Bhagavata Purana · Chapter 10.14

BhP_10.14.001/0 śrī-brahmovāca
naumīḍya te 'bhra-vapuṣe taḍid-ambarāya $ guñjāvataṃsa-paripiccha-lasan-mukhāya &
naumīḍya te 'bhra-vapuṣe taḍid-ambarāya $ guñjāvataṃsa-paripiccha-lasan-mukhāya &
vanya-sraje kavala-vetra-viṣāṇa-veṇu- % lakṣma-śriye mṛdu-pade paśupāṅgajāya // BhP_10.14.001* //
asyāpi deva vapuṣo mad-anugrahasya svecchā-mayasya na tu bhūta-mayasya ko 'pi /
neśe mahi tv avasituṃ manasāntareṇa sākṣāt tavaiva kim utātma-sukhānubhūteḥ

jñāne prayāsam udapāsya namanta eva $ jīvanti san-mukharitāṃ bhavadīya-vārtām &
sthāne sthitāḥ śruti-gatāṃ tanu-vāṅ-manobhir % ye prāyaśo 'jita jito 'py asi tais tri-lokyām // BhP_10.14.003* //
śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho $ kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye &
śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho $ kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye &
teṣām asau kleśala eva śiṣyate % nānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām // BhP_10.14.004* //
pureha bhūman bahavo 'pi yoginas tvad-arpitehā nija-karma-labdhayā /
vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire 'ñjo 'cyuta te gatiṃ parām

tathāpi bhūman mahimāguṇasya te viboddhum arhaty amalāntar-ātmabhiḥ /
avikriyāt svānubhavād arūpato hy ananya-bodhyātmatayā na cānyathā

guṇātmanas te 'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīṛnasya ka īśire 'sya /
kālena yair vā vimitāḥ su-kalpair bhū-pāṃśavaḥ khe mihikā dyu-bhāsaḥ

tat te 'nukampāṃ su-samīkṣamāṇo bhuñjāna evātma-kṛtaṃ vipākam /
hṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas te jīveta yo mukti-pade sa dāya-bhāk

paśyeśa me 'nāryam ananta ādye parātmani tvayy api māyi-māyini /
māyāṃ vitatyekṣitum ātma-vaibhavaṃ hy ahaṃ kiyān aiccham ivārcir agnau

ataḥ kṣamasvācyuta me rajo-bhuvo hy ajānatas tvat-pṛthag-īśa-māninaḥ /
ajāvalepāndha-tamo-'ndha-cakṣuṣa eṣo 'nukampyo mayi nāthavān iti

kvāhaṃ tamo-mahad-ahaṃ-kha-carāgni-vār-bhū- $ saṃveṣṭitāṇḍa-ghaṭa-sapta-vitasti-kāyaḥ &
kvedṛg-vidhāvigaṇitāṇḍa-parāṇu-caryā- % vātādhva-roma-vivarasya ca te mahitvam // BhP_10.14.011* //
utkṣepaṇaṃ garbha-gatasya pādayoḥ kiṃ kalpate mātur adhokṣajāgase /
kim asti-nāsti-vyapadeśa-bhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyad apy anantaḥ

jagat-trayāntodadhi-samplavode nārāyaṇasyodara-nābhi-nālāt /
vinirgato 'jas tv iti vāṅ na vai mṛṣā kintv īśvara tvan na vinirgato 'smi

nārāyaṇas tvaṃ na hi sarva-dehinām ātmāsy adhīśākhila-loka-sākṣī /
nārāyaṇo 'ṅgaṃ nara-bhū-jalāyanāt tac cāpi satyaṃ na tavaiva māyā

tac cej jala-sthaṃ tava saj jagad-vapuḥ $ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃs tadaiva &
kiṃ vā su-dṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva % kiṃ no sapady eva punar vyadarśi // BhP_10.14.015* //
atraiva māyā-dhamanāvatāre hy asya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya /
kṛtsnasya cāntar jaṭhare jananyā māyātvam eva prakaṭī-kṛtaṃ te

yasya kukṣāv idaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā /
tat tvayy apīha tat sarvaṃ kim idaṃ māyayā vinā

adyaiva tvad ṛte 'sya kiṃ mama na te māyātvam ādarśitam $ eko 'si prathamaṃ tato vraja-suhṛd-vatsāḥ samastā api &
tāvanto 'si catur-bhujās tad akhilaiḥ sākaṃ mayopāsitās % tāvanty eva jaganty abhūs tad amitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate // BhP_10.14.018* //
ajānatāṃ tvat-padavīm anātmany ātmātmanā bhāsi vitatya māyām /
sṛṣṭāv ivāhaṃ jagato vidhāna iva tvam eṣo 'nta iva trinetraḥ

sureṣv ṛṣiṣv īśa tathaiva nṛṣv api tiryakṣu yādaḥsv api te 'janasya /
janmāsatāṃ durmada-nigrahāya prabho vidhātaḥ sad-anugrahāya ca

ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīr bhavatas tri-lokyām /
kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yoga-māyām

tasmād idaṃ jagad aśeṣam asat-svarūpaṃ $ svapnābham asta-dhiṣaṇaṃ puru-duḥkha-duḥkham &
tvayy eva nitya-sukha-bodha-tanāv anante % māyāta udyad api yat sad ivāvabhāti // BhP_10.14.022* //
ekas tvam ātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayaṃ-jyotir ananta ādyaḥ /
nityo 'kṣaro 'jasra-sukho nirañjanaḥ pūrṇādvayo mukta upādhito 'mṛtaḥ

evaṃ-vidhaṃ tvāṃ sakalātmanām api svātmānam ātmātmatayā vicakṣate /
gurv-arka-labdhopaniṣat-sucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim

ātmānam evātmatayāvijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam /
jñānena bhūyo 'pi ca tat pralīyate rajjvām aher bhoga-bhavābhavau yathā

ajñāna-saṃjñau bhava-bandha-mokṣau dvau nāma nānyau sta ṛta-jña-bhāvāt /
ajasra-city ātmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāv ivāhanī

tvām ātmānaṃ paraṃ matvā param ātmānam eva ca /
ātmā punar bahir mṛgya aho 'jña-janatājñatā

antar-bhave 'nanta bhavantam eva hy atat tyajanto mṛgayanti santaḥ /
asantam apy anty ahim antareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kim u yanti santaḥ

athāpi te deva padāmbuja-dvaya- prasāda-leśānugṛhīta eva hi /
jānāti tattvaṃ bhagavan-mahimno na cānya eko 'pi ciraṃ vicinvan

tad astu me nātha sa bhūri-bhāgo bhave 'tra vānyatra tu vā tiraścām /
yenāham eko 'pi bhavaj-janānāṃ bhūtvā niṣeve tava pāda-pallavam

aho 'ti-dhanyā vraja-go-ramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītam atīva te mudā /
yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yat-tṛptaye 'dyāpi na cālam adhvarāḥ

aho bhāgyam aho bhāgyaṃ nanda-gopa-vrajaukasām /
yan-mitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam

eṣāṃ tu bhāgya-mahimācyuta tāvad āstām $ ekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūri-bhāgāḥ &
etad-dhṛṣīka-caṣakair asakṛt pibāmaḥ % śarvādayo 'ṅghry-udaja-madhv-amṛtāsavaṃ te // BhP_10.14.033* //
tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṃ $ yad gokule 'pi katamāṅghri-rajo-'bhiṣekam &
tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṃ $ yad gokule 'pi katamāṅghri-rajo-'bhiṣekam &
yaj-jīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundas % tv adyāpi yat-pada-rajaḥ śruti-mṛgyam eva // BhP_10.14.034* //
eṣāṃ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān kiṃ deva rāteti naś $ ceto viśva-phalāt phalaṃ tvad-aparaṃ kutrāpy ayan muhyati &
eṣāṃ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān kiṃ deva rāteti naś $ ceto viśva-phalāt phalaṃ tvad-aparaṃ kutrāpy ayan muhyati &
sad-veṣād iva pūtanāpi sa-kulā tvām eva devāpitā % yad-dhāmārtha-suhṛt-priyātma-tanaya-prāṇāśayās tvat-kṛte // BhP_10.14.035* //
tāvad rāgādayaḥ stenās tāvat kārā-gṛhaṃ gṛham /
tāvan moho 'ṅghri-nigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ

prapañcaṃ niṣprapañco 'pi viḍambayasi bhū-tale /
prapanna-janatānanda- sandohaṃ prathituṃ prabho

jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho /
manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava go-caraḥ

anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarva-dṛk /
tvam eva jagatāṃ nātho jagad etat tavārpitam

śrī-kṛṣṇa vṛṣṇi-kula-puṣkara-joṣa-dāyin $ kṣmā-nirjara-dvija-paśūdadhi-vṛddhi-kārin &
uddharma-śārvara-hara kṣiti-rākṣasa-dhrug % ā-kalpam ārkam arhan bhagavan namas te // BhP_10.14.040*
0 śrī-śuka uvāca
ity abhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ /
natvābhīṣṭaṃ jagad-dhātā sva-dhāma pratyapadyata

tato 'nujñāpya bhagavān sva-bhuvaṃ prāg avasthitān /
vatsān pulinam āninye yathā-pūrva-sakhaṃ svakam

ekasminn api yāte 'bde prāṇeśaṃ cāntarātmanaḥ /
kṛṣṇa-māyāhatā rājan kṣaṇārdhaṃ menire 'rbhakāḥ

kiṃ kiṃ na vismarantīha māyā-mohita-cetasaḥ /
yan-mohitaṃ jagat sarvam abhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam

ūcuś ca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ sv-āgataṃ te 'ti-raṃhasā /
naiko 'py abhoji kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām

tato hasan hṛṣīkeśo 'bhyavahṛtya sahārbhakaiḥ /
darśayaṃś carmājagaraṃ nyavartata vanād vrajam

barha-prasūna-vana-dhātu-vicitritāṅgaḥ $ proddāma-veṇu-dala-śṛṅga-ravotsavāḍhyaḥ &
vatsān gṛṇann anuga-gīta-pavitra-kīrtir % gopī-dṛg-utsava-dṛśiḥ praviveśa goṣṭham // BhP_10.14.047* //
adyānena mahā-vyālo yaśodā-nanda-sūnunā /
hato 'vitā vayaṃ cāsmād iti bālā vraje jaguḥ

BhP_10.14.049/0 śrī-rājovāca
brahman parodbhave kṛṣṇe iyān premā kathaṃ bhavet /
yo 'bhūta-pūrvas tokeṣu svodbhaveṣv api kathyatām

BhP_10.14.050/0 śrī-śuka uvāca
sarveṣām api bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ /
itare 'patya-vittādyās tad-vallabhatayaiva hi

tad rājendra yathā snehaḥ sva-svakātmani dehinām /
na tathā mamatālambi- putra-vitta-gṛhādiṣu

dehātma-vādināṃ puṃsām api rājanya-sattama /
yathā dehaḥ priyatamas tathā na hy anu ye ca tam

deho 'pi mamatā-bhāk cet tarhy asau nātma-vat priyaḥ /
yaj jīryaty api dehe 'smin jīvitāśā balīyasī

tasmāt priyatamaḥ svātmā sarveṣām api dehinām /
tad-artham eva sakalaṃ jagad etac carācaram

kṛṣṇam enam avehi tvam ātmānam akhilātmanām /
jagad-dhitāya so 'py atra dehīvābhāti māyayā

vastuto jānatām atra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca /
bhagavad-rūpam akhilaṃ nānyad vastv iha kiñcana

sarveṣām api vastūnāṃ bhāvārtho bhavati sthitaḥ /
tasyāpi bhagavān kṛṣṇaḥ kim atad vastu rūpyatām

samāśritā ye pada-pallava-plavaṃ mahat-padaṃ puṇya-yaśo murāreḥ /
bhavāmbudhir vatsa-padaṃ paraṃ padaṃ padaṃ padaṃ yad vipadāṃ na teṣām

etat te sarvam ākhyātaṃ yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā /
tat kaumāre hari-kṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam

etat suhṛdbhiś caritaṃ murārer aghārdanaṃ śādvala-jemanaṃ ca /
vyaktetarad rūpam ajorv-abhiṣṭavaṃ śṛṇvan gṛṇann eti naro 'khilārthān

evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ kaumāraṃ jahatur vraje /
nilāyanaiḥ setu-bandhair markaṭotplavanādibhiḥ