphuṭat-saro-gandha-hṛtāli-patrika- dhvani-pratidhvāna-lasad-drumākulam

atra bhoktavyam asmābhir divārūḍhaṃ kṣudhārditāḥ /
vatsāḥ samīpe 'paḥ pītvā carantu śanakais tṛṇam

tatheti pāyayitvārbhā vatsān ārudhya śādvale /
muktvā śikyāni bubhujuḥ samaṃ bhagavatā mudā

kṛṣṇasya viṣvak puru-rāji-maṇḍalair $ abhyānanāḥ phulla-dṛśo vrajārbhakāḥ &
sahopaviṣṭā vipine virejuś % chadā yathāmbhoruha-karṇikāyāḥ // BhP_10.13.008* //
kecit puṣpair dalaiḥ kecit pallavair aṅkuraiḥ phalaiḥ /
śigbhis tvagbhir dṛṣadbhiś ca bubhujuḥ kṛta-bhājanāḥ

sarve mitho darśayantaḥ sva-sva-bhojya-ruciṃ pṛthak /
hasanto hāsayantaś cā- bhyavajahruḥ saheśvarāḥ

bibhrad veṇuṃ jaṭhara-paṭayoḥ śṛṅga-vetre ca kakṣe $ vāme pāṇau masṛṇa-kavalaṃ tat-phalāny aṅgulīṣu &
tiṣṭhan madhye sva-parisuhṛdo hāsayan narmabhiḥ svaiḥ % svarge loke miṣati bubhuje yajña-bhug bāla-keliḥ // BhP_10.13.011* //
bhārataivaṃ vatsa-peṣu bhuñjāneṣv acyutātmasu /
vatsās tv antar-vane dūraṃ viviśus tṛṇa-lobhitāḥ

tān dṛṣṭvā bhaya-santrastān ūce kṛṣṇo 'sya bhī-bhayam /
mitrāṇy āśān mā viramate- hāneṣye vatsakān aham

ity uktvādri-darī-kuñja- gahvareṣv ātma-vatsakān /
vicinvan bhagavān kṛṣṇaḥ sapāṇi-kavalo yayau

ambhojanma-janis tad-antara-gato māyārbhakasyeśitur $ draṣṭuṃ mañju mahitvam anyad api tad-vatsān ito vatsapān &
nītvānyatra kurūdvahāntaradadhāt khe 'vasthito yaḥ purā % dṛṣṭvāghāsura-mokṣaṇaṃ prabhavataḥ prāptaḥ paraṃ vismayam // BhP_10.13.015* //
tato vatsān adṛṣṭvaitya puline 'pi ca vatsapān /
ubhāv api vane kṛṣṇo vicikāya samantataḥ

kvāpy adṛṣṭvāntar-vipine vatsān pālāṃś ca viśva-vit /
sarvaṃ vidhi-kṛtaṃ kṛṣṇaḥ sahasāvajagāma ha

tataḥ kṛṣṇo mudaṃ kartuṃ tan-mātṝṇāṃ ca kasya ca /
ubhayāyitam ātmānaṃ cakre viśva-kṛd īśvaraḥ

yāvad vatsapa-vatsakālpaka-vapur yāvat karāṅghry-ādikaṃ $ yāvad yaṣṭi-viṣāṇa-veṇu-dala-śig yāvad vibhūṣāmbaram &
yāvac chīla-guṇābhidhākṛti-vayo yāvad vihārādikaṃ % sarvaṃ viṣṇumayaṃ giro 'ṅga-vad ajaḥ sarva-svarūpo babhau // BhP_10.13.019* //
svayam ātmātma-govatsān prativāryātma-vatsapaiḥ /
krīḍann ātma-vihāraiś ca sarvātmā prāviśad vrajam

tat-tad-vatsān pṛthaṅ nītvā tat-tad-goṣṭhe niveśya saḥ /
tat-tad-ātmābhavad rājaṃs tat-tat-sadma praviṣṭavān

tan-mātaro veṇu-rava-tvarotthitā utthāpya dorbhiḥ parirabhya nirbharam /
sneha-snuta-stanya-payaḥ-sudhāsavaṃ matvā paraṃ brahma sutān apāyayan

tato nṛponmardana-majja-lepanā- laṅkāra-rakṣā-tilakāśanādibhiḥ /
saṃlālitaḥ svācaritaiḥ praharṣayan sāyaṃ gato yāma-yamena mādhavaḥ

gāvas tato goṣṭham upetya satvaraṃ huṅkāra-ghoṣaiḥ parihūta-saṅgatān /
svakān svakān vatsatarān apāyayan muhur lihantyaḥ sravad audhasaṃ payaḥ

go-gopīnāṃ mātṛtāsminn āsīt snehardhikāṃ vinā /
purovad āsv api hares tokatā māyayā vinā

vrajaukasāṃ sva-tokeṣu sneha-vally ābdam anvaham /
śanair niḥsīma vavṛdhe yathā kṛṣṇe tv apūrvavat

ittham ātmātmanātmānaṃ vatsa-pāla-miṣeṇa saḥ /
pālayan vatsapo varṣaṃ cikrīḍe vana-goṣṭhayoḥ

ekadā cārayan vatsān sa-rāmo vanam āviśat /
pañca-ṣāsu tri-yāmāsu hāyanāpūraṇīṣv ajaḥ

tato vidūrāc carato gāvo vatsān upavrajam /
govardhanādri-śirasi carantyo dadṛśus tṛṇam

dṛṣṭvātha tat-sneha-vaśo 'smṛtātmā sa go-vrajo 'tyātmapa-durga-mārgaḥ /
dvi-pāt kakud-grīva udāsya-puccho 'gād dhuṅkṛtair āsru-payā javena

sametya gāvo 'dho vatsān vatsavatyo 'py apāyayan /
gilantya iva cāṅgāni lihantyaḥ svaudhasaṃ payaḥ

gopās tad-rodhanāyāsa- maughya-lajjoru-manyunā /
durgādhva-kṛcchrato 'bhyetya go-vatsair dadṛśuḥ sutān

tad-īkṣaṇotprema-rasāplutāśayā jātānurāgā gata-manyavo 'rbhakān /
uduhya dorbhiḥ parirabhya mūrdhani ghrāṇair avāpuḥ paramāṃ mudaṃ te

tataḥ pravayaso gopās tokāśleṣa-sunirvṛtāḥ /
kṛcchrāc chanair apagatās tad-anusmṛty-udaśravaḥ

vrajasya rāmaḥ premardher vīkṣyautkaṇṭhyam anukṣaṇam /
mukta-staneṣv apatyeṣv apy ahetu-vid acintayat

kim etad adbhutam iva vāsudeve 'khilātmani /
vrajasya sātmanas tokeṣv apūrvaṃ prema vardhate

keyaṃ vā kuta āyātā daivī vā nāry utāsurī /
prāyo māyāstu me bhartur nānyā me 'pi vimohinī

iti sañcintya dāśārho vatsān sa-vayasān api /
sarvān ācaṣṭa vaikuṇṭhaṃ cakṣuṣā vayunena saḥ

naite sureśā ṛṣayo na caite tvam eva bhāsīśa bhid-āśraye 'pi /
sarvaṃ pṛthak tvaṃ nigamāt kathaṃ vadety uktena vṛttaṃ prabhuṇā balo 'vait

tāvad etyātmabhūr ātma- mānena truṭy-anehasā /
purovad ābdaṃ krīḍantaṃ dadṛśe sa-kalaṃ harim

yāvanto gokule bālāḥ sa-vatsāḥ sarva eva hi /
māyāśaye śayānā me nādyāpi punar utthitāḥ

ita ete 'tra kutratyā man-māyā-mohitetare /
tāvanta eva tatrābdaṃ krīḍanto viṣṇunā samam

evam eteṣu bhedeṣu ciraṃ dhyātvā sa ātma-bhūḥ /
satyāḥ ke katare neti jñātuṃ neṣṭe kathañcana

evaṃ sammohayan viṣṇuṃ vimohaṃ viśva-mohanam /
svayaiva māyayājo 'pi svayam eva vimohitaḥ

tamyāṃ tamovan naihāraṃ khadyotārcir ivāhani /
mahatītara-māyaiśyaṃ nihanty ātmani yuñjataḥ

tāvat sarve vatsa-pālāḥ paśyato 'jasya tat-kṣaṇāt /
vyadṛśyanta ghana-śyāmāḥ pīta-kauśeya-vāsasaḥ

catur-bhujāḥ śaṅkha-cakra- gadā-rājīva-pāṇayaḥ /
kirīṭinaḥ kuṇḍalino hāriṇo vana-mālinaḥ

śrīvatsāṅgada-do-ratna- kambu-kaṅkaṇa-pāṇayaḥ /
nūpuraiḥ kaṭakair bhātāḥ kaṭi-sūtrāṅgulīyakaiḥ

āṅghri-mastakam āpūrṇās tulasī-nava-dāmabhiḥ /
komalaiḥ sarva-gātreṣu bhūri-puṇyavad-arpitaiḥ

candrikā-viśada-smeraiḥ sāruṇāpāṅga-vīkṣitaiḥ /
svakārthānām iva rajaḥ- sattvābhyāṃ sraṣṭṛ-pālakāḥ

ātmādi-stamba-paryantair mūrtimadbhiś carācaraiḥ /
nṛtya-gītādy-anekārhaiḥ pṛthak pṛthag upāsitāḥ

aṇimādyair mahimabhir ajādyābhir vibhūtibhiḥ /
catur-viṃśatibhis tattvaiḥ parītā mahad-ādibhiḥ

kāla-svabhāva-saṃskāra- kāma-karma-guṇādibhiḥ /
sva-mahi-dhvasta-mahibhir mūrtimadbhir upāsitāḥ

satya-jñānānantānanda- mātraika-rasa-mūrtayaḥ /
aspṛṣṭa-bhūri-māhātmyā api hy upaniṣad-dṛśām

evaṃ sakṛd dadarśājaḥ para-brahmātmano 'khilān /
yasya bhāsā sarvam idaṃ vibhāti sa-carācaram

tato 'tikutukodvṛtya- stimitaikādaśendriyaḥ /
tad-dhāmnābhūd ajas tūṣṇīṃ pūr-devy-antīva putrikā

itīreśe 'tarkye nija-mahimani sva-pramitike $ paratrājāto 'tan-nirasana-mukha-brahmaka-mitau &
anīśe 'pi draṣṭuṃ kim idam iti vā muhyati sati % cacchādājo jñātvā sapadi paramo 'jā-javanikām // BhP_10.13.057* //
tato 'rvāk pratilabdhākṣaḥ kaḥ paretavad utthitaḥ /
kṛcchrād unmīlya vai dṛṣṭīr ācaṣṭedaṃ sahātmanā

sapady evābhitaḥ paśyan diśo 'paśyat puraḥ-sthitam /
vṛndāvanaṃ janājīvya- drumākīrṇaṃ samā-priyam

yatra naisarga-durvairāḥ sahāsan nṛ-mṛgādayaḥ /
mitrāṇīvājitāvāsa- druta-ruṭ-tarṣakādikam

tatrodvahat paśupa-vaṃśa-śiśutva-nāṭyaṃ $ brahmādvayaṃ param anantam agādha-bodham &
vatsān sakhīn iva purā parito vicinvad % ekaṃ sa-pāṇi-kavalaṃ parameṣṭhy acaṣṭa // BhP_10.13.061* //
dṛṣṭvā tvareṇa nija-dhoraṇato 'vatīrya $ pṛthvyāṃ vapuḥ kanaka-daṇḍam ivābhipātya &
dṛṣṭvā tvareṇa nija-dhoraṇato 'vatīrya $ pṛthvyāṃ vapuḥ kanaka-daṇḍam ivābhipātya &
spṛṣṭvā catur-mukuṭa-koṭibhir aṅghri-yugmaṃ % natvā mud-aśru-sujalair akṛtābhiṣekam // BhP_10.13.062* //
utthāyotthāya kṛṣṇasya cirasya pādayoḥ patan /
āste mahitvaṃ prāg-dṛṣṭaṃ smṛtvā smṛtvā punaḥ punaḥ

śanair athotthāya vimṛjya locane mukundam udvīkṣya vinamra-kandharaḥ /
kṛtāñjaliḥ praśrayavān samāhitaḥ sa-vepathur gadgadayailatelayā